De erelijst

Precies 6 jaar geleden kwam de zwanenzang van David Bowie uit: nog altijd fenomenale muziek

Blackstar werd juist weer puur muzikaal bekeken. Beeld
Blackstar werd juist weer puur muzikaal bekeken.

In deze rubriek bespreekt de muziekredactie van Het Parool een klassieker uit de geschiedenis van pop, jazz of klassieke muziek, die het waard is opnieuw te beluisteren. Deze keer: Blackstar van David Bowie.

Stefan Raatgever

Deze week is het zes jaar geleden dat David Bowies laatste album uitkwam.

Hoogste positie in de hitlijsten: 1 in de VS, Groot-Brittannië en Nederland.

Terug in de tijd Op een enkele uitzondering na wist niemand dat het op 8 januari 2016 ten doop gehouden Blackstar David Bowies finale album was. Bowie, de kameleontische poppionier, had in 2013 na tien jaar stilte zijn comeback gemaakt met het sterke album The Next Day. Hij had in de jaren daarvoor geworsteld met hartproblemen, zou zelfs stervende zijn geweest. ‘Here I am. Not quite dying,’ zong hij op de titelsong. Die zat.

En het maakte ook dat Blackstar juist weer puur muzikaal werd bekeken. ‘Bowie omarmt wederom het experiment,’ was de teneur toen de plaat op Bowies 69ste verjaardag verscheen. Het ging over de jazzmusici die Bowie had ingezet, over de ongewone lengte van sommige songs (openingsnummer Blackstar duurt bijna tien minuten), over de kwetsbare teksten over sterfelijkheid en over de videoclip bij het titelnummer. Daarin sterft een man in een astronautenpak. Was het Bowies alter ego Major Tom uit Space Oddity?

De zanger zelf kon het in elk geval niet zijn. Want, zo zei zijn vaste producer Tony Visconti bij de release van het album, die verkeerde in topconditie. “Hij werkte in de studio als vanouds op volle kracht.”

Het bleek een leugen, helaas. Twee dagen na het verschijnen van Blackstar was Bowie dood. Leverkanker werd hem fataal. Een lot dat hem al tijdens het schrijven en opnemen van Blackstar duidelijk was. En zo bleek Blackstar – zong Elvis niet ooit: ‘When a man sees his black star, he knows his time has come’? – Bowies zwanenzang.

Waarom nu herbeluisteren? In de weken na Bowies overlijden ging het behalve om het gedenken van zijn memorabele carrière vooral om de kracht van Blackstar als afscheidskunstwerk. Over de zin ‘Look up here I’m in heaven/ I’ve got scars that can’t been seen’ uit Lazarus die bij nader inzien maar op één manier te lezen viel.

Maar terugluisterend is Blackstar inmiddels ook weer dat feno­menaal vreemde stuk muziek waarop Bowie zich zoals in zijn beste dagen aan geen enkele popwet heeft gehouden. De experimentele jazz in Lazarus is zo anders dan alles wat dezer dagen de hitlijsten bevolkt dat je nog steeds bij elke keer luisteren iets nieuws ontdekt.

En dan zijn er nog I Can’t Give Everything Away, waarin in de verte de Berlijnse jaren van Bowie doorklinken, en het nerveus orkestrale Sue (Or in a Season of Crime).

Bowie zei vaarwel met een daverend statement dat nog altijd nadreunt.

Verder luisteren? De muziekredactie van Het Parool stelde een playlist op Spotify samen van de mooiste songs van David Bowie, met speciale aandacht voor Blackstar. De lijst is te vinden via gebruikersnaam ‘stefanraatgever’.

Meer over