PlusBeeldspraak

Poster van filmster Monica Vitti werd in Amsterdam begeerd, betast en mishandeld

De onlangs overleden Italiaanse filmster Monica Vitti werkte in 1965 in Amsterdam aan de hippe stripfilm Modesty Blaise. Ze bleef jarenlang in de stad hangen.

Bart van der Put
Monica Vitti ziet de muren op zich afkomen in Modesty Blaise. Beeld Alamy Stock Photo
Monica Vitti ziet de muren op zich afkomen in Modesty Blaise.Beeld Alamy Stock Photo

Wat moet dit oudje kosten? De vraag was wat oneerbiedig, maar jong was ze allang niet meer. Ze was gerimpeld en niet bepaald onbevlekt. Vermoedelijk werd ze in de loop der jaren achteloos ruw betast en mishandeld. Hadden die barbaren niet gezien hoe bijzonder ze was? Hadden zij geen oog voor haar zelfverzekerde charme en gevoel voor stijl? Misschien was ze nooit meer dan het snoepje van de week, zoals lompe kerels het destijds uitdrukten. Leuk koppie, moppie, maar voor jou tien anderen.

De sporen van het misbruik deerden me niet, ze gaven haar een uniek en doorleefd karakter. Toen ze in 1966 van de Amerikaanse drukpersen rolde was ze een van de smetteloze duizenden die de wereld rondgingen. De filmposters werden overal bekeken, betast en mishandeld en eindigden meestal in een vuilnisbak. Maar dit exemplaar had 25 jaar lang alles doorstaan en was in Amsterdam op de Haarlemmerdijk in de filmwinkel The Silver Screen beland. De jammerlijk opgedoekte winkel hanteerde schappelijke prijzen: voor twintig gulden mocht ik haar meenemen.

Boven de schouw

Ze kreeg een ereplaats boven de schouw en vervolmaakte een cinefiel interieur. Ze werd begeerd. Bezoekers stelden vragen. Wat moet die kosten? Ben je er nou nog niet op uitgekeken? Anderen zagen ook dat een beetje slijtage en veroudering zo erg niet was. Het onderstreepte dat dit filmaffiche bijna net zo oud was als de eigenaar. Het was ontworpen en geschilderd door Hollywoods hofleverancier Bob Peak en toonde Monica Vitti als Modesty Blaise, de stijlvolle Britse stripheldin die in het decennium van James Bond elke hachelijke klus kon klaren. Ze was hipper dan Batman en dodelijker dan Emma Peel.

En in de jaren negentig helaas volstrekt onzichtbaar.

Het Amerikaanse affiche van Modesty Blaise hing jaren lonkend aan de muur voordat zich een gelegenheid aandiende om de bijbehorende film te zien. Er was een eenmalige vertoning van een afgeragde 16mm-kopie in de Melkweg Cinema. De verwachtingen waren inmiddels hooggespannen want Bob Peak had zijn best gedaan. Er was duidelijk sprake van hippe toestanden uit het psychedelische tijdperk. En dan die namen: Monica Vitti, Terence Stamp en Dirk Bogarde in een film van Joseph Losey. Het kon niet op. Bogarde en Losey na The Servant, dat moest wel goed zijn.

Maar dat was het niet. Nou ja, niet helemaal.

Modesty Blaise verbleekt naast Diabolik en Barbarella, de beste stripverfilmingen uit de pimpelpaarse jaren zestig. Die stripfilms werden achter elkaar in dezelfde studio in Rome opgenomen door Mario Bava en Roger Vadim. Die regisseurs hadden meer binding met de malle materie dan zwaargewicht Losey. Modesty Blaise komt om de haverklap tot stilstand in het Siciliaanse hoofdkwartier van superschurk Dirk Bogarde, een uitstekend acteur in de verkeerde rol. Het is maar goed dat zijn roversnest met schitterende op-artpatronen werd beschilderd; met die lsd op de muren is er toch nog wat te beleven.

Weggehoond in Cannes

Maar Modesty Blaise ontpopt zich dichter bij huis tot een toffe tijdmachine, waarin jonge filmgoden Monica Vitti en Terence Stamp in de zomer van 1965 een royaal rondje Mokum doen. Zie hoe Vitti tijdens een achtervolging even achter het raam op de Wallen plaatsneemt. Zie hoe het duo in een oorverdovende draaiorgelparade met debuterend vechtsportkampioen Jon Bluming afrekent. En zie hoe een heel grachtenpand wordt opgeblazen en de rondvaartboot Prinses Beatrix bijna tot zinken wordt gebracht. Monica Vitti laat zich intussen niet van de wijs brengen. Het affiche verkondigde het al: Nothing Can Faze Modesty Blaise.

Volgens de overlevering was Joseph Losey niet de enige regisseur op de set van Modesty Blaise. Vitti maakte een verdienstelijk Engelstalig debuut in de film en zou daarbij geholpen zijn door Michelangelo Antonioni, met wie ze niet alleen op de werkvloer een innige relatie onderhield. Losey bewonderde de Italiaanse regisseur maar moest hem wegsturen. Voor een speelse stripfilm waren er al te veel zwaargewichten aan boord. Modesty Blaise ging in première in de competitie in Cannes en werd daar weggehoond.

Monica Vitti overleed op 2 februari jongstleden in Rome aan de gevolgen van de ziekte van Alzheimer. Ze was 90 en verscheen sinds 2002 niet meer in het openbaar. Bij haar verscheiden werd alom gememoreerd hoe ontzagwekkend goed en belangrijk haar werk met Antonioni was.

Dat is zeker terecht. Hun eerste film L’Avventura (1960) is in veel opzichten de oerknal voor de moderne arthousefilm. Het blijft een fascinerende en rake schets van de menselijke verhoudingen. De film transformeerde Vitti tot de internationale ster die een productie als Modesty Blaise mogelijk maakte. Maar geliefd is de stripfilm nooit geweest.

Behalve in Amsterdam, waar het affiche nog steeds aan de muur hangt.

Modesty Blaise is op dvd en blu-ray verschenen.

Meer over