PlusTen slotte

Popmuzikant Gary Brooker (1945-2022) legde met Procol Harum de basis voor symfonische rock

Op 76-jarige leeftijd overleed Gary Brooker, die vooral bekend werd als lid van Procol Harum, de groep van popklassieker A Whiter Shade of Pale. Brooker leed aan kanker.

Peter van Brummelen
Gary Brooker bereikte grote successen met Procol Harum, was ook zeer actief als soloartiest én werkte samen met iconen als Eric Clapton en Ringo Starr. Beeld Michael Putland/Getty Images
Gary Brooker bereikte grote successen met Procol Harum, was ook zeer actief als soloartiest én werkte samen met iconen als Eric Clapton en Ringo Starr.Beeld Michael Putland/Getty Images

Hij schreef en zong veel en veel meer natuurlijk, maar Gary Brooker zal vooral worden herinnerd als de man van A Whiter Shade of Pale. Het nummer, een van de allergrootste klassiekers van de popmuziek, was de debuutsingle van Procol Harum, de Londense groep waarin Brooker zong en toetsen speelde. A Whiter Shade of Pale sloeg in de zomer van 1967, ook bekend als de ‘Summer of Love’, over de hele wereld meteen aan. In Nederland belandde het nummer vanuit het niets op nummer één in de Top 40.

Met de gangbare muzikale modes van 1967 had A Whiter Shade of Pale weinig van doen. Melodisch en harmonisch verwees het duidelijk naar de klassieke muziek, die van Johann Sebastian Bach voorop. De zo goed als ondoorgrondelijke, nadrukkelijk literaire tekst, waarin onder meer ‘zestien vestaalse maagden’ voorbijkwamen, werd door Brooker met opvallend soulvolle stem gezongen. Er zouden letterlijk honderden coverversies van worden opgenomen en ook in de soundtracks van speelfilms dook het nummer vaak op.

Gary Brooker, die werd geboren in het Londense stadsdeel Hackney, begon zijn carrière in The Paramounts. The Rolling Stones waren fans en lieten de rhythm & bluesgroep meerdere keren in hun voorprogramma optreden. Het publiek liet het afweten, maar dat kwam goed toen Brooker in 1966 samen met vriend Keith Reid de groep Procol Harum oprichtte. Het waanzinnige succes van A Whiter Shade of Pale (waarvan Reid de tekst schreef) zou de groep nooit meer evenaren, maar ook Homburg, A Salty Dog en Conquistador werden flinke hits.

Procol Harum wordt vaak beschouwd als een van de grote aanstichters van de zogeheten progressieve of symfonische rock, popmuziek die haar inspiratie deels uit de klassieke muziek haalt. Gary Brooker had niets met zulke labels; Procol Harum maakte Procol Harummuziek, klaar. Over de bronnen van A Whiter Shade of Pale deed hij verder ook niet moeilijk: hij maakte er geen geheim van dat de dalende baslijn in het nummer was geïnspireerd op Air van Bach.

In 1977 ging Procol Harum uit elkaar, om in 1991 weer te worden herenigd. In de tussentijd was Gary Brooker zeer actief, als solo-artiest (zijn grootste hit was in 1979 het nummer No More Fear of Flying), maar ook samen met collega’s. Hij speelde met onder anderen Eric Clapton, Alan Parsons, Ringo Starr en Bill Wyman. Hij werkte in 1987 zelfs mee aan Hi-Tec Heroes, een synthesizeralbum van de Nederlander Ad Visser, de gewezen presentator van TopPop.

In de hoestekst van het album noemde Visser de Britse zanger ‘my all time hero’. Ook de vorig jaar vermoorde misdaadverslaggever Peter R. de Vries was fan van Gary Brooker. Op de begrafenis van De Vries klonk A Whiter Shade of Pale, zijn lievelingsnummer. Als eerbetoon aan De Vries werd het toen ook op alle Nederlandse radiostations gedraaid.

Meer over