PlusTheaterrecensie

Playbill toont de ruimte tussen het geschreven, gesproken en voorgedragen woord

Playbill, opgevoerd in het Torpedo Theater. Door de bescheiden afmeting van het theater (dertig stoelen) is er amper verschil tussen podium en zaal. Beeld
Playbill, opgevoerd in het Torpedo Theater. Door de bescheiden afmeting van het theater (dertig stoelen) is er amper verschil tussen podium en zaal.

In Playbill worden de grenzen van de taal als artistiek uitingsmiddel verkend. De locatie refereert ook aan communicatie: het voormalige Parooltheater.

Edo Dijksterhuis

‘Dear Weis’ is de aanhef van de brief die Theresa Hak Kyung Cha op 2 maart 1978 verstuurt aan De Appel. De Koreaans-Amerikaanse kunstenaar vraagt zich af of het Amsterdamse kunstcentrum nog geïnteresseerd is in de vertoning van drie van haar films. Het antwoord is ontkennend. Niet vanwege de foutieve spelling van de naam Wies Smals, directeur van De Appel, maar omdat de kosten om de werken voorbij de douane te krijgen simpelweg te hoog zijn.

Vier jaar na het schrijven van de brief wordt Cha vermoord, vlak nadat haar doorbraakroman Dictee is gepubliceerd. Ze was pas 31 jaar oud.

De korte, zakelijke correspondentie is nu aanleiding en onderwerp van de eerste aflevering van een nieuw artistiek theaterprogramma. Playlist heet het, het Engelse woord voor ‘affiche’. En dat krijgen bezoekers ook uitgereikt bij binnenkomst: een affiche waarop Cha’s brief van 44 jaar geleden is afgedrukt.

In de vergetelheid

Deze werkwijze is typerend voor kunstenaars/curatoren Isabelle Sully en Martha Jager, die in hun projecten veel nadruk leggen op briefwisselingen, archieven, egodocumenten en andere papieren sporen van het artistieke bedrijf die doorgaans onzichtbaar blijven. Door ze over het voetlicht te brengen, verschuift de aandacht van de kunst zelf naar de voorwaarden en omstandigheden waaronder de kunst gemaakt is. Zeker bij kunstenaars als Cha, die als niet-witte vrouw tegen de mainstream in zwom, kan dat heel verhelderend werken.

Haar brief aan Smals is in Playbill aankondiging en onderdeel van een avondvullend programma. De drie films die Cha graag in De Appel had willen vertonen, worden gedraaid. Tussendoor zijn er voordrachten van haar gedichten, die een tijd in de vergetelheid waren geraakt maar nu weer een nieuw publiek lijken te vinden.

Intieme setting

De afmeting en het lettertype van de poster zal oudere lezers van deze krant bekend voorkomen. Het papier is precies even groot als een krant op tabloidformaat. Het gebruikte font is een ontwerp van Maud Vervenne en gebaseerd op Rockwell, een lettertype dat veel door kranten wordt gehanteerd. Ook de locatie van Playbill heeft een link met de krant. Het Torpedo Theater, in het stadscentrum, stond namelijk jarenlang bekend als Parooltheater.

Met niet meer dan dertig stoelen vormt dit theater een intieme setting voor de vier edities van Playbill die jaarlijks gehouden gaan worden. Door de bescheiden afmeting is er amper verschil tussen podium en zaal, wat de overdracht van het hyperpersoonlijke maar soms onnavolgbare werk van Cha zeker ten goede zal komen. Het geschreven, gesproken en voorgedragen woord naderen elkaar hier zo na mogelijk. Maar tussen die verschillende tekstuitingen blijft altijd genoeg ruimte over voor interpretaties, oordelen en twijfels.

Playbill: 24 maart in Torpedo Theater

Meer over