PlusBoekrecensie

Passagiers/ achterblijvers is Thomas Heerma van Voss’ beste boek tot nu toe

In de zeer geslaagde verhalenbundel Passagiers/achterblijvers verplaatst Thomas Heerma van Voss zich overtuigend in een jonge Amsterdamse schrijver, maar ook in een vrouwelijke filmregisseur met een spierziekte en in een twintiger die een dodenherdenking verstoort.

Dries Muus
De verhalen van Thomas Heerma van Voss spelen zich af in onder andere een ouderlijk huis in Amsterdam-Zuid, hele wijken in Philadelphia en op een raketlanceerbasis in Kazachstan.

 Beeld Eva Plevier
De verhalen van Thomas Heerma van Voss spelen zich af in onder andere een ouderlijk huis in Amsterdam-Zuid, hele wijken in Philadelphia en op een raketlanceerbasis in Kazachstan.Beeld Eva Plevier

Beleefde peinzers, zwijgers, toekijkers. Passief, meegaand, bedachtzaam. Tenminste, aan de oppervlakte. Onderhuids broeit en kolkt het, bij de verhaalfiguren van Passagiers/achterblijvers: vlak onder hun knikjes en glimlachjes zitten impulsen van moordlust en paranoia, vlak onder hun nuchtere observaties zitten terugblikken op onverteerbare krenkingen en vooruitblikken op rampscenario’s.

De hoofdpersonen in het zevende boek van Thomas Heerma van Voss (31) – zijn tweede verhalenbundel – staan langs de zijlijn. Halfslachtig doen ze mee aan het normale leven, wat dat ook mag zijn, terwijl ze zich afvragen wanneer het grootse en meeslepende bestaan nou eindelijk begint. Wanneer het warmlopen ophoudt.

Angel

Tot zover de overeenkomsten tussen de zes verhalen. De verschillen zijn minstens net zo interessant: Heerma van Voss verplaatst zich onder anderen in een jonge Amsterdamse schrijver, maar ook in een vrouwelijke filmregisseur met een verlammende spierziekte en in een langzaam doordraaiende twintiger uit Boxtel die een dodenherdenking rampzalig verstoort.

En dan de locaties: een ouderlijk huis in Amsterdam-Zuid, hele wijken in Philadelphia (met een mooie bijrol voor de Rocky-trap), een raketlanceerbasis in Kazachstan.

Die veelzijdigheid had gemakkelijk vervelend kunnen worden, een al te uitbundige demonstratie van durf en inlevingsvermogen, als een overacterende filmster die opzichtig naar een Oscarnominatie hengelt. Maar in Passagiers/achterblijvers doet het geen moment geforceerd aan, het verrassende palet van stemmen en invalshoeken maakt de op zichzelf al prikkelende verhalen des te fascinerender. En de heldere, invoelende stijl houdt ook de wildste gedachtenkronkels in bedwang, zonder ze van hun angel te ontdoen.

Eén onbenullig stopwoordje

Heerma van Voss’ zinnen vestigen zelden de aandacht op zichzelf, maar worden ook nooit kleurloos – daar zijn de schijnbaar simpele beschrijvingen te trefzeker voor, te veelzeggend ook. Hier bijvoorbeeld, in het verbluffende Verwachtingen, als de verteller zijn moeder beschrijft en hij zich rechtstreeks tot haar richt: ‘Zoals vaak plakte je het woordje ‘hè’ na een korte pauze achter je zin, je mededelingen hunkerden naar bevestiging.’

Eén onbenullig stopwoordje wordt een aangrijpende typering van een complexe persoonlijkheid. Op dezelfde manier weet Heerma van Voss regelmatig een gegeven van bijna niks (een stedentrip, een bezoekje aan het ouderlijk huis, een verloren vriendenboek) uit te bouwen tot een overdenking van bijna alles.

Ieder verhaal van Passagiers/achterblijvers overtuigt. Het is Heerma van Voss’ beste boek tot nu toe.

null Beeld

Passagiers/achterblijvers

Thomas Heerma van Voss
Das Mag, €21,99, 248 blz.

Meer over