PlusTer Plekke

Parooljournalist Erik Voermans over de nieuwe chef-dirigent van het Concertgebouworkest: ‘Een Van Gaal-achtige figuur’

Klaus Mäkelä is de nieuwe chef-dirigent van het Concertgebouworkest. Dat heeft de directie vrijdag bekendgemaakt. Voor Erik Voermans, redacteur klassieke muziek bij Het Parool, kwam de aanstelling van de pas 26-jarige Fin niet als een verrassing. ‘De hele wereld zit achter die gast aan.’

Marlie van Zoggel
Klaus Mäkelä. Beeld ©Mathias Benguigui / Pasco&Co
Klaus Mäkelä.Beeld ©Mathias Benguigui / Pasco&Co

Afgelopen week schreef je al in Het Parool dat Mäkelä de voornaamste kandidaat was om Daniele Gatti op te volgen. Vanwaar dit vermoeden?

“Het was al duidelijk dat het orkest heel goed onder hem speelde, dat het als het ware verliefd op hem was geworden. In 2020 maakte hij zijn debuut als gastdirigent bij het Concertgebouworkest en dat beviel zo goed dat ze hem meteen voor een tweede keer vroegen. Als klap op de vuurpijl heeft hij afgelopen jaar de Kerstmatinee mogen dirigeren, een heel eervolle klus. Dat mogen alleen de grote jongens doen. Deze aanstelling komt dus niet helemaal uit de lucht vallen.”

Je zegt ‘grote jongens’, maar 26 jaar klinkt eerder als jong en onervaren?

“Dat een twintiger de leiding krijgt over zo’n orkest is inderdaad hoogst uitzonderlijk. Al is Mäkelä niet de jongste chef-dirigent ooit van het Concertgebouworkest. Willem Mengelberg was pas 24 jaar toen hij in 1895 aantrad. Hij is vijftig jaar chef-dirigent gebleven, dat is absurd lang.”

“Overigens zal Mäkelä pas in 2027 echt beginnen in Amsterdam. Hij heeft tot die tijd namelijk nog contracten bij orkesten in Parijs en Oslo. Tegen de tijd dat die zijn uitgediend is hij 31 jaar. Waarom ze hem dan toch nu al vastleggen? Sommige musici noemen hem het grootste dirigeertalent van de eeuw. De hele wereld zit achter die gast aan. Zijn komst is vooral een troef voor de toekomst.”

Maar voorlopig zien we hem dus nog niet met het Concertgebouworkest aan het werk?

“Jawel hoor, al is hij dan officieel nog geen chef-dirigent, maar artistiek partner. Zijn hoofdtaak is komende jaren de orkesten in Oslo en Parijs, maar hij houdt wel tijd over om zogeheten gastdirecties te doen. Voor komend seizoen zijn er al vier aangekondigd met het Concertgebouworkest. Hij is dus wel al af en toe te zien."

Zorgt een nieuwe chef-dirigent ook direct voor een ander geluid?

“Iedere dirigent heeft een eigen klank, maar ik zou die van hem nog niet kunnen omschrijven of herkennen. Dat moet zich komende jaren gaan ontwikkelen, maar dat komt wel. Het is al een wonder hoe goed hij is, ondanks zijn jeugdige leeftijd.”

Wat maakt iemand een goede chef-dirigent?

“Voor musici gaat het niet zozeer om de concerten, die zijn ook belangrijk maar ze zijn de kers op de taart. Je moet het vooral lekker vinden om met hem te repeteren. Je werkt elke dag met zo’n man. Daarnaast moet je als chef-dirigent veel inlevings- en organisatorisch vermogen hebben.”

En Mäkelä heeft dat?

“Blijkbaar is hij in staat om mensen geboeid te houden. Vergeet niet: het Concertgebouworkest bestaat uit heel ervaren musici, dus als er zo'n jong gastje binnenkomt denken ze: wat ga jij mij nog vertellen? Blijkbaar heeft hij de gave om die musici dingen te laten doen waar ze nog nooit zo over na hebben gedacht. Hij heeft charisma en een natuurlijk overwicht. Het is een Louis van Gaal-achtige figuur, mensen dóen het graag voor hem. Dat klinkt suf, maar dat is wel de essentie.”

Is hij daarin anders dan zijn voorganger, Daniele Gatti?

“Zelfs dat is lastig te zeggen. Het is allemaal nog zo pril. Van Gatti was bekend dat het een ontzettende mierenneuker was. Iemand die lette op de kleinste details en bleef slijpen tot het glom. Gatti’s stijl is vrij directief, die van Mäkelä lijkt me uitnodigender, meer in de lijn van Bernard Haitink, die het als zijn taak zag om zo min mogelijk in de weg te staan. Maar dit is vooral een eerste gevoel hoor, ik kan het niet met argumenten onderbouwen.”

Wat staat Mäkelä te wachten als hij aantreedt bij het Concertgebouworkest?

“Het is inmiddels vier jaar geleden dat Gatti werd ontslagen na meldingen van grensoverschrijdend gedrag. Sindsdien heeft het geen chef-dirigent meer gehad, maar Mäkelä treft totaal geen ruïne of ravage aan. Het orkest is in blakende vorm, dus hij kan fijn voortbouwen op een elftal dat er al staat en dat er bovenal zin in heeft. Of het een succes wordt, zal de toekomst uitwijzen. Mäkelä heeft het talent, maar niet veel ervaring. De toekomst zal uitwijzen in hoeverre dat een probleem is.”

Tip Het Parool via Whatsapp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.

Meer over