Plus

Overleden Andy Warhol leest ‘zelf’ zijn dagboeken voor

In Netflixdocuserie The Andy Warhol Diaries leest de in 1987 overleden popartkunstenaar voor uit zijn dagboeken. De makers hadden daar echter geen geluidsopnames van: het voorlezen gebeurde dankzij artificiële intelligentie.

Ronald Meeus
null Beeld Andy Warhol Foundation/Netflix
Beeld Andy Warhol Foundation/Netflix

Tussen halfweg de jaren zeventig en vlak voor zijn overlijden in 1987 hield popartkunstenaar Andy Warhol persoonlijke dagboeken bij, vol observaties over zijn eigen leven en dat van anderen, waaronder de jetset van Manhattan. Die vormen nu de raamvertelling van The Andy Warhol Diaries, een zesdelige Netflixdocumentaire van tv-maker Ryan Murphy (bekend van fictiewerk als American Horror Story en Nip/Tuck) en regisseur Andrew Rossi (documentairemaker, van onder meer Page One: Inside the New York Times). Daarin schetsen ze een portret van de kunstenaar en diens werken, vanaf zijn kindertijd in het Amerikaanse Pittsburgh.

Er zitten ook interviews in met bekenden van Warhol, zoals regisseur John Waters en acteur Rob Lowe. Maar met Warhol zelf die uit zijn dagboeken vertelt, probeerden de makers naar eigen zeggen ook diep door te dringen in het persoonlijke leven van de kunstenaar, dat hij bij leven zorgvuldig afschermde voor de buitenwereld. De makers beschikten echter niet over geluidsopnames van de dagboeken in kwestie: ze lieten ze inspreken door acteur Bill Irwin, waarna ze artificiële intelligentie gebruikten om Irwins stem te vervormen totdat ze op die van Warhol leek.

‘Voice cloning’

“Andy Warhol was beroemd omwille van zijn persoonlijke gedachten en meningen,” zei regisseur Andrew Rossi daarover in Entertainment Weekly. “Om de radicale kwetsbaarheid die Andy deelt in de Diaries ten volle te waarderen, vond ik dat we de woorden in Andy’s eigen stem moesten horen.”

Voor het technische werk trommelden de makers in San Francisco de start-up Resemble AI op, die er een technologie op toepaste die voice cloning heet. Het werkt zoals deepfakevideo’s worden gemaakt: kunstmatige intelligentie haalt kenmerken en eigenaardigheden uit de stem die moet worden gekloond, en past die toe op een andere.

null Beeld Andy Warhol Foundation/Netflix
Beeld Andy Warhol Foundation/Netflix

Maar het ‘klonen’ van Warhols stem, ook al is het misschien niet 100 procent accuraat, past volledig bij de essentie van de popartmeester, zei Rossi. “Ik dacht dat het klonen van Andy’s stem kon functioneren als een warholiaans portret.”

Voice cloning is in de entertainmentsector in opmars. Eerder werd de techniek al toegepast voor Peter Jacksons Beatlesdocumentaire Get Back, waarvoor de Nieuw-Zeelandse filmmaker via AI de muziek uit de studio-opnames wegfilterde om te laten horen wat de Fab Four zeiden tijdens het spelen. En in Roadrunner, een documentaire die vorig jaar werd gemaakt over het leven van de in 2018 overleden schrijver Anthony Bourdain, werd eveneens een AI-kloon van diens stem gebruikt.

Rechtszaken

Niet iedereen is even blij met die evolutie. Voor The Andy Warhol Diaries gaven de erven-Warhol hun instemming voor de AI-vertolking, maar de nabestaanden van Bourdain trokken de documakers achter Roadrunner voor het gerecht omwille van het gebruik van diens AI-kloon. Het is beladen om de doden weer te doen spreken, en er hangen menselijke, ethische en wettelijke implicaties aan vast.

“Maar de evolutie van de technologie is niet langer iets wat we kunnen tegenhouden,” zegt Latré. “Ik schat dat de technologie binnen een jaar al in consumentenapps zal opduiken. Zo snel gaat het momenteel. Dat zal inderdaad ethische consequenties hebben, maar we moeten daar volgens mij opnieuw een bewustwording over kweken. Zoals met Photoshop: bij beelden die vandaag op het internet verschijnen, is het ook een reflex geworden om te checken of ze niet gemanipuleerd zijn.”

The Andy Warhol Diaries, te zien op Netflix.

Meer over