PlusKlassieker

Oreo: een humoristische literatuurklassieker die ineens weer zéér actueel is

Welke moderne klassiekers moet je als literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje Mertens maakt een selectie. Deze week: Oreo (1974) van de Amerikaanse Fran Ross (1935-1985).

Dieuwertje Mertens
null Beeld

Waar gaat de roman over?

Als Helen Clarks vader hoort dat zijn zwarte dochter met de Joodse Samuel Schwartz gaat, krijgt hij een hersenbloeding. In zijn verlamde toestand neemt hij de vorm van een half hakenkruis aan. Samuels moeder krijgt een hartstilstand.

De dochter die uit dit zwart-witte samenzijn voortkomt is Christine Schwartz, alias ‘Oreo’, naar het koekje. Zij gaat op zoek naar haar vader in New York en komt bij haar zoektocht racisten, pooiers en een veelvoud aan Samuel Schwartzen tegen.

Waarom zou je Oreo lezen?

Er verscheen onlangs een heel goede vertaling door Anna Helmers-Dieleman in de reeks Cossee Century. Het moet een ingewikkelde vertaalklus zijn geweest, aangezien Ross heel veel verschillende taalregisters aanboort: Jiddisch, black slang, pop, standaard Engels-Amerikaans, Amerikaans-Frans en gangsta.

Ross weet hoe ze satire schrijft en neemt alle rassen op de hak in haar postmodernistische spektakelroman, waarin recepten, platte moppen, anekdotes, familiegeschiedenissen, advertenties, kleurtabellen en wiskundige formules over elkaar heen buitelen.

Oreo is een uitzonderlijk, vreemd, humoristisch, feministisch en veelzijdig boek. (Niet links, niets rechts, maar recht door zee) Wat een speelse, ambigue en oorspronkelijke roman!

Wie is het meest opmerkelijke personage?

Oreo is geen personage van vlees en bloed. Ze is als een Marvelheldin: onwerelds, grappig, stoer en cartoonesk. Een voorbeeld: pooier Parnell wil haar laten verkrachten door een man met een afschrikwekkend grote penis. Ze heeft echter een troef achter de hand, ‘een kunstmaagdenvlies’ dat zorgt dat hij er niet in kan.

Als de man vermoeid ineen zijgt, pakt ze de pooier aan. ‘Ze hoorde iets kraken, en even was ze bang dat het Parnells verbrijzelde kinnebak was. Toen ze zag waar het geluid vandaag kwam schrok ze pas echt: een van haar sandaalbandjes was afgebroken. (...) Dit waren haar lievelingssandalen.’

Hoe werd de roman (destijds) ontvangen?

Het boek kreeg een paar geamuseerde recensies, maar verdween even snel als het was verschenen. Sinds kort is de klassieker herontdekt. Schrijver Paul Auster over Oreo: ‘Een onstuimig meesterwerk! Een van de meest verrukkelijke en intelligente romans die ik de laatste jaren in handen kreeg!’

Meer over