Interview

Nicolien Mizee schrijft vogelboek: ‘Als je niks weet van vogels, zie je ze gewoon écht niet’

Uren wachtte ze naast haar man, turend naar een vogel die ze niet zag. Vijftien jaar later schreef en tekende Nicolien Mizee (56) haar eigen vogelboek.

Vivian de Gier
De merel. Beeld Nicolien Mizee
De merel.Beeld Nicolien Mizee

Hoe romantisch: een wilde zwaan bracht schrijver Nicolien Mizee en haar man Rob samen, een jaar of vijftien geleden. “Rob was een van de leerlingen die bij mij een schrijfcursus volgde. Hij had een verhaal geschreven dat speelde in de Waterleidingduinen hier in de buurt, en daarin kwamen wilde zwanen voor. Een halfuur nadat die cursusreeks was afgerond, kreeg ik een mailtje van Rob: dat die wilde zwanen echt bestonden en of ik een keertje mee wilde om ze te zien? Op een dag in januari trokken we de duinen in en aan het eind van de dag gingen we met elkaar.”

Trouwens, voegt Mizee daaraan toe: “Een wilde zwaan is geen zwaan die wild is. Het is een aparte soort. Je hebt knobbelzwanen, wilde zwanen en kleine zwanen. Wilde zwanen, die meer geel op de snavel hebben, zijn hier alleen in de winter.”

Zo soepeltjes als ze die kennis nu tentoonspreidt, zo marginaal was die ooit. Toen ze Rob leerde kennen, wist ze niets, maar dan ook niets van vogels.

“Als je wandelt met een vogelaar, sta je vooral te wachten en te turen naar een vogel die je niet ziet. Het eigenaardige is namelijk dat als je niks weet van vogels, je ze gewoon écht niet ziet. Het heeft me diep geraakt dat er zo’n schil om de wereld heen ligt waarvan je als mens nauwelijks iets weet. Aan die vogels ben ik driekwart van mijn leven voorbijgelopen. Het heeft me doen beseffen hoe blind we zijn.”

Is het moeilijk, vogels spotten?

“In het begin vond ik het moeilijk, ja. Daarom begon ik met watervogels. Die kun je goed zien omdat ze stil op het water liggen. Zo leerde ik de kuifeend kennen, de krakeend, de brilduiker. Op een gegeven moment weet je: die met die groene streep is een wintertaling. En dan denk je: zou er dan ook een zomertaling zijn? Even googelen en jawel.”

“In plaats van te zoeken naar foto’s op internet besloot ik de vogels te tekenen, zodat ik ze beter zou onthouden. En toen merkte ik: wat idioot, ik teken alleen de zeldzame vogels, maar ik moet álle vogels tekenen die ik heb gezien. Dus ben ik ook de merel, de mus en de koolmees gaan tekenen. Ik zoek ze op in een vogelgids en teken ze na. Met hulp van foto’s heb ik ook een paar vogels getekend die ik niet op eigen kracht zou herkennen, zoals de rietzanger. Die vergeet ik steeds weer.”

En hielpen die tekeningen bij het herkennen?

“Ja, want zo leer je de vogel beter kennen. Ik moet zeggen dat ik na drie jaar op het punt heb gestaan de moed op te geven. Ik leer het nooit, dacht ik. Tot ik met een vriendin door het bos liep. Zij begon tegen me aan te kletsen over haar schoonmoeder, en daar had ik niet zoveel zin in. ‘Kijk, een boomklever,’ wees ik. ‘En daar: een boomkrúíper.’ Ik merkte dat ik oog voor vogels had gekregen.”

Werkt vogelen aanstekelijk?

“Zeker, het wordt een gewoonte. Natuurlijk zijn sommige soorten lastiger te onderscheiden. Maar vogels leren zien is alsof je een woord hebt geleerd: dat kun je niet meer ongedaan maken. Het kan wel een tijdje duren.”

“Op een avond fietste ik haastig naar het station in Heemstede. Ik passeerde een modderveldje aan een lelijk kruispunt en voor ik wist wat ik deed, trapte ik op de rem en dacht: hè? Dat is een bonte kraai! Hoewel ik op dat moment nog nooit een bonte kraai had gezien en wist dat die niet in onze omgeving voorkomt, wist ik zéker dat het er eentje was. Ik checkte het op de site waarneming.nl en het klopte! Vanaf dat moment was ik om.”

Heeft u een favoriet?

“Ik hou van vogels met veel kleur of met een geinig petje of kuifje. Zoals de kuifeend, die een leuke kuif en een prachtig blauwe snavel heeft. Nou moet ik zeggen dat ik inmiddels met iets minder liefde naar de kuifeend kijk, omdat die de wilde eend begint te verdringen, en die is ook prachtig. Ik hou ook van de merel, de mooiste zangvogel die er is. De merel is een jaar geleden zwaar getroffen door een virus; ineens hoorden we ze niet meer. Verschrikkelijk. Ik herinnerde me dat ik vroeger netten over onze bessen hing om ze te beschermen tegen de merels. Dat vind ik nu iets onbegrijpelijks. Het voelt bijna alsof ik een prikkeldraadversperring heb opgeworpen. Want nu zou ik dolblij zijn met een merel in mijn tuin.”

‘Nicolien Mizee’s Vogelboek’, non-fictie, Nicolien Mizee, Uitgeverij Van Oorschot, € 24,50, 255 blz.

Nicolien Mizee's Vogelboek. Beeld
Nicolien Mizee's Vogelboek.
Meer over