PlusInterview

Netflixserie Dirty Lines herschept het Amsterdam van eind jaren tachtig: ‘We gooiden overal vuilniszakken neer’

Van links naar rechts: Chris Peters en Minne Koole als Teledutch-oprichters Ramon en Frank Stigter, medewerkers Johnny (André Dongelmans) en Nina (Laura Bakker) en vertelster Marly (Joy Delima). Beeld
Van links naar rechts: Chris Peters en Minne Koole als Teledutch-oprichters Ramon en Frank Stigter, medewerkers Johnny (André Dongelmans) en Nina (Laura Bakker) en vertelster Marly (Joy Delima).

De opkomst van house en xtc, de val van de Muur en de eerste telefoonsekslijnen: de nieuwe Nederlandse Netflixserie Dirty Lines duikt in het Amsterdam van eind jaren tachtig. Voor een serie over sekslijnen is er trouwens opvallend weinig expliciete seks te zien – maar des te meer te horen.

Andre Nientied

“Ik heb altijd een serie willen maken die zich afspeelt rond de val van de Berlijnse Muur en dan doorvertelt tot aan de aanslag op de Twin Towers in 2001. Een beeld van de jaren negentig, toen het doemdenken van de jaren tachtig werd ingeruild voor het hoopvolle gevoel dat het allemaal niet op kon.”

Aan het woord is Pieter Bart Korthuis (Penoza, Vechtershart) die samen met Franky Ribbens (Hollands Hoop) het scenario van de zesdelige serie Dirty Lines schreef en twee delen van de serie regisseerde. Het eerste seizoen speelt zich eind jachtig tachtig af, als de eerste tekenen van het hedonisme van de jaren negentig zichtbaar worden. Korthuis vond een kapstok voor zijn serie in het boek 06 Cowboys, waarvan producente Annemieke van Vliet de rechten had.

Korthuis: “Dat boek gaat niet alleen over de opkomst van een telecombedrijf met sekslijnen, maar ook over een nieuwe generatie met andere ideeën. In een garage beginnen met niet veel anders dan een idee en daar rijk mee worden, net als Steve Jobs en Bill Gates. Dat gevoel van een veranderende tijdsgeest was ook waardoor Netflix de serie wilde maken.”

In het geval van het fictieve bedrijf Teledutch is dat gouden idee: sekslijnen, dus betalen voor geile praatjes door een 06-nummer te bellen. Korthuis: “Het is eigenlijk de eerste start-up en loopt vooruit op zaken die we nu heel normaal vinden op het gebied van communicatie. Zo was de Babbelbox wat betreft anoniem communiceren eigenlijk een analoge voorloper van de sociale media.”

Hanige business

De twee oprichters van Teledutch zijn Frank (Minne Koole) en Ramon Stigter (Chris Peters): broers, maar ook tegenpolen. “Frank is de ziener, de ideeënman. Hij gokt meestal verkeerd maar met de sekslijnen heeft hij eindelijk een keer beet. Zijn broer Ramon is de nuchtere tegenhanger van Frank en ook degene met technisch inzicht. Hij kan Frank een beetje naar de aarde trekken. De energie in het bedrijf komt ook door de tegenstelling in hun karakters.”

Chris Peters (l) en Minne Koole als de broers Ramon en Frank Stigter in Dirty Lines. Beeld
Chris Peters (l) en Minne Koole als de broers Ramon en Frank Stigter in Dirty Lines.

In deze hanige business is het juist een vrouw die zich als verteller regelmatig tot de kijker richt: de studente seksuologie Marly (Joy Delima) die bij Teledutch binnenstapt om wat bij te verdienen met het inspreken van een erotisch bandje. “Marly wil aanvankelijk alleen wat verdienen om onafhankelijk te zijn, maar ze ontdekt daardoor ook haar plaats in de samenleving én haar eigen relatie met seksualiteit,” zegt Korthuis.

“Het was interessant om aan de ene kant seks als exploitatiemedium te gebruiken, en aan de andere kant de wetenschappelijke benadering te hebben van de studie seksuologie die Marly en haar vriendinnen volgen. We hebben advies gehad van hoogleraar seksuologie Ellen Laan, die begin dit jaar helaas is overleden. De scriptie waar Marly op afstudeert is één op één de scriptie waar Ellens carrière mee begonnen is, over genitale respons op visuele erotische stimuli.”

Voor een serie over sekslijnen is er trouwens opvallend weinig expliciete seks te zien – maar des te meer te horen. “De aardigheid van de serie is dat het om sekslijnen gaat en mensen dus met hun eigen fantasie aan de slag gaan, er is weinig in beeld. Je zou een platte of ranzige serie over dit onderwerp kunnen maken, maar dat wilden we juist vermijden door meer te doen met alles wat er wordt ingesproken, en kijken hoe ver we hiermee konden gaan.”

Jaren tachtig: ‘Tyfusbende!’

De grootste uitdaging van de makers van de serie was het herscheppen van het ongepolijste Amsterdam van eind jaren tachtig, zegt Korthuis, die zelf als 19-jarige in 1990 in Amsterdam kwam wonen toen hij aan de Filmacademie ging studeren.

“Art director Vincent de Pater zei: ‘Het lijkt wel of iemand met een paar blikken Histor is langsgeweest en alles een verfje heeft gegeven.’ De afdeling art direction had een vrachtwagen vol met oude fietsen die ze op bruggen neerzette om die de look van de jaren tachtig te geven. Voor de buitenopnames gooiden we overal vuilniszakken neer, want het was een enorme tyfusbende in de jaren tachtig, als je de foto’s van toen ziet.”

“Nu staan overal nette fietsnietjes en is er nergens meer een pand te vinden dat er vervallen uitziet. Lege pakhuizen waar je een illegaal feest kon houden zijn er ook niet meer. Alleen de NDSM-werf heeft nog een ruw kantje, maar ook die is totaal verhipt.”

“Het was extreem moeilijk om locaties te vinden waar we konden opnemen,” zegt Korthuis. “We hebben veel buiten Amsterdam geschoten, het kantoor van Teledutch hebben we in Den Haag gedraaid, ook het exterieur. Al hebben we daar om de hoek wel een bordje ‘Jan Evertsenstraat’ opgehangen.”

De legendarische club RoXY speelt een belangrijke rol in Dirty Lines. Maar die voormalige club, ooit een bioscoop, is tegenwoordig een schoenenwinkel. “De buitenkant van de RoXY is wel op die historische plek gefilmd. We hebben de hele façade van de RoXY er tegenaan gezet en met visual effects de belendende panden weggehaald.”

“Ik ben weleens voor de deur van de RoXY geweigerd omdat ik niet hip genoeg was en om nu weer op die plek te staan was erg speciaal. Voor het interieur hebben we in Arnhem een voormalig theater gevonden dat nu een poptempel is.”

Massascènes tijdens een lockdown

Dat de serie tijdens een lockdown gedraaid werd, zorgde voor hoofdbrekens bij massascènes, niet alleen tijdens houseparty’s maar ook in een gewone collegezaal. “Universiteiten wilden niet meewerken omdat ze zelf de deuren voor hun studenten gesloten moesten houden. Begrijpelijk, maar wel lastig. Bij de houseparty’s was het een kwestie van slim de camera neerzetten en mensen vermenigvuldigen via visual effects. We hebben godzijdank tijdens de hele draaiperiode maar één besmetting gehad waardoor we de opnames stil moesten leggen, dus de schade is beperkt gebleven, maar het was wel een immense uitdaging.”

Die inzet werpt zijn vruchten af want Dirty Lines is een zeer aanstekelijke en vermakelijke serie geworden. Korthuis, die samen met Nathan Vecht ook de serie Het Jaar van Fortuyn schreef, gesitueerd in 2001 en 2002, hoopt met eventuele volgende seizoenen van Dirty Lines de jaren negentig te kunnen behandelen tot het jaar 2001.

“De val van de Muur en 9/11 zijn de twee boekensteunen van die periode. Iedereen wil graag een klein monument oprichten voor de tijd waarin hij volwassen is geworden en voor mij zijn dat de jaren negentig. Het eerste seizoen van Dirty Lines gaat over eind jaren tachtig, toen het gevoel begon te ontstaan dat de bomen tot in de hemel groeiden. Uit dat gevoel zijn we deze eeuw ruw wakker geworden.”

De zesdelige serie Dirty Lines is vanaf 8 april te zien op Netflix.

Serie: Dirty Lines

Regie Pieter Bart Korthuis, Tomas Kaan, Anna van der Heide
Met Minne Koole, Chris Peters, Joy Delima, Charlie Chan Dagelet, Abbey Hoes en Benja Bruijning

Meer over