PlusBeeldspraak

Moeilijke tijden voor punkers van het eerste uur: Sex Pistols zijn Disney geworden

Opkomst en ondergang van de Engelse punkband Sex Pistols krijgen een weerslag in de zesdelige Disneyserie Pistol van regisseur Danny Boyle. Punk bij Disney? Punk is dood!

Bart van der Put
Johnny Rotten (Anson Boone) in de serie ‘Pistol’ van Danny Boyle. Beeld Disney Plus MIYA MIZUNO/FX.
Johnny Rotten (Anson Boone) in de serie ‘Pistol’ van Danny Boyle.Beeld Disney Plus MIYA MIZUNO/FX.

Welkom nabestaanden, sympathisanten en belangstellenden. Welkom allen die hier vandaag samenkomen om te delen in het verdriet om wat eens was en nooit meer zal terugkeren. Welkom in het bijzonder voor de veteranen van het eerste uur. De getuigen en participanten van weleer verdienen onze steun in deze moeilijke dagen. Zij zijn de laatsten der Mohikanen. Zij hebben recht van spreken en verdienen het om gehoord te worden. Zij mogen het uit volle borst schreeuwen, indien zij daar nog toe in staat zijn.

Punk is dood!

Zo is het. Punk is nu echt officieel hartstikke morsdood. Kassiewijle. Wie op gepaste wijze afscheid wil nemen mag zich over het kadaver buigen en het nog een laatste keer recht in het toegetakelde smoelwerk spugen. Een laatste fluim als een ultiem gebaar van respect. Want zoals het vroeger ging, zo gaat het echt niet meer. Het is afgelopen. Punk is doodgeknuffeld. Door Mickey Mouse. En de majesteit heeft de laatste lach.

In het afgelopen weekend vierde de Britse koningin Elizabeth de Tweede haar platina jubileum, na 70 dienstjaren op de troon van het Verenigd Koninkrijk. In 1977 werd haar zilveren jubileum ontregeld door een revolte op 45 toeren. Terwijl de natie het koninklijke jubileum vierde bestormde de single God Save the Queen van de punkband Sex Pistols de Britse hitlijsten.

Op de BBC-radio was het nummer niet te horen omdat de antimonarchistische strekking van de bijtende tekst ongepast zou zijn. In de hitladders werd de positie van de single door een witregel gemarkeerd: band blanco met lied blanco. Zo werd een band in het analoge tijdperk gecanceld. We horen jullie niet, we zien jullie niet, jullie bestaan niet.

Trammelant

Maar het werkte niet: de Sex Pistols werden een fenomeen. Hun punkhouding maakte school. De band schreef geschiedenis. Bij het diamanten jubileum van Elizabeth in 2012 opende de vorstin de Olympische Spelen in Londen en werd het venijn van de Pistols doodleuk in de spectaculaire openingsceremonie verwerkt. Regisseur Danny Boyle kon na Trainspotting (1996) veel potten breken en gaf ruim baan aan de popcultuur in zijn olympische openingssalvo.

Afgelopen week liet hij bij het platina jubileum van de Queen opnieuw van zich horen. Op het Britse kanaal van Disney+ ging Boyles zesdelige dramaserie Pistol in première, zodat het feestje van hare majesteit wederom door de oproerkraaiers van weleer ontregeld kon worden. Maar dat gebeurde niet. Allicht niet. Punk is dood.

Er kwam wel degelijk trammelant over Boyles verfilming van het boek Lonely Boy: Tales from a Sex Pistol, waarin gitarist Steve Jones zijn afgrijselijke jeugd en de chaotische punkjaren beschrijft. Maar het protest kwam uit vertrouwde hoek: zanger en tekstschrijver John Lydon keerde zich vanaf de aankondiging van Boyles plannen tegen de productie, waarin de jonge Anson Boone zijn alter ego Johnny Rotten vertolkt. Lydon ondernam een vruchteloze poging om het gebruik van de muziek van de Sex Pistols door de rechter te laten verbieden. Boyle liet de acteurs alle muziek live spelen. Wat je hoort is wat je ziet.

Geinig verkleedpartijtje

Dat werkt goed in het raamwerk van een opzichtig geconstrueerde versie van het vervallen Londen in de jaren zeventig. Boyle gebruikt het smalle beeldkader van oude televisietoestellen om archiefmateriaal in zijn nabootsing te verwerken, maar Pistol is uiteindelijk net zo chaotisch en frustrerend als de eerste Pistolsfilm, The Great Rock ‘n’ Roll Swindle (1980) van regisseur Julien Temple.

Het is vermakelijk om te zien hoe een jong en onbevangen acteursensemble de mythische oerknal van de punk gestalte geeft. Het reduceert de historische ontwikkelingen bijna tot kinderlijke provocaties. Punk is dood, want punk is Disney geworden.

Maar Pistol is niet alleen een geinig verkleedpartijtje waarin een groep verschoppelingen vrolijk stennis maakt om de autoriteiten en de goegemeente te sarren. Boyle onderneemt pogingen om de sociaal-maatschappelijke achtergrond te belichten en misstanden te benoemen, maar het is allemaal bijzaak in ‘Punk de Musical’.

John Lydon mag er absoluut over klagen, maar hij komt er zelf niet slecht vanaf: ook in de Disneyversie naar het boek van Steve Jones is Johnny Rotten het genie in de groep. Johnny schoot geen losse flodders, Johnny schoot met scherp. Daarom hebben we het nog steeds over hem. Punk is dood. Johnny blijft onsterfelijk.

Pistol is vanaf 6 juli ook in Nederland op Disney+ te zien.

Meer over