Reportage

Minister lanceert site Cultuurexplosie: ‘Artiesten staan in de file’

3,2,1...! Na een ferme klap op een rode knop schoot er confetti door theater de Krakeling. Demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven (D66) opende daarmee de site cultuurexplosie.nu, een gesubsidieerd platform voor kunstenaars. ‘Zelfstandige makers zijn kwetsbaar.’

Lennart van der Deure
Minister Engelshoven geeft een klap op de rode knop voor de lancering van cultuurexplosie.nu. Beeld Jakob van Vliet
Minister Engelshoven geeft een klap op de rode knop voor de lancering van cultuurexplosie.nu.Beeld Jakob van Vliet

“Schudden we eigenlijk alweer handen?” Terwijl de minister van Cultuur haar entree maakt, stemmen twee heren mompelend de laatste corona-etiquette met elkaar af. Het antwoord op hun vraag is al gauw duidelijk: ze krijgen van de minister bij de lancering van cultuurexplosie.nu een elleboog toegestoken.

Met de site moeten verschillende soorten kunst een podium krijgen. Elke donderdag verschijnt een aflevering met optredens van drie artiesten. Tijdens de presentatie werd in een talkshowformatie door vertegenwoordigers uit de kunstwereld gesproken over de mogelijkheden van de nieuwe site. Aan tafel onder anderen de minister en Henk Jan Heuvelink van de rechtenorganisatie voor uitvoerende kunst, Norma. Tussendoor waren er optredens van Eva van Manen en Joost Spijkers, die vervolgens bij het gesprek aanschoven.

Overzichtspagina

Heuvelink bedacht het concept van de site met een paar collega's van Norma al in januari. “Het is een soort overzichtspagina van al het nieuwe Nederlandse werk van de laatste jaren. De programma’s van Cultuurexplosie Live zijn gericht op podiumkunsten die gestrand zijn of er juist aankomen. Op de site is het nog een stuk breder. 20 miljoen euro in duizenden projecten, tussen nu en een jaar of twee staan er een paar duizend projecten op.”

Tijdens de gesprekken ontstond er een nieuw begrip voor een van de problemen waar de culturele sector nu mee worstelt: ‘de file.’ Tijdens de coronacrisis hebben veel artiesten de tijd benut om nieuwe producties te maken. Doordat ze allemaal dit nieuwe materiaal willen opvoeren, staan ze nu zelf in de rij: niet voor een zitplaats, maar voor een plekje op het podium. Dat is ook waar de naam cultuurexplosie naar verwijst: het overaanbod aan nieuwe kunstproducties. Henk Jan Heuvelink: “Er zit een file in de programmering, je komt er gewoon niet meer tussen.”

Schuld

Songwriter Eva van Manen herkent de problemen. Zelf zegt ze geluk te hebben dat ze mee kan werken met Cultuurexplosie, aangezien haar agent van tevoren had bedacht dat deze ‘file’ eraan zat te komen. Ze hoopt dat er meer structurele hulp kan komen voor de cultuursector. Uit eigen ervaring weet ze te vertellen dat het als zelfstandig kunstenaar niet makkelijk was. Ze moest vorig jaar haar hele show cancelen, waardoor ze met een schuld kwam van 14.000 euro. “Als ik de Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers, red.) niet had gehad, had ik echt moeten stoppen met dit werk. Maar daar moest ik van leven, die schuld heb ik afgelost met schnabbels en kleine klussen.”

Van Engelshoven is enthousiast over het podium dat deze site biedt. “We hebben in deze crisis al ruim 3 miljard euro ingezet om de cultuursector te steunen. Er is nu ook weer 20 miljoen euro voor individuele makers bijgekomen. Artiesten in de muziek, het theater en spoken word hebben zo hun maakproces kunnen doorzetten.”

Maar hoe gaat ze haar cultuurportefeuille doorgeven aan het volgende kabinet? Deze maand schrijft ze daarover een brief aan de Kamer. “De kwetsbaarheid van met name zelfstandige makers kwam des te meer naar boven tijdens de coronacrisis. De ruimte is er om tot een soort cao met prijsafspraken voor zelfstandigen te komen. Daar proberen we de sector bij te ondersteunen.”

Meer over