PlusInterview

Mijke de Jong maakte een film over een tweeling in vluchtelingenkamp Moria: ‘Je sluit ze meteen in je hart’

Toen gelauwerd filmmaker Mijke de Jong als vrijwilliger in een Grieks vluchtelingenkamp werkte, ontmoette ze de energieke tweelingzussen Malihe en Nahid Rezaie. Om hen heen creëerde ze Along the Way, een fictiefilm gebaseerd op de echte ervaringen van de zussen.

Joost Broeren-Huitenga
Tweelingzussen Malihe en Nahid Rezaie staan centraal in ‘Along the Way’. Beeld September Film Distribution
Tweelingzussen Malihe en Nahid Rezaie staan centraal in ‘Along the Way’.Beeld September Film Distribution

U maakte Along the Way oorspronkelijk als Telefilm; nu komt hij toch in de bioscoop. Blij mee?

“Ja, uiteraard. Ik ben trots op elke film, maar dit was meer dan alleen een film maken. Het was op alle fronten een ervaring, en op alle fronten nieuw. De samenwerking met twee meisjes terwijl je elkaars taal niet of nauwelijks spreekt, in een land dat we niet kenden, met een groot onderwerp waar je je toe moet zien te verhouden. Net voor we zouden gaan draaien dacht ik wel even: waar ben ik aan begonnen?”

Het idee ontstond toen u op Lesbos als vrijwilliger werkte. Kunt u omschrijven wat u daar zag waarvan u dacht: dit moet ik laten zien?

“Als ik het moet samenvatten, dan is het de veerkracht en energie die ik daar meemaakte. Je ziet in het nieuws wel de bootjes en de verschrikkingen en de ratten in de kampen. Maar dit soort vrolijke, levenslustige meisjes zie je bijna niet. Meisjes die je meteen in je hart sluit. Dat gevoel is heel belangrijk, want als je er niet door aangeraakt wordt, blijft het ver-van-mijn-bed. Dan vind je het allemaal heel erg, in je hoofd, maar voel je niet dat dit mensen zijn zoals jij en ik. Het uitgangspunt was om een film te maken waardoor je het niet zo makkelijk meer naast je neer kan leggen.”

Wat was het aan Malihe en Nahid dat u prikkelde om een film met ze te maken?

“Ze waren deelnemers in een workshop filmmaken die ik er gaf, en ik vond ze onmiddellijk leuk. In die lessen waren ze heel serieus, alles opschrijven, en ook heel grappig. Een hele fijne energie, die nu ook in de film zit. Zij benaderden mij, of ze in een film van mij konden spelen. Toen hebben wij voorgesteld om hun verhaal als uitgangspunt te nemen.”

Hoe was het voor ze om hun verhaal zo te herleven?

“Emotioneel, natuurlijk. Maar vergeet niet dat ze de hele tijd over die reis moeten vertellen – bij iedere asielaanvraag moeten ze opnieuw dat hele verhaal doen. Al wilden wij natuurlijk wel andere dingen weten – we vroegen heel erg naar de details. Het was emotioneel, en ook heel intiem.”

Verspreid door de film toont u ook interviews met andere vrouwelijke vluchtelingen, die recht in de camera hun ervaringen delen.

“In de meeste gevallen zijn dat hun echte verhalen, of dingen die ze hebben zien gebeuren. Zoals alles in de film is het een combinatie van documentaire en fictie. Er zitten vrijwel geen acteurs in de film, het zijn allemaal echte vluchtelingen. Ik heb eerder met niet-professionele acteurs gewerkt, maar dit was veel heftiger, omdat het echt gaat over hun eigen levens. Dat was een ontzettend leerzaam proces, hoe je daar verantwoord mee omgaat.”

En voor u? Kunt u dit ooit loslaten?

“Het blijft wel bij me. Dat vind ik ook niet erg, eigenlijk. Ik heb nieuwe mensen leren kennen, zij blijven in mijn leven. Het zit in mijn botten, en daar ben ik blij om.”

Along the Way is te zien in Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto De Pijp en Studio/K.

Documentairemaakster Mijke de Jong:  ‘Ik heb eerder met niet-professionele acteurs gewerkt, maar dit was veel heftiger, omdat het echt gaat over hun eigen levens.’ Beeld Paul Tolenaar
Documentairemaakster Mijke de Jong: ‘Ik heb eerder met niet-professionele acteurs gewerkt, maar dit was veel heftiger, omdat het echt gaat over hun eigen levens.’Beeld Paul Tolenaar
Meer over