PlusRecensie

#MeToo in de rechtszaal: De Zitting is nu al een van de beste Telefilms van de afgelopen 23 jaar

De Zitting, de eerste van een nieuwe reeks Telefilms, is een overtuigend rechtbankdrama. Alle maatschappelijke discussies over #MeToo en ongelijke machtsverhoudingen komen er in gecomprimeerde vorm in terug.

De gehele film speelt zich zelfs binnen de muren van een rechtbank af.  Beeld Bram Suijker
De gehele film speelt zich zelfs binnen de muren van een rechtbank af.Beeld Bram Suijker

Iets dat je ook al snel als vanzelfsprekend beschouwt, zoals het water dat uit de kraan komt, of de stroom uit het stopcontact: Telefilms. Al sinds 1999 verschijnen jaarlijks zes Nederlandse speelfilms op televisie, gefinancierd door de omroepen, het Stimuleringsfonds, het ministerie van OCW en het fonds CoBO, en inmiddels vormen ze een belangrijke steunpilaar voor de filmwereld. Onder de meer dan 125 Telefilms die ondertussen zijn uitgezonden - sommigen werden behalve op televisie ook in de bioscoop vertoond - zitten er genoeg die inmiddels deel uitmaken van de canon van de Nederlandse cinema. Van Martin Koolhovens Suzy Q, uit het eerste jaar van de Telefilms, en zijn kaskraker Het Schnitzelparadijs uit 2006 tot internationaal gelauwerde films als Matterhorn van Diederik Ebbinge en De Kuthoer van Ivo van Aart: allemaal kwamen ze tot stand als coproducties van de NPO en onafhankelijke filmproducenten.

Wat de reeks Telefilms, los van de financiering, bijzonder maakt, is dat ze zowel gerenommeerde namen als aanstormend talent een podium bieden. Bovendien is iedere film door een andere omroep afkomstig, waardoor ook ze ook elk een andere ideologische accenten krijgen. Pluriformiteit zoals de NPO-bazen het graag zien.

De zes films die dit seizoen op televisie worden uitgezonden, de eerste drie de komende zondagen, in januari volgen de overige drie, hebben als overkoepelende thema ‘misdaad’. Dat is een weinig originele keuze, vorig jaar kende hetzelfde thema, maar misdaad blijft voor regisseurs en scenarioschrijvers nu eenmaal een dankbare en onuitputtelijke bron van inspiratie. De Zitting, de eerste film van deze serie is een genre binnen dat genre: een rechtbankdrama. De gehele film speelt zich zelfs binnen de muren van een rechtbank af. Dat zou een statische film op kunnen leveren, maar door de wervelende dynamiek van verschillende verhaallijnen en perspectieven is daar geen sprake van.

Een benevelde nacht

De Zitting, van BNNVARA, onder regie van Saskia Diesing en met een scenario van Lykele Muus, draait om een politicus (Jacob Derwig) die op het punt staat om minister-president te worden en beschuldigd wordt van seksueel misbruik. Vijfentwintig jaar eerder, hij was toen 20, zou hij een meisje van 17 (Kim van Kooten) hebben verkracht in het studentenhuis waar hij woonde. Zijn leven dreigt kapot gemaakt te worden, dat van haar is al kapot, verklaart ze. Maar hoe betrouwbaar zijn herinneringen van een kwart eeuw terug, en hoe kan na zo’n lange tijd nog bewezen worden wat zich tijdens een benevelde nacht heeft afgespeeld? En welke krachten komen vrij als een machtig politicus aan het wankelen wordt gebracht door een (labiele?) vrouw?

Wat volgt tijdens de zitting, die een dag in beslag neemt, is een gecomprimeerde versie van het maatschappelijk debat van de afgelopen jaren. Een debat dat op sociale media werd gevoerd aan de hand van Engelstalige hashtags (#MeToo, #mutualconsent #believeher) en bepalend is geweest voor hoe er tegenwoordig wordt aangekeken tegen ongelijke machtsverhoudingen, de relatie tussen mannen en vrouwen en seks. Tijdens de lunchpauze tussen de drie rechters (twee mannen, één vrouw) wordt de vraag gesteld: “Hadden wij deze zaak tien jaar geleden ook gehad?” Dat de mannelijke rechters eerder geneigd zijn het verhaal van de verdachte geloven terwijl de vrouwelijke rechter meer aan de kant van het slachtoffer staat is veelzeggend.

Wat De Zitting zo razend knap maakt is hoe de gelaagdheid en complexiteit van zaken als deze, alsmede de maatschappelijke impact ervan, in negentig minuten gevat is. Tel daar overtuigend acteerwerk van de hoofdrolspelers (naast Derwig en Van Kooten steken Ellen Parren als geslepen advocate en Romano Vrede als officier van Justitie er bovenuit) en De Zitting kan zich moeiteloos meten met de beste Telefilms die de afgelopen 23 jaar zijn gemaakt.

De Zitting (Telefim, BNNVARA) is zondag 19 september om 20.20 uur te zien op NPO3

Meer over