PlusBlikvangers

Met die kogels en die boot samen zou je nog best leuk piraatje kunnen spelen

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden?

Marjolijn de Cocq
Kazemat en kogels in de Poolstraat, voor de Ezelsbrug. Beeld Sophie Saddington
Kazemat en kogels in de Poolstraat, voor de Ezelsbrug.Beeld Sophie Saddington

KAZEMAT EN KOGELS
Sinds onbekend
Kunstenaar onbekend
Waar Poolstraat bij de Ezelsbrug

Ik kan dat. Een kunstwerk jaar in jaar uit passeren zonder te beseffen dat het een kunstwerk is. Zonder ook maar een seconde stil te staan bij dat hoopje kanonskogels bij de opgang van de Ezelsbrug die de eilanden Wittenburg en Oostenburg verbindt. Maar het geldt dus wel als kunstwerk en staat als dusdanig vermeld op de site buitenbeeldinbeeld. Al is maker noch datum van plaatsing te traceren.

Wat blijkt: het grote blok beton ernaast op de stoep verbeeldt een kazemat, een verdedigingswerk. Vooruit, als je tussen je wimpers doorkijkt, met wel zeer welwillende blik. Weliswaar geen schietgaten – en zou de beschadiging op het driekantige stuk bovenop, waardoor staaldraad zichtbaar wordt, bewust aangebracht zijn of een gevalletje tand des tijds?

Veel afleiding

Proef op de som genomen, passerende buurtbewoners aangesproken. ‘Goh ja, nu je ‘t zegt.’ ‘Nooit opgevallen.’ Er is ook zoveel dat afleidt van Kazemat en kogels. De kunstmatige eilandjes aan weerszijden van de brug, met schelpen en groen voor de watervogels. En, als je over de brug gaat vanuit de Poolstraat naar de Nieuwe Oostenburgerstraat, de bouwactiviteiten over het water op links, waar de nieuwbouwwijk Oostenburg als ‘nieuw stuk stoere stad’ (citaat uit de krant) wordt opgetrokken.

Het perkje met bijblije bloemen dat de buurtbewoners hebben aangelegd bij het industrieel ogende Touwbaanpark – een overwinning op het te stenig bevonden parkontwerp – en waar na een warme avond ’s ochtends de lege glazen en flessen nog op tafel staan. (Over dat Touwbaanpark lees ik in het inrichtingsplan dat door de aangebrachte verharding en plantenbakken in de lengterichting de scheepshelling van de werf van weleer wordt benadrukt). Dat scheve witte huisje dat te midden van alle nieuwbouwactiviteiten mocht blijven staan, de voormalige ‘portiersloge’ uit 1697, als orde 2-pand beschermd stadsgezicht (al laten de graffitispuiters zich daar niet door weerhouden).

De Bandenboot

“Als ik denk aan kunst in de buurt is het toch vooral díe,” de buurtbewoonster die de kogels heeft gemonsterd draait zich om en wijst naar de overzijde. Ach ja, de Bandenboot. Ontwerp uit 1972 van Robert Jasper Grootveld (1932-2009), mijn voormalige buurman op de Hoogte Kadijk.

Provo, kunstenaar, in laatste jaren van aftakeling balkonschreeuwer. Een bootvorm van 225 autobanden, bijeengehouden door kettingen, die eerst op land stond en in 2012 een plek kreeg in de Wittenburgervaart. Symbool voor de teloorgang van de scheepsbouw op de Oostelijke Eilanden, bedoeld als speelobject maar niet veilig genoeg bevonden.

Met die kogels en die boot samen zou je anders nog best leuk piraatje kunnen spelen.

Lees terug: ons overzicht met de mooiste kunstwerken in het straatbeeld van Amsterdam.