PlusBoekrecensie

Medeplichtig aan terracide: ‘Het jaar van de doejong’ is een postapocalyptische parabel

Over zijn intenties met de novelle Het jaar van de doejong laat de in Kenia geboren Brit John Ironmonger (1954) weinig twijfel bestaan. Hij droeg die op aan de afgevaardigden bij de klimaatconferentie van de VN vorig jaar in Glasgow ‘en aan iedereen die zich inspant om onze planeet te behoeden voor een catastrofe’.

Dirk Jan Arensman
Adult dugong swimming and feeding in the shallow water of Abu Dhabab in Marsa Alam, Red sea, Egypt
doejong Beeld Getty Images
Adult dugong swimming and feeding in the shallow water of Abu Dhabab in Marsa Alam, Red sea, EgyptdoejongBeeld Getty Images

Het eerste motto van het boekje, dat een klein jaar geleden nog exclusief bij het Duitse Fischer Verlag verscheen, is een uitspraak van Greta Thunberg. En in de postapocalyptische parabel die daarna volgt betoont John Ironmonger zelf zich een heuse schrijvende milieuactivist.

Verteller is Toby Markham, die in de openingsscènes gedesoriënteerd ontwaakt in een vreemde omgeving, met een pijnlijk lijf. Onbekenden prikken met naalden in hem, mompelend over ‘weefselschade’. Geleidelijk aan wordt steeds meer duidelijk over Tony’s heden en verleden.

In het verleden was hij een succesvolle hedgefondsinvesteerder, voorzien van privévliegtuig en veel te jonge trofeevriendin, die in 2009, op zijn zestigste, verongelukte tijdens een skitripje. Nu, decennia later, wordt de destijds in allerijl ingevroren Markham tot leven gewekt.

Onomkeerbare massa-exctinctie

Dat blijkt níét te gebeuren in een ziekenhuis, maar in een gevangenis. De mensen die hem omringen, met wonderlijke namen als Sunda Schubdier, Mauritius Parkiet en Veenhooibeestje, zijn juridisch assistenten, advocaten en openbaar aanklagers. Voor hij het weet moet hij zich tijdens een rechtszaak verdedigen tegen de beschuldiging van ‘medeplichtigheid aan terracide en genocide’, omdat hij vijftig jaar lang heeft meegewerkt aan ‘reductie van globale diversiteit’ en heeft ‘aangezet tot onomkeerbare massa-extinctie’.

Standaardstraf: een langzame dood, waarbij een beul 31 dagen lang telkens één lichaamsdeel verwijdert.

Subtiel is het woord niet. Voor deze hele literaire exercitie niet, eigenlijk.

Natuurfotografie

Neemt niet weg dat Ironmonger, van origine zoöloog, zijn boodschap over onze collectieve verantwoordelijkheid voor de planeet inkleedt in een onderhoudend en fantasievol verhaal, ook (of misschien vooral) geschikt voor jeugdige lezers.

Aardige vondst is bijvoorbeeld dat de achternamen van zijn toekomstmensen een eerbetoon vormen aan uitgestorven diersoorten. Net als het feit dat Markhams verrassende passie, natuurfotografie, hem tot een bron van voor diezelfde mensen adembenemende anekdotes maakt. Een leerzame verhalenverteller, net als John Ironmonger zelf.

O, en een doejong is een Indische zeekoe; met uitsterven bedreigd, uiteraard.

Het jaar van de doejong

John Ironmonger
vertaald door Robert Neugarten
Signatuur, €18,99
120 blz.