PlusBoekrecensie

‘Mary’ verschijnt op het juiste moment, maar is in de eerste plaats het juiste boek

Dries Muus
Mary Shelley, geschilderd door Richard Rothwell. Beeld National Portrait Gallery
Mary Shelley, geschilderd door Richard Rothwell.Beeld National Portrait Gallery

Het publiek had er nog geen letter van gelezen en er waren precies nul recensies over verschenen. Toch was Mary, de vierde roman van Anne Eekhout (1981), over de tienerjaren en vroege volwassenheid van Mary Shelley, al voor verschijning een succes. Hoe kan dat?

Simpel: zo’n anderhalve maand voor de publicatie waren de vertaalrechten al verkocht aan vijf internationale uitgeverijen. Het uitgangspunt ís natuurlijk ook veelbelovend: historische fictie rondom een van Engelands beroemdste schrijfsters, een feministisch-Victoriaanse invalshoek met een vleugje gothic horror.

In 2019 verscheen Jeannette Wintersons lovend ontvangen Frankusstein, dat ook deels over Shelley ging. Iets verder terug was er Michael Cunninghams The Hours over Virginia Woolf. Sarah Perry’s eigentijds-Victoriaanse roman Het monster van Essex was een succes.

Maar is dat het alleen? Een handvol geslaagde voorgangers?

Nou nee. Eekhout heeft de bescheiden trend mee en Mary verschijnt op het juiste moment, maar is in de eerste plaats het juiste boek. Een meeslepende roman, vol elegant geformuleerde observaties en huiveringwekkende verhalen; een roman óver huiveringwekkende verhalen, gruwelijke ervaringen en hoe die in elkaar overlopen.

Steeds weer zoekt Eekhout de poreuze grens tussen verbeelding en realiteit op. Ze laat haar hoofdpersoon zich in het angstaanjagende grensgebied verliezen en weer terugvinden en laat haar kennismaken met verschillende vormen van waarheid – allemaal even onaanvaardbaar, totdat ze eindelijk in het juiste verhaal gevat worden.

Geen feministisch traktaat

We volgen Mary Shelley door twee cruciale episodes in haar leven, cruciaal voor de vorming van haar schrijverschap: een paar maanden in Schotland en een paar maanden in Zwitserland, vier jaar later. Er zijn bijrollen voor echtgenoot Percy Bysshe Shelley en voor Lord Byron, maar de Grote Mannen staan overduidelijk in de schaduw van de Grote Vrouw, in vrijwel alle opzichten behalve maatschappelijke status.

Toch voelt Mary nooit aan als feministisch traktaat. Daar is het boek te rijk en te veelzijdig voor. Je zou het kunnen lezen als bildungsroman van een schrijfster én een moeder, als een intiem verslag van rouwverwerking, maar ook als een ouderwets spookverhaal of een dubbele huwelijksgeschiedenis, waarin de echo’s van Mary Shelley zelf doorklinken én van de Brontë-zusters.

Kortom, Mary is een perfect gedoseerde vermenging van genres. Eekhout speelt gedurfd met genre-elementen die bij minder goede schrijvers meteen tot clichés zouden versterven. Zíj wekt ze krachtig tot leven.

null Beeld

Mary

Anne Eekhout
De Bezige Bij
384 blz.
€24,99

Meer over