Nieuws

Magnum opus van Braziliaanse auteur Lúcio Cardoso voor het eerst vertaald: ‘Die titel!’

De roman Kroniek van het vermoorde huis uit 1958  geldt als Lúcio Cardoso’s magnum opus.  Beeld -
De roman Kroniek van het vermoorde huis uit 1958 geldt als Lúcio Cardoso’s magnum opus.Beeld -

Lúcio Cardoso (1912-1968) behoort tot de grote namen van de Braziliaanse letteren in de vorige eeuw. Zijn magnum opus Kroniek van het vermoorde huis verschijnt dinsdag voor het eerst in Nederlandse vertaling.

Marjolijn de Cocq

Je kunt het hele oeuvre van Lúcio Cardoso lezen met de beroemde titel van Dostojevski in het achterhoofd, stelt zijn vertaler Harrie Lemmens. “En dan niet de huidige Nederlandse titel, Misdaad en straf, maar de oude, Schuld en boete, ook al is die minder correct.”

Hoewel de roman uit 1958 geldt als Cardoso’s magnum opus en wordt beschouwd als een van de belangrijkste en meest vernieuwende romans uit de twintigste-eeuwse Braziliaanse literatuur, was die nooit in het Nederlands vertaald. Lemmens kende het boek uit artikelen en verhalen van toen hij in 2005 een uitgave van Civilização Brasileira las. “Dat boek moest en zou ik vertalen en ik sprak er met diverse uitgeverijen over, maar pas enkele jaren geleden vond ik gehoor bij De Arbeiderspers .

Kroniek van het vermoorde huis vertelt over de ondergang van een plattelandsfamilie uit de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais, die zich in de eerste helft van de twintigste eeuw krampachtig vastbijt in oude glorie en een afbrokkelende traditie. De ellende begint wanneer een van de drie broers Menezes, Valdo geheten, trouwt met de moderne, stadse Nina – een grillige vrouw, wier levenstaak eruit lijkt te bestaan het huis te gronde te richten.

De neergang, gekruid met verhalen over decadentie, overspel, incest en waanzin, wordt beschreven aan de hand van een scala aan vertelvormen: brieven, dagboeken, herinneringen, officiële verklaringen, bekentenissen en verslagen.

Zinderende bevrijdingsliteratuur

‘Die titel!’ aldus Lemmens in een stuk dat hij eind 2020 schreef voor het Braziliaanse universiteitsblad Opiniães voor een editie die geheel aan Cardoso was gewijd. ‘Wat een titel! Crônica da Casa Assassinada. Een huis dat levend wordt om vermoord te kunnen worden. Personage en decor in één.”

De dood vormt het begin en de dood is het einde van de roman, aldus Lemmens. “Het is zinderende bevrijdingsliteratuur die, hoe kan het anders, behoorlijk autobiografisch is. Alles lijkt naast romanwerkelijkheid ook symbool. Het is een soms razende tocht door de hel die traditie heet. Een traditie die de mens vastsnoert in een keurslijf of dwangbuis, dat slechts door zondige rebelsheid stukgereten kan worden.”

Moeilijk te vertalen, erkent Lemmens. “Maar de diversiteit, die stemmen met elk hun eigen timbre, vocabulaire en grammatica, die soms buitengewoon lange zinnen – wat kun je als vertaler meer verlangen? Zoals zo vaak is de hel in boeken de hemel voor mijn vak.”

Meer over