PlusMuziekrecensie

Lieberson hoogtepunt van Amerikafestival KCO

Het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) speelde dit weekeinde louter Amerikaanse muziek, waaronder magistrale Neruda Songs van Peter Lieberson.

Erik Voermans
Het Concertgebouworkest met dirigent Stéphane Denève en mezzosopraan Kelley O'Connor tijdens Made in America. Beeld KCO
Het Concertgebouworkest met dirigent Stéphane Denève en mezzosopraan Kelley O'Connor tijdens Made in America.Beeld KCO

“Wat een genot om weer voor u te mogen optreden,” zei de Franse dirigent Stéphane Denève in grappig Engels, ook nog met een ontwapenende lispel, voorafgaand aan het eerste en enige concert voor echt publiek, van het festival Made in America.

Het Concertgebouworkest had er het nieuwe jaar voortvarend mee willen beginnen. Er zouden de hele maand zeven symfonische concerten zijn, aangevuld met kamermuziek vanuit de Amsterdamzaal en een club night in Lil’ Amsterdam, maar het mocht niet zo zijn. Het cultuurminnende kabinet-Rutte IV schroefde de beperkende coronamaatregelen zo op dat er slechts één echt concert overbleef en verder streams, streams en meer streams.

Het was niet de enige teleurstelling. Dirigent Paavo Järvi kon vanwege de maatregelen het land namelijk niet in. Gelukkig kon de jonge Finse dirigent Klaus Mäkelä invallen, maar zijn voorbereidingstijd was te kort om Järvi’s volledige programma over te kunnen nemen. Daardoor moesten zelden te horen stukken van Leonard Bernstein, George Walker en Edgard Varèse plaatsmaken voor de doodgespeelde Nieuwe Wereld-symfonie van Dvorák, omdat Mäkelä die wél op zijn repertoire had.

Powerplay

Denève hield in elk geval de moed erin. Met 450 mensen in de zaal, die zo hard klapten als ze konden, dirigeerde hij het onevenwichtige Blue Cathedral van Jennifer Hogden, dat na een mooi impressionistisch begin verzandde in powerplay, gevolgd door het ronduit magistrale Neruda Songs van Peter Lieberson, allerprachtigst gezongen door mezzosopraan Kelley O’Connor.

Lieberson schreef de liederen voor de mooiste mezzo van de vorige eeuw, Lorraine Hunt Lieberson, die in 2006 is overleden aan de gevolgen van kanker, een ziekte die hem zelf ook velde, vijf jaar later. Neruda’s teksten gaan over de liefde en zijn amper met droge ogen te lezen. Lieberson zet daar met zijn formidabel georkestreerde, ragfijne toontaal nog een niveau bovenop.

Gebrek aan subtiliteit

Daarna was het tijd voor filmmuziek. Alfred Newmans Fanfare, die nog steeds wordt gebruikt als intro bij alle bioscoopfilms van 20th Century Fox, was meteen goed voor een collectieve glimlach bij alle aanwezigen in de zaal. De muziek klonk wel oneindig veel massiever dan je zou verwachten en dat gold ook voor de stukken die Denève en het orkest daarna de revue lieten passeren: The Sea Hawk van Korngold (die het stuk, overladen met romantische clichés duidelijk op zijn hurken voor Hollywood had gecomponeerd), de suite uit Hitchcocks Vertigo van Bernard Herrmann, en delen uit E.T. en Star Wars van John Williams.

Met name Williams schrijft melodieën die nog dagen in je hoofd blijven hangen, maar als concertmuziek vertoont de muziek toch vooral een groot gebrek aan subtiliteit. Het is allemaal veel te massief. Wat geweldig werkt in de bioscoop, viel in de concertzaal zwaar tegen.

Het Concertgebouworkest speelde zelfs een toegift: The Imperial March. ‘We kunnen niet zonder a bit of Darth Vader,’ zei Denève, die de lachers op zijn hand kreeg met zijn opmerking, ‘Mijn baton is geen light sabre, but I do what I can.’

Waanzinnig virtuoos

Susanna Mälkki dirigeerde zaterdag onder meer het Vioolconcert van John Adams, dat alleen online te volgen was. Maar de close-ups van soliste Leila Jofefowisz maakten veel goed. Ze speelde de waanzinnig virtuoze muziek alsof haar leven ervan af hing.

Klaus Mäkelä was zondag met het KCO online te zien in het opwindende Fountain of Youth van Wolfe, Coplands vervoerende Klarinetconcert, met Calogero Palermo als fantastische solist en een Negende van Dvorák die het orkest weleens beter heeft gespeeld.

Klassiek

Made in America
Door Concertgebouworkest o.l.v. Christian Denève, Susanna Mälkki, Klaus Mäkelä
Met Kelley O’Connor, Leila Jofefowisz en Calogero Palermo
Gehoord 27/1 Concertgebouw en 29/1 en 30/1 online
Nog te horen en te zien via concertgebouworkest.nl

Meer over