PlusTv vooraf

Leo Blokhuis legt de pijnpunten van de eerste American dream feilloos bloot

Iets meer dan 400 jaar geleden vertrok een groep Engelse protestanten vanuit Nederland naar de Nieuwe Wereld. In In het kielzog van de Mayflower onderzoekt journalist Leo Blokhuis hoe deze fameuze Pilgrims de VS voorgoed veranderden.

Stefan Raatgever
Leo Blokhuis onderzoekt in ‘In het kielzog van de Mayflower’ het oerverhaal over de geboorte van de Amerikaanse normen en waarden van vrijheid, zelfbeschikking én geld verdienen.  Beeld KRO-NCRV
Leo Blokhuis onderzoekt in ‘In het kielzog van de Mayflower’ het oerverhaal over de geboorte van de Amerikaanse normen en waarden van vrijheid, zelfbeschikking én geld verdienen.Beeld KRO-NCRV

Het schip komt voor in American Tune, een van de beroemdste solosongs van Paul Simon. Het verhaal van het vrachtschip Mayflower, met aan boord 102 Engelse kolonisten, is een van de pijlers waarop de Amerikaanse cultuur rust.

De protestantse reizigers die in het huidige Massachusetts hun kolonie stichtten, worden de Pilgrims of Pilgrim Fathers genoemd. Amerikanen zien in hen de grondleggers van het moderne Amerika. Ze zijn trots op hen. Een op de tien Amerikanen zegt af te stammen van de kolonisten van toen.

Schaduwzijden zichtbaar

Maar, iets meer dan 400 jaar nadat de Mayflower heeft aangemeerd in de Nieuwe Wereld, woedt het debat over de status van deze kolonisatie als nooit tevoren. Nu de westerse wereld steeds nadrukkelijker over de schouder kijkt naar zijn eigen verleden, worden ook de schaduwzijden beter zichtbaar.

Leo Blokhuis onderzoekt dit oerverhaal over de geboorte van de Amerikaanse normen en waarden van vrijheid, zelfbeschikking én geld verdienen. In In het kielzog van de Mayflower reist hij het schip na op zijn weg naar het beloofde land.

Dat die route voor een deel door Nederland liep maakt de geschiedenis uiteraard alleen maar fascinerender. Want de Pilgrims waren weliswaar bijna allemaal Engelsen, ze woonden voor hun tocht over de oceaan als geloofsvluchtelingen in Leiden. In eigen land was de groep rond boerenzoon William Bradford in de problemen gekomen nadat ze het officiële protestants-christelijke geloof van de Engelse kerk verworpen.

Eerste echte Amerikaanse droomverhaal

De groep die zich afscheidde wilde een strenger, soberder geloof dat minder afhankelijk was van de kerkelijke hiërarchie. In Nederland hoefden de separatisten niet te vrezen voor vervolging. Toch was hun nieuwe positie – de groepsleden werden als goedkope arbeidskrachten in de lakenindustrie ingezet – niet bepaald het ‘New England’ dat ze voor ogen hadden.

Daarom vertrokken ze opnieuw. Een deel vanuit de Rotterdamse Delfshaven. Dat het de groep lukte de barre zeereis van 65 dagen te overleven en vervolgens een succesrijke kolonie te stichten wordt in de Verenigde Staten door velen gezien als het eerste echte Amerikaanse droomverhaal.

Dat daarbij de oorspronkelijke bewoners van de kuststrook van Massachusetts, de inheemse Wampanoag, werden beroofd, bejaagd en verdreven is een deel van dat verhaal dat in de Amerikaanse geschiedenisboeken lang gold als een voetnootje.

Blokhuis – als geschiedenisgids al net zo prettig vaderlijk docerend als in zijn parttimebaan als Top 2000-popprofessor – weet in de vijfdelige serie de pijnpunten echter feilloos bloot te leggen. Na 400 jaar zijn de wonden van toen nog lang niet geheeld.

In het kielzog van de Mayflower. Vrijdag, 22.08 uur op NPO2.

Meer over