PlusInterview

Kunstenaar en oud-modefotograaf Frits Berends: ‘Death Valley was mijn favoriete plek, met al die vieze motelletjes’

Frits Berends in zijn atelier in de Nieuwe Looiersstraat in Amsterdam. Beeld Sophie Saddington
Frits Berends in zijn atelier in de Nieuwe Looiersstraat in Amsterdam.Beeld Sophie Saddington

Dertig jaar als modefotograaf de wereld over gezworven, nog even clubeigenaar, daarna kok, en nu schilder: Frits Berends vindt zichzelf telkens opnieuw uit. ‘Onze illegale club had één toilet, modellen en stylisten zaten in hun Alaïajurk in de bosjes te pissen.’

Fiona Hering

Boven de deur in zijn atelier annex mancave, antikraak in de Nieuwe Looiersstraat, hangt een foto van zijn grote held Keith Richards. Frits Berends (67) vertoont enige gelijkenis met de gitarist, ook aan hem kleeft een jeugdige rock-’n-roll saus, alleen zijn de booze en drugs wat vriendelijker voor hem geweest.

De foto is van Harm Botman, fotograaf en meesterdrukker, die op zijn zeventiende vooraan stond bij een concert van The Stones in de RAI. “Drie rolletjes volgeschoten en helemaal vergeten. Hij vond ze pas kort voor zijn dood terug en heeft er nog een expositie mee gehad.”

Berends speelde zelf ook een blauwe maandag gitaar in een punkband in Brussel. “De naam ben ik vergeten, maar we hebben nog in het voorprogramma van Plastic Bertrand gestaan, lekker rammen.” De wereld heeft echter niet veel gemist aan zijn riffs, zegt hij. Bovendien werd hij al snel opgeslokt door zijn passie voor fotografie.

In de voetsporen van Jack Kerouac

In de jaren tachtig en negentig werkte Berends in binnen- en buitenland voor diverse Nederlandse modetijdschriften en reclamebureau’s. Gouden tijden. Naomi Campbell en Cindy Crawford voor zijn lens, en alles kon. Voor een fim-noirserie naar Parijs, acht figuranten, tien filmlichten ’s nachts op straat, twee assistenten.

“Toen ik later in Amerika woonde en grote reclameklussen deed, zette ik op aanraden van mijn agent vier assistenten op de begroting, anders zou de klant denken dat het niet goed zou worden. Reizen deden we met de crew vaak met privéjets. Voor twee kleine series tien dagen naar India first class, waanzinnige hotels, of drie weken Hawaii voor acht foto’s. Daar hoefde je niet eens veel voor te lullen om het voor elkaar te krijgen. Sterker: als je tegen een artdirector zei het ook in een dag te kunnen schieten, dacht hij: die is niet goed.”

Voor tijdschrift Man reed hij in de voetsporen van schrijver en dichter Jack Kerouac zes weken lang, volledig gesponsord, dwars door Amerika, met 24 pagina’s resultaat. Zijn bekendste foto maakte hij in Death Valley Junction. “Mijn favoriete plek, met al die vieze motelletjes.” De foto van een oude Chevrolet met caravan, verlicht door een lantarenpaal, met twee palmbomen in een weirde V-vorm ervoor, haalde de cover van T Magazine, het supplement van The New York Times.

De foto die Frits Berends schoot in Death Valley Junction haalde de cover van 
T Magazine, het supplement van The New York Times.

 Beeld Frits Berends
De foto die Frits Berends schoot in Death Valley Junction haalde de cover van T Magazine, het supplement van The New York Times.Beeld Frits Berends

Piepschuimballetjes

Met vier vrienden runde hij tussendoor ook nog de illegale club Nouveau Riche in een gekraakte voormalige plasticfabriek bij de IJtunnel. Het publiek: een mix uit de muziek-, mode-, film- en kunstwereld, buurtbewoners en gangsters. “Elk weekeinde een nieuw decor, met kerst hebben we de ruimte volgegooid met piepschuimballetjes en grote blokken ijs op de bar waar wodka doorheen werd geschonken. Club RoXY avant la lettre. Een geweldige tijd, Jules Deelder heeft er nog opgetreden. De club had slechts één toilet, modellen en stylisten zaten in hun Alaïajurk buiten in de bosjes te pissen.”

Na dertig jaar, waarvan tien in New York, wilde Berends minderen met fotograferen. “Op een gegeven moment ga je jezelf herhalen. Ik maakte ook commercials, daar gingen lange voorbesprekingen aan vooraf, en ook nog twee dagen in een donker hol editen, dat begon een beetje als school te voelen. En ik heb school en stilzitten altijd gehaat.”

Het lot bepaalde. Op 9/11 zag hij vanuit the gym op de 24ste verdieping van zijn appartementencomplex het tweede vliegtuig de South Tower doorboren. Daarna stortte zijn werk in, maar vooral ook dat van zijn vrouw, stylist Floor Nye, die daarna cateringbedrijf Book a Cook startte. Vanaf dag één een succes, dankzij haar vele contacten in de modewereld.

Berends hielp mee waar hij kon, ze caterden voor shoots van Arthur Elgort, Mario Testino en Inez & Vinoodh, maar ook voor Beyoncé en Clint Eastwood. “Allemaal aan de roggebrood met kaas, vonden ze te gek. Onze loft in Brooklyn stond op een gegeven moment vol keukenspullen, drie shoots op een dag op diverse locaties, personeel, chauffeur, om vier uur ’s ochtends op terwijl we tot ’s avonds laat menu’s voor de dag erop aan het maken waren – het liep totaal uit de hand.”

In de keuken

Terug in Amsterdam besloot hij op zijn 55ste met een vriend culinaire roadmovies te maken, daarna startte hij een basiskoksopleiding aan het ROC en ging hij aan de slag als leerling-kok bij het inmiddels gesloten restaurant As. “Mijn eerste vaste baan. Na middernacht was ik er nog aan het schrobben, maar ik ben zo blij dat ik die switch heb gemaakt.”

“In de keuken noemen ze me soms opa of ouwe lul, haha. Er werken allemaal jonge gasten, ze spelen daarnaast in films en bandjes, beginnen hun eigen pop-uprestaurant – ik heb er hele leuke nieuwe vrienden aan overgehouden. En de instant bevrediging van koken is heel fijn, je krijgt direct respons, terwijl je bij tijdschriften zes weken moet wachten eer je foto’s uitkomen.”

Momenteel kookt hij max drie dagen per week bij Café Modern. “Daarna ben ik kapot en ik wil nu doorstoten met schilderen.” Af en toe organiseert hij pop-up diners in zijn atelier – met zijn cateringbedrijf Wild Honey deed hij dat ook diverse malen voor fotografen – én in de studio van Arty Grimm en Miguel Ybáñez. “Fantastische schilders die hiernaast een atelier hebben. Miguel heeft me erg geholpen, maakte een hoekje voor me vrij op het atelier en leerde me doek opspannen en van pigmenten verf maken.”

In het werk dat wordt geëxposeerd bij schoenenwinkel Luuks (Jacob Obrechtstraat 12) heeft Berends onderdelen van schoenen gebruikt.  Beeld Frits Berends
In het werk dat wordt geëxposeerd bij schoenenwinkel Luuks (Jacob Obrechtstraat 12) heeft Berends onderdelen van schoenen gebruikt.Beeld Frits Berends

Basquiatachtige schilderijen

Zijn werk is abstract, intuïtief, Basquiatachtig. “Ik heb zoveel gezien en ben beïnvloed door literatuur, film, Caravaggio, Van Gogh, Basquiat, Gummbah, Sweet Art Frankey, Martin Scorsese’s Taxi Driver. Het hoeft van mij niet allemaal hoogstaande kunst te zijn.” Tijdens het schilderen van zijn grote doeken blaast de muziek lekker door de speakers. “Nieuwe en oude shit, van Patti Smith, Iggy Pop en The Stones tot The Brian Jonestown Massacre. Voor wie ernaar wil luisteren: De Bambino playlist.”

Een galerie heeft hij nog niet, ‘dat komt wel een keer’. Vorig jaar zomer hing zijn werk onder de titel Eat Your Art Out in tien Amsterdamse restaurants, waaronder De Goudfazant, Café Modern en Café de Klepel. Momenteel is het te zien bij restaurants Bambino, Coulisse en bij schoenenwinkel Luuks in de Jacob Obrechtstraat, waar hij vaste klant is. Hij schilderde er een clubscene voor de etalage, Barflies and Nightbirds. “De enige club die nog open is.” Vandaag wordt de officiële vernissage er gevierd met een borrel. Minder abstract werk dan normaal, waarvoor hij onderdelen van schoenen gebruikte. “Andy Warhol is ook ooit begonnen met schoenen tekenen voor een bedrijf.”

Expo’s in New York en Los Angeles, hij werkt eraan. Hairwizzards Ward en Christiaan, Nederlandse modevrienden in New York, hebben al werk gekocht. “Misschien dat ik binnenkort eens drie maanden een ruimte huur in Londen.” Ten overvloede: “Ik ben nogal rusteloos”.

Daily Paper, Off-White en Surf Ghana hebben in Ghana het gratis toegankelijke Freedom Skatepark aangelegd. Beeld Heidi Fachtan
Daily Paper, Off-White en Surf Ghana hebben in Ghana het gratis toegankelijke Freedom Skatepark aangelegd.Beeld Heidi Fachtan

Freedom Skatepark voor Ghanezen in Accra

Streetwearmerk Daily Paper opende deze week in samenwerking met Off-White en skatecollectief Surf Ghana het Freedom Skatepark in Accra. 500m2, gratis toegankelijk, gratis lessen. Het merk opent er eind van de maand ook een pop-up, waarvoor het samenwerkingen aanging met onder meer artiest Smallgod, kunstenaar Daniel Jasper en label Free The Youth (de laatste is eind januari ook wereldwijd online te koop).

Party-chic! in De Nieuwe Kerk

Curator Pieter Eckhart zei het al bij de opening van de tentoonstelling Maison Amsterdam. De stad, de mode en de vrijheid in De Nieuwe Kerk: er is gewoon te veel moois om te laten zien. ­Vandaar dat nu een extra sectie is toegevoegd: Party-chic! Met jurken van onder anderen David Laport, Ferry Schiffelers, Corné Gabriëls en Percy Irausquin.