PlusInterview

Kunstenaar Carmen Schabracq: ‘Ik heb niks tegen mannelijke kunst, maar het is goed dat er wat meer balans komt’

De Amsterdamse kunstenaar Carmen Schabracq maakt furore met haar gehaakte maskers, geschilderde portretten en zelfportretten. ‘Ik vind gezichten eindeloos interessant – ook mijn eigen gezicht.’

Jan Pieter Ekker
‘Smoking Vincent’s Pipe’, 2020.
 Beeld Carmen Schabracq
‘Smoking Vincent’s Pipe’, 2020.Beeld Carmen Schabracq

“Als kind vond ik het al leuk om me te verkleden en samen met mijn zusje te spelen dat we iets of iemand anders waren. Dat theatrale, daar kan ik nog steeds heel erg van genieten,” vertelt Carmen Schabracq (33) in haar overvolle atelier in de Spaarndammerstraat, terwijl ze een aantal door haar gehaakte maskers laat zien. Een knalgeel jaguarmasker (met een roze tong), dat ze maakte tijdens een residency in Mexico-Stad; één van Vincent van Gogh, gemaakt toen ze artist in residence was in het Vincent van GoghHuis in Zundert.

Het masker is een terugkerend thema en object in het werk van Schabracq. Daarnaast schildert ze (zelf)portretten. Deze twee onderwerpen combineerde ze in een doorlopend onderzoek naar de vraag of een (zelf)portret een vorm van een masker kan zijn dat de innerlijke toestand van de geportretteerde laat zien.

“Ik heb veel onderzoek gedaan naar maskers. Met een masker word je tijdelijk een andere entiteit; je voelt jezelf anders en de ander ziet jou anders. Je wordt een voorouder, een geest, een dier of een ander persoon... Zo werkt dat echt. Maskers worden vaak weggezet als volkskunst, maar ik vind het een superinteressante kunstvorm. Culturen over de hele wereld gebruiken maskers bij het verwerken van de meest basale zaken – van geboorte tot de dood.”

Tien jaar bezig

Schabracq kreeg haar liefde voor kunst van huis uit mee; haar moeder werkte jarenlang als modeontwerper, haar vader is beeldend kunstenaar Alexander Schabracq, bekend van onder meer het uitbundige, turquoise straatmeubilair dat jarenlang op het Damrak stond en van Mbulu Ngulu, de wonderlijke sculptuur op de hoek van de Czaar Peterstraat en de Oosterburgergracht, geïnspireerd op een West-Afrikaans masker. Haar vader had overigens liever gezien dat Carmen na het vwo naar de universiteit zou gaan en een vak zou leren waar ze makkelijker geld mee zou kunnen verdienen. Maar het bloed kroop; ze ging naar de Accademia di Belle Arti in Rome, waar ze een jaar een klassieke schilderopleiding volgde. Vervolgens studeerde ze beeldende kunst aan de Gerrit Rietveld Academie, waar ze leerde haken, maskers maakte en performances ging doen.

Inmiddels is ze tien jaar bezig en vooral de laatste tijd gaat het crescendo. Niet alleen als kunstenaar (ze deed tal van residencies en heeft de ene na de andere expositie), maar ook als theatervormgever (ze behaalde een master in theaterkostuumontwerp aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen; zelf ziet ze nauwelijks verschil tussen beide disciplines). Zo werkte ze dit voorjaar mee aan Het mysterie van niks en oneindig veel snot, een jeugdvoorstelling van Dood paard, en maakte ze met een collectief van performers, schrijvers en componisten de experimentele opera I have missed you forever.

Schilderen met wol

Momenteel is Schabracqs werk te zien als onderdeel van de tentoonstelling Vanwege Vincent in het Stedelijk Museum Breda en in de expositie Mijn derde zus enzo in Jan Hoeks Outsiderland in Sexyland. Hoek, met wie ze in het basisjaar van de Rietveld zat, koppelde haar aan Jacquelien Gosschalk de Leeuw, een outsiderkunstenaar op leeftijd die textiele poppen en jassen maakt. Schabracq exposeert gehaakte poppen, maskers, hoeden, een jas en twee hoogpolige wandkleden die ze speciaal voor de tentoonstelling heeft gemaakt.

“Voor dit project zijn we samen gaan tuften. Dat is een soort schilderen met wol. Het werd altijd als decoratie gezien, maar nu is het een hip medium in de beeldende kunst. Het is helaas ook heel arbeidsintensief; er zitten heel veel uren in en een gigantische hoeveelheid materiaal.”

Ze laat haar ‘tufting gun’ zien. “Het is een heel agressief apparaat, maar het resultaat heeft iets lieflijks.” Fel: “Zodra je met textiel werkt, is het vrouwenkunst of feministische kunst. Ik ben wel feminist, maar niet al mijn kunst is feministisch. En mijn textielkunst is niet allemaal vrouwenkunst – het is gewoon kunst.”

Spuitende moedermelk

Hoewel ze niet van de hokjes is, zijn Schabracqs schilderijen, samen met werk van twee andere vrouwelijke kunstenaars, vanaf zaterdag 4 juni onderdeel van de tentoonstelling Icons (ondertitel: Feminiene kracht ontketend!) bij Factor IJ, de kunstuitleen annex kunstplatform op IJburg. Daarin draait het, zoals de titel al aangeeft, om iconen; ‘mensen die het verdienen om voor het voetlicht geplaatst te worden in hun feminiene kracht’.

“Ik heb niks tegen mannelijke kunst of kunstenaars, maar het is goed dat er nu wat meer balans komt,” zegt ze, terwijl ze op een aantal schilderijen wijst die klaarstaan voor transport naar Factor IJ. Het zijn kleurrijke, sprekende, speelse portretten van vriendinnen die ze superkrachten toedicht. “Mannen worden vaak als helden afgebeeld, daarom wilde ik vrouwen die misschien niet heel duidelijke heldendaden hebben verricht, maar die voor mij wel heel bijzonder zijn als heldinnen afbeelden. Heroines heet de serie.”

Het eerste werk dat ze in haar serie iconen maakte, was een zelfportret waarop ze zichzelf borstvoeding geeft. “Ik vind gezichten eindeloos interessant – ook mijn eigen gezicht. Dit zelfportret is geïnspireerd door middeleeuwse Italiaanse schilderijen van Madonna’s die Jezus voeden. Die zijn soms best obsceen; dan spuit de moedermelk alle kanten op – daar valt gek genoeg niemand over, terwijl iedereen nu heel hysterisch doet als er alleen al een tepel te zien is.”

‘Feeding myself the milk of dreams’, 2022.

 Beeld Carmen Schabracq
‘Feeding myself the milk of dreams’, 2022.Beeld Carmen Schabracq

Het zelfportret geeft ook haar particuliere situatie weer. “Ik ben 33 en wil graag kinderen – veel vriendinnen van mij hebben al baby’s of krijgen ze, maar ik nog niet. Tot die tijd voed ik mezelf. Door dingen te maken blijf ik gelukkig. Dingen maken, werken; dat is wat ik moet doen.”

Tentoonstellingen

Icons: t/m 2/7 bij Factor IJ. 17/6: artist talk, 25/6: workshop ‘BH-Haken’
Mijn derde zus enzo: t/m 26/6 bij Outsiderland in Sexyland
Vanwege Vincent: t/m 3/7 in Stedelijk Museum Breda

Meer over