Plus

Kunstenaar Benjamin Li zoekt in elk Chin. Ind. restaurant naar de roos van wortel

Benjamin Li, kunstenaar en zoon van Chinese arbeidsmigranten uit Hong Kong, at in meer dan 200 Chinees-Indische restaurants en bezocht er ruim 1000. Beeld
Benjamin Li, kunstenaar en zoon van Chinese arbeidsmigranten uit Hong Kong, at in meer dan 200 Chinees-Indische restaurants en bezocht er ruim 1000.

Duizend Chinees-Indische restaurants bezocht kunstenaar Benjamin Li (36). Hij maakt puzzels van unieke gerechten en bepaalt zijn positie tussen de Chinese en Nederlandse cultuur in – ook als tegengif tegen de microagressies van mensen als Gordon. Nu staat hij met zijn Billy Li Bar op kunstbeurs Unfair.

Lorianne van Gelder

Trek? Bij Unfair, de kunstbeurs in de Gashouder op het Westergasterrein moet je dan niet naar de officiële bar lopen, maar even langswippen bij Billy Li Bar: daar haal je instant noodles voor 3,50. Kunstenaar Benjamin Li (36) (voor nu even Billy, want hij heeft de naam van de Ikea-kast aangenomen waaruit de bar is opgebouwd) kookt het water voor je. Boven zijn bar hangt overigens een grote rood-gele banier met ‘Free Chinese Tea, bring your own mug or buy one from me!

In de vitrine tussen de instantnoodles van het merk Mama (‘Ik heb er een paar getest en heb deze gekozen voor de naam’) liggen zelf gekleide fortune cookies, voor 25 euro te koop. Het briefje met je toekomstboodschap kun je er netjes in en uit halen. Ook zijn er dus mokken met foto's van het gerecht Kipblokjes met Pikante Saus erop. Zelfs de plastic blauwe krukken in zijn pop-upbar zijn te koop.

Zie hier de geestige, directe en soms provocatieve kunst van Li, Chinees-Nederlandse kunstenaar, opgegroeid bij zijn Nederlandse pleegmoeder en in de weekenden bij zijn Chinese ouders die een Chinees-Indisch restaurant hadden, en daardoor weinig tijd voor hem. Relatief gebruikelijk in die tijd overigens, benadrukt hij.

Het verdwijnen van het Chin. Ind. restaurant

Aan de wanden van zijn stand hangen ingelijste puzzels met hier en daar blanco stukjes. Hij maakt puzzels van foto’s van Chinese gerechten, die hij heeft gefotografeerd in een van de duizend restaurants die hij bezocht de afgelopen jaren. Elk jaar dat Li ouder wordt, komt er een blanco stukje bij, zodat het Chinese gerecht steeds minder zichtbaar is. Net als er elk jaar in Nederland wel een Chinees-Indisch restaurant verdwijnt.

Het is een vorm van geschiedschrijving: de restaurants, die vanaf de jaren zestig in elk dorp of stad in Nederland de eetcultuur veranderden, gaan nu vaak teloor. Veel eigenaren hebben geen opvolger, of het eten – een wonderlijke combinatie van Indisch en vernederlandst Chinees eten – is uit de mode geraakt.

Maar Li maakt ook een statement met zijn werk. Zijn zoektocht naar hoe deze restaurants zijn ontstaan begon na de beruchte opmerking van Gordon in het programma Holland’s Got Talent in 2013. Toen een Chinese man het podium betrad, vroeg de zanger en jurylid: “Wat ga je zingen, nummer 39 met rijst?”

Die racistische grap liet Li niet los, maar hij besloot er een positieve draai aan te geven. “Ik zag een bepaalde schoonheid in die zin. Als je het objectief bekijkt, is het interessant om te zien welke gerechten er achter nummer 39 zitten.” Hij begon ze te fotograferen in de Chinese restaurants die hij bezocht. Toen hij op een gegeven moment wilde loskomen van de opmerking van Gordon, is hij in elk restaurant op zoek gegaan naar unieke gerechten. Verder nam hij de menukaarten mee. Zelfs zijn website ziet eruit als een klassieke menukaart van een Chinees restaurant.

Maar hij legt niet alleen de tradities van Chinees-Indische restaurants vast, hij volgt ook alle Aziatisch-racistische incidenten overal ter wereld. Ook hij wordt nog wel eens nageroepen met ‘Hé Babi Pangang’. “Ik wil tegenover die microagressies en dat racisme juist een herwaardering van de cultuur plaatsen.”

Hedendaagse Jan Steen

Li is wel eens de ‘hedendaagse Jan Steen’ genoemd. Hij neemt namelijk alledaagse dingen – hij deed ook een kunstzinnig onderzoek naar Marktplaats, hij drukte zijn eigen valuta, filmde zijn vader die aan het koken was – en laat zijn publiek er opnieuw naar kijken. “Ik maak laagdrempelige kunst, ook omdat ik vind dat ik als kunstenaar nergens echt goed in ben. Mijn eigen beperkingen van het ambacht dwingen me om veel verschillende dingen te doen.”

Nog elke week bezoekt hij restaurants, soms meerdere op een dag – hij heeft er nog zo'n honderd te gaan. Vooraf heeft hij al onderzoek gedaan: hebben ze bijvoorbeeld een roos van wortel? “Zo’n wortelroos is echt een handtekening van de chef. Mijn vader kan dat ook heel goed.”

Is het erg dat het klassieke Chinees-Indische restaurant langzaam aan het verdwijnen is? Objectief gezien niet, zegt Li. “Het was het begin van de restaurantcultuur in Nederland, en voor veel Chinese migranten was het een belangrijke manier om geld te kunnen verdienen, maar de meeste restauranteigenaren, onder wie mijn ouders, hebben altijd gehoopt dat hun kinderen juist een beter en makkelijker leven zouden krijgen. Dat ze advocaat of arts zouden worden.”

In september gaat Li naar de Rijksakademie om zich als kunstenaar verder te ontwikkelen en nieuwe onderwerpen te bedenken. Hij zou graag met speculaas gaan werken. “De ingrediënten van speculaas komen allemaal uit Zuid-Oost Azië, dus dat vind ik interessant. Ik zou mijn eigen koekjes willen maken."

Maar voor nu: iemand nog een bakje noodles? Of een kopje thee?

Unfair

In de Gashouder is dit weekeinde de kunstbeurs Unfair te bezoeken. Kunstenaars verkopen hier eigen werk, zonder tussenkomst van een galerie, en richten hun eigen expositie in. Meer dan veertig beginnende en al gevestigde kunstenaars laten hier hun werk zien. Opvallende stands zijn het ‘Bassie & Adriaan’ museum van Bruin Parry, met kunstenaar Jan Hoek. Parry, die Down heeft, maakte eigen creaties in rood en geel en andere felle kleuren, verwijzend naar de beroemde clown en acrobaat. Verder springt het werk van fotograaf Hajar Benjida in het oog, portretten van strippers, maar ook van grote namen uit de hiphopscene. De geschilderde portretten door Iriée Zamblé van mensen met Afrikaanse wortels maken ook veel indruk.
15 t/m 17 juli, Unfair.nl

Een van de gerechten met een wortelroos die Li fotografeerde, waarvan hij een puzzel maakte die steeds meer witte stukjes krijgt. Beeld Benjamin Li
Een van de gerechten met een wortelroos die Li fotografeerde, waarvan hij een puzzel maakte die steeds meer witte stukjes krijgt.Beeld Benjamin Li