PlusBoekrecensie

Kollaard deelt associatieve roman op in vier kleuren

Dries Muus
Kleuren spelen een hoofdrol in Sander Kollaards De kleuren van Anna Beeld Universal Images Group via Getty
Kleuren spelen een hoofdrol in Sander Kollaards De kleuren van AnnaBeeld Universal Images Group via Getty

Het was de literaire verrassing van vorig jaar: in een lichtjes haperende videoceremonie won Sander Kollaard de lockdowneditie van de Libris Literatuur Prijs. Uit het leven van een hond was een fijnzinnig, bedrieglijk boek. In het alledaagse gemodder en geluk van hoofdpersoon Henk van Doorn klonken vrijwel steeds de grote levensvragen door – liefde of geen liefde, ouder worden en de dood.

In De kleuren van Anna, Kollaards vijfde boek, zien we diezelfde combinatie van wijsheid en luchtigheid, kleine dagelijkse bezigheden en grote universele kwesties. Net als zijn schepper woont de verteller in een Zweeds dorp. Hij heeft een hond. Hij schrijft. Verder komen we weinig van hem te weten, alsof zijn persoonlijkheid, dat ‘eeuwig jengelende ik’, er nauwelijks toe doet. Hij is een wit doek, een lege pagina. Niet uit bescheidenheid of gebrek aan karakter, maar omdat je op een wit doek of lege pagina nou eenmaal het best kleur kan laten zien.

Essayistische mijmeringen

Geïnspireerd door Anna, vriendin en mededorpeling van in de zeventig, besluit de verteller zijn liefde voor kleur – en indirect voor het leven – in taal te vatten. De roman, die veel wegheeft van een reeks losjes geordende essayistische mijmeringen, is opgedeeld in vier kleuren. Vaak begint de verteller associatief. Hoe we een bepaalde kleur interpreteren. In wat voor soort uitdrukkingen de kleur terugkomt. De lading, het gevoel, de symboliek ervan. Hij haalt voorbeelden uit mythen en religie aan, sprookjes en wereldliteratuur, iconische historische gebeurtenissen, voorwerpen en natuurverschijnselen.

Via die bespiegelingen brengt hij Anna tot leven, maar ook hun Zweedse dorp, de dageraad en de bossen, en Anna’s kleine wereld aan intimi. De observaties over kleur breiden zich uit naar tastende gesprekken en ideeën over woede en verbeelding, reizen en drijfveren, onze mooiste en meest ontsierende eigenschappen, de kern – en de noodzaak – van verbinding. Het is een erudiet, inzichtelijk boek, op een vanzelfsprekende, niet-pocherige manier; een originele vertelling die langzaam iets verhalender wordt.

Weinig suspense

Het mist, dat wel, de dwingende kracht van Uit het leven van een hond. Het mist, anders gezegd, een minimum aan suspense. Kollaard bewijst dat suspense ook niet per se nodig is, maar dat het misschien wel het verschil kan maken tussen een goed en fascinerend, en een onweerstaanbaar, onneerlegbaar boek.

De kleuren van Anna

Sander Kollaard
Van Oorschot
176 pag.
€22,50

null Beeld
Meer over