PlusTentoonstelling

Israëlische fotograaf Iris Hassid maakt fotoserie over jonge Palestijnse vrouwen

Het Joods Museum toont de foto’s die de Israëlische fotograaf Iris Hassid maakte van vier jonge, zelfverzekerde vrouwen die haar opvielen omdat ze Arabisch spraken. ‘Ik bewonderde Samar meteen.’

Jan Pieter Ekker
De eerste foto die Iris Hassid nam van Samar, Aya, Saja en Majdoleen. Beeld Iris Hassid
De eerste foto die Iris Hassid nam van Samar, Aya, Saja en Majdoleen.Beeld Iris Hassid

In het voorwoord van haar fraaie fotoboek A Place of Our Own doet de Israëlische fotograaf Iris Hassid op enigszins omfloerste wijze de oorsprong van het project uit de doeken. Het was 2014 en het viel haar op dat het aantal Arabischsprekende studentes snel groeide in Ramat Aviv, de universiteitsbuurt van haar woonplaats Tel Aviv.

“Het was verfrissend om in mijn buurt Arabisch te horen spreken door een nieuwe generatie jonge, zelfverzekerde vrouwen,” stelt Hassid. “Maar Arabisch spreken in plaats van Hebreeuws zorgt er nu eenmaal voor dat je wordt aangestaard.” Waarom dat zo is, vertelt ze dan weer niet niet. Wel zegt ze dat het beeld dat zij uit de media kende van Arabische vrouwen in Israël niet overeenkwam met wat ze daar zag – ook zonder daar verder op in te gaan.

Vol vertrouwen naar de toekomst

Hassid besloot een van die mysterieuze, Arabischsprekende vrouwen aan te spreken. Dat was Samar, die destijds net was afgestudeerd aan de film- en televisieacademie aan de universiteit van Tel Aviv. “Ik bewonderde Samar meteen, vanwege haar uiterlijk, haar intelligentie en uitgesproken mening. Samar stemde ermee in om met me samen te werken, hoewel ze enigszins ambivalent was over mijn bedoelingen.”

Ondanks haar twijfel bracht Samar Hassid in contact met haar vriendin Aya, die sociologie en genderstudies studeerde, haar nicht Saja, die psychologie studeerde, en Saja’s huisgenoot Majdoleen, die architectuur studeerde.

Ze spraken af op de universiteit. Toen de vier vrouwen – de jongste was destijds 19, de oudste 24 – samen in het groene autootje van Samar kwamen aanrijden, maakte Hassid direct haar eerste foto. “Hij vangt de gelukstoestand van de jonge vrouwen op dat moment. Ze kijken vol vertrouwen naar de toekomst.”

Hassid bleef de vier vrouwen zes jaar volgen. Ondanks de drukke en lang niet altijd synchroon lopende schema’s van de vier, slaagden ze erin om op gezette tijden af te spreken. Het wederzijdse vertrouwen hielp ze door moeilijke tijden: de oorlog in Gaza in de zomer van 2014, de verkiezingscampagne in 2015, uitgeroepen door premier Netanyahu van de centrum-rechtse Likud-partij die een nóg rechtsere, nationalistischere regering wilde, en de invoering van de – vooral in pro-Palestijnse kring zeer controversiële – Wet op de Joodse natiestaat in 2018, die Israël definieerde als de natiestaat van het Joodse volk.

Saja, flag of Israel, Beit Milman Student Dormitory, Ramat Aviv (2014-2020) Beeld  Iris Hassid
Saja, flag of Israel, Beit Milman Student Dormitory, Ramat Aviv (2014-2020)Beeld Iris Hassid

De andere kant zien

Samar bleef haar gids in hun leven; aan haar liet Hassid haar foto’s zien en met haar besprak ze wat er nog ontbrak. Hassid: “We hebben gediscussieerd en onderhandeld over de betekenis van de foto’s en het project als geheel.”

Samar was daar uitgesproken over: “Wat het anders maakt, is jouw gezichtspunt in de foto’s: hoe jij, een Israëlische, onbevooroordeeld naar ons leert kijken, zonder maskers. Anders had ik het project ook zelf kunnen uitvoeren. Maar het is juist interessant hoe jij, De Ander, ons ziet. En hoe wij jou zien. Dat is het begin van welke oplossing dan ook: de andere kant kunnen zien.”

Op Hassids foto is te zien hoe de vier veranderen in jongvolwassenen, in wier levens kleding, muziek en rondhangen langzaam moeten wijken voor carrière, familie en serieuze relaties. Zowel de vrijheid en vreugde in hun dagelijks leven als de harde realiteit en complexiteit van het land zijn duidelijk zichtbaar.

Niet de politieke verwikkelingen, maar corona maakte in 2020 een einde aan het project: het was niet meer mogelijk om fysiek af te spreken.

In het Joods Museum is nu een selectie van de foto’s te zien, aangevuld met drie korte films, véél quotes van de vijf vrouwen en achtergrondinformatie (in het Nederlands, Engels, Arabisch en Hebreeuws), en beeldschermen met WhatsApp-gesprekken tussen Iris en Majdoleen uit het voorjaar van 2021.

Aan het einde van de kleine, fijne tentoonstelling is te lezen hoe het nu met de vier vrouwen gaat. Majdoleen is getrouwd en naar Milaan verhuisd; om de paar maanden komt ze terug naar Kafr Hanna om architectuurworkshops te geven aan jonge Arabische vrouwen. Aya verhuisde naar een Arabische wijk in West-Jeruzalem en werkt nu met jongeren. Ze draagt niet langer een hidjab. Saja woont inmiddels in Amman, waar ze een master psychologie doet. Samar (Qupty) is een bekende film- en televisieactrice geworden. Bij audities wordt ze door Palestijnen vaak als te Israëlisch gezien, Israëlisch vinden haar juist te Palestijns. Onlangs is ze naar Haifa verhuisd.

Het schreeuwt om een vervolg.

A Place of Our Own van Iris Hassid is t/m 29 januari 2023 te zien in het Joods Museum, Nieuwe Amstelstraat 1. Het gelijknamige boek is uitgegeven door Schilt Publishing, 168 blz, € 45.00.

Iris Hassid


Iris Hassid (1965) groeide op in Bangkok, Singapore en Londen voordat ze neerstreek in Tel Aviv. Ze begon haar carrière als freelance fotograaf voor verschillende tijdschriften en bedrijven. Haar langlopende fotoprojecten richten zich voornamelijk op de identiteit en cultuur van jonge vrouwen. De basis van haar projecten zijn de relaties die ze met haar subjecten aangaat.

Samar, Saja, and Beagle, roof of Samar’s apartment building, Tel Aviv (2014-2020)  Beeld Iris Hassid
Samar, Saja, and Beagle, roof of Samar’s apartment building, Tel Aviv (2014-2020)Beeld Iris Hassid