PlusInterview

Inclusieve dans op Holland Dance Festival: ‘Ik voel dat we iets te vertellen hebben wat het publiek nog niet zo goed kent’

No Bodies: een voorstelling in vier versies, met een mix van amateurs en professionals. Er doen ook performers met een cognitieve beperking mee. Beeld Reinier de Vlaam
No Bodies: een voorstelling in vier versies, met een mix van amateurs en professionals. Er doen ook performers met een cognitieve beperking mee.Beeld Reinier de Vlaam

Jong, goed opgeleid en virtuoos zijn de dansers die we doorgaans in het theater zien. Holland Dance Festival gaat voor een inclusiever beeld met community artist Jordy Dik. ‘Dat lichaam is het niet het belangrijkste. Ik werk gewoon met mensen.’

Jacq. Algra

“Van jongs af aan was ik met theater bezig,” zegt Jordy Dik. “In de voorstellingen op de jeugdtheaterschool in Gouda mocht ik mijn eigen ding doen. Ik was een echte beweger, maar ik dacht er niet aan om naar een dansacademie te gaan.”

Toch was dat wat Dik uiteindelijk deed: hij werd docent dans in Rotterdam en volgde daarna de gloednieuwe choreografiemaster Community Artist. Twee ontmoetingen waren bepalend tijdens dat traject. De eerste was met de Colombiaanse Catalina García, onder wier leiding hij theater maakte.

Mensen verbinden

“Het was een project met twee totaal verschillende groepen: wij als dansstudenten en een groep middelbare scholieren uit Rotterdam-Zuid, die al mopperend binnenkwamen. Binnen een half uur was iedereen samen aan het zingen en het dansen. Ik zag het, ik voelde het en op dat moment besloot ik: dit is wat ik ooit wil kunnen. Mensen verbinden die elkaar anders niet snel zouden ontmoeten.”

De tweede eyeopener leverde Tiuri: een theaterwerkplaats in Breda en Roosendaal voor mensen met een cognitieve beperking. Met hen begon Dik voorstellingen te maken en dat werkte erg goed. Vorig jaar was de tijd rijp voor een gezelschap: Compagnie 21.

No Bodies noemde hij zijn voorstelling, en inmiddels zijn er vier versies. De eerste maakte hij met tien Tiurispelers, de tweede met alleen mannen: van Tiuri en van buiten. Bij de derde kwamen er twee professionele dansers erbij. En nu is er een nieuwe versie gemaakt met muzikaal leider Vincent Dankelman: met veertien dansende en musicerende performers.

Reïncarnatie van Pina Bausch

“Ik vind het heel erg leuk om met deze mensen samen te werken. Eigenlijk ben ik vanaf dag één verliefd op ze geworden. Dat is omdat zij een bepaalde speelse theatrale urgentie hebben. Die probeer ik bij andere performers waarmee ik werk altijd aan te wakkeren, maar de spelers van Tiuri starten er als vanzelfsprekend mee.”

“Eén van hen, Margriet Jacobs, is mijn lievelingsdanseres. Die vrouw is gewoon een reïncarnatie van Pina Bausch. Alles wat ze doet is waarachtig. Het klopt, het komt van binnenuit. Ze danst omdat er geen andere taal voor haar is; puur expressionisme. Ze wordt op geen enkele manier belemmerd door een kritisch stemmetje binnenin dat zegt dat haar voet niet helemaal gestrekt is of iemand anders misschien wel beter danst.”

“Ook de rest van de cast in No Bodies – een mix van amateurs en professionals – is heel bijzonder. Ik voel dat we iets te vertellen hebben wat het publiek nog niet zo goed kent. Het is helemaal community art: dat gaat meestal over mensen die in de samenleving een beetje buiten de boot laten vallen en ook niet in de mainstream van de kunsten zitten. Maar ze verdienen het zeker om een lichtje op hen te laten schijnen.”

Fysiek contact

Dik leerde de performers geen bewegingen aan, ze maakten zelf het materiaal aan de hand van opdrachten. Hij noemt het ‘relationele choreografie’: niet gericht op los en abstract bewegen door de ruimte, maar juist de ander spiegelen, elkaars hand of schouder vastpakken, een medemens naar je toe halen.

“Fysiek contact is ook wat mij op het toneel het meeste raakt. Relationele handelingen zijn voor veel mensen met Down of autisme superlogisch, want die maken we gewoon in het dagelijks leven. Ik werk altijd echt met de personen die ik voor me heb, met dat wat in hen aanwezig is. Ik zie de beperkingen niet en daar werk ik ook niet mee. Ik werk gewoon met mensen. Deze dansers zijn bloedmooie mensen vanbinnen. Dat lichaam is niet het belangrijkste.”

“Wat ik hoop is dat de toeschouwers ook geraakt worden door wat ze zien. Dat ze misschien een beetje anders gaan denken over dans, over de mensen op het podium en over zichzelf. Dan wordt de wereld meteen een beetje mooier.”

No Bodies, Compagnie 21/Theaterwerkplaats Tiuri: 18 & 19 februari, Theater aan het Spui Den Haag i.h.k.v. Holland Dance Festival

Symposium DanceAble

Waar is ruimte voor professionele dansers met een beperking? Wat is een inclusieve choreografische praktijk? Is de dansvloer een micromaatschappij? Het zijn vragen die aan de orde komen dankzij sprekers uit diverse landen, waaronder Damar Lamers. Lamers is artistiek leider van de opleiding Docent Dans aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, en oprichter van ReDiscoverMe: een stichting die danslessen organiseert voor mensen met Multiple Sclerose en Parkinson. Lisette Reuters van het Duitse gezelschap Un-Label licht toe hoe voor de voorstelling Gravity (and other attractions), die ook op het festival te zien is, gewerkt is met audiodescriptie en gebarentaal.
11 februari, livestream

Holland Dance Festival

Tijdens de achttiende editie zijn voorstellingen te zien van onder andere Introdans, de Dutch Don’t Dance Division en Astrid Boons uit Nederland. De Duitse Gauthier Dance Company presenteert vier eigentijdse versies van Het Zwanenmeer. (LA)HORDE/Ballet National de Marseille mixt Georgische volksdans met rave en laat in Marry me in Bassiani zien hoe maatschappelijk verzet en solidariteit in dans een plek vinden. Documentaires zijn er over de Cubaanse balletdanser Carlos Acosta (Icíar Bollaín, 2018) en de Amerikaanse postmoderne danspionier Merce Cunningham (Alla Kovgan, 2020).
t/m 19 februari: diverse theaters in Den Haag

Meer over