PlusFilmrecensie

In Top Gun: Maverick draait het niet om de goede gesprekken, maar vliegenier Tom Cruise spat van het grote doek

Tom Cruise bevestigt in Top Gun: Maverick maar weer eens zijn sterrenstatus. In dit langverwachte vervolg op de iconische pilotenfilm worden eendimensionale emoties overstemd door straaljagermotoren en overweldigende actiescènes.

Joost Broeren-Huitenga
Tom Cruise  als Pete ‘Maverick’ Mitchell in ‘Top Gun: Maverick’, het vervolg op ‘Top Gun’ uit 1986. Beeld Scott Garfield
Tom Cruise als Pete ‘Maverick’ Mitchell in ‘Top Gun: Maverick’, het vervolg op ‘Top Gun’ uit 1986.Beeld Scott Garfield

He’s the fastest man alive.” De gezagvoerder die vanuit de controlekamer toekijkt hoe Pete ‘Maverick’ Mitchell zijn hypersonische jet tot boven mach 10 weet te pushen, klinkt bijna verliefd. Het zet de grondtoon voor Top Gun: Maverick, een vervolg op de iconische vliegeniersfilm uit 1986. Ook de film is een beetje verliefd op hoofdrolspeler Tom Cruise – een platonische macho-verliefdheid, uiteraard.

Het is bijna vier jaar geleden dat er een film met Cruise in de bioscoop te zien was – Maverick ligt al sinds 2020 op de plank. Maar tijdens de pandemie is geen seconde overwogen om de film dan maar op een streamingdienst uit te brengen, benadrukte Cruise vorige week op het filmfestival van Cannes, waar de film zijn Europese première beleefde. De 59-jarige Cruise is een filmster voor het grote doek – de laatste in zijn soort, misschien wel.

Ook in die zin is Top Gun: Maverick hem op het lijf geschreven. Want ook zijn personage is een laatste der Mohikanen. Maverick mag dan die magische mach 10-grens hebben geslecht met zijn experimentele testjet, voor de luchtmacht is hij uitgerangeerd. Drones zijn de toekomst – weg met die menselijke piloten, met hun fysieke beperkingen en emotionele grillen en eigen wil.

Knipperlichtrelatie

En zo wordt Maverick aan de grond gehouden – in plaats van zelf te vliegen, moet hij lesgeven. Een groep jonge piloten, de besten van de besten, moet worden voorbereid op een hachelijke missie. Het ensemble voldoet keurig aan de diversiteitseisen van de hedendaagse filmindustrie. Onder hen is ook Rooster (Miles Teller), de zoon van Mavericks beste vriend Goose, die in het origineel omkwam.

De vaderlijke, beschermende gevoelens die Maverick voor de jonge piloot koestert, is de belangrijkste lijn die terugvoert op het inmiddels iconische origineel. Zijn liefje uit die eerdere film, destijds gespeeld door Kelly McGillis, keert niet terug – volgens de 64-jarige actrice zelf omdat ze er zo oud uitziet als ze is. In de nieuwe film pakt Maverick zijn knipperlichtrelatie met admiraalsdochter Penny weer op, gespeeld door Jennifer Connelly (twaalf jaar jonger dan McGillis).

Van de oorspronkelijke cast keert, naast Cruise, alleen Val Kilmer terug. Zijn personage Iceman was voorheen Mavericks grootste rivaal, maar is inmiddels de enige in de hogere echelons van de strijdmacht die hem de hand boven het hoofd houdt. “Jouw soort is aan het uitsterven,” bijt een andere meerdere Maverick vroeg in de film toe. “Misschien,” riposteert die, “maar nog niet vandaag.”

Het is niet moeilijk om bij dat soort scènes een vergelijking te trekken met de steeds meer op streaming gerichte filmindustrie. Zolang hij er is, lijkt Cruise de kijker te willen bezweren, zullen er nog overdadige actiefilms met zinsbegoochelende stunts voor het bioscoopscherm worden gemaakt.

Dat Top Gun: Maverick een film voor het grote doek is, geldt overigens vooral voor de actiescènes – de scènes aan de grond worden zonder uitzondering gefilmd in een generieke stijl vol middenshots en close-ups, pasklaar voor de kleinere schermen waar de film uiteindelijk ook terecht zal komen.

Een fervent vliegenier

Maar goed, Top Gun: Maverick gaat ook niet om de gesprekken. Hier wordt hooguit gesproken in oneliners, en tot twee keer toe wordt een emotioneel moment tussen twee personages letterlijk overstemd door het geraas van straaljagermotoren.

Het draait om die scènes in de lucht, en die zijn ongekend spectaculair. Cruise is zelf een fervent vliegenier, en hij stond erop – zo ronkt het promotiemateriaal van de film – dat alles wat zich in de lucht afspeelt ook echt in de lucht werd gefilmd. Zelfs de close-ups van de piloten. Geen gefake met een green screen dus, waarbij acteurs veilig aan de grond in een bakje heen en weer worden geschud. En ja, dat verschil voel je.

Als we dan toch opgescheept zitten met popcultuur waarin alleen nog maar ruimte is voor sequels, remakes en andere herhalingen van wat we al kennen, laat dan in elk geval al die vervolgfilms gemaakt worden met de zorg en liefde die in Top Gun: Maverick van het scherm spat.

Cruise tijdens een partijtje beachvolleybal in ‘Top Gun’, 1986. Beeld
Cruise tijdens een partijtje beachvolleybal in ‘Top Gun’, 1986.

Homo-erotisch

Al het vliegeniersspektakel ten spijt, is de meest iconische scène uit Tony Scotts originele Top Gun uit 1986 inmiddels de montage waarin de piloten hun onderlinge rivaliteiten botvieren in een vriendschappelijk potje beachvolleybal. De totaal gratuite scène, waarin een groep filmsterren hun spierbundels flink in de olie zet om lekker tegen elkaar aan te glijden, werd de afgelopen jaren online gevierd om zijn campy, homo-erotische lading – met eindeloze discussies over hoe bewust die erin was gestopt. In Top Gun: Maverick krijgt hij uiteraard een evenknie, met een potje dogfight football op het strand. Specifiek voor die ene scène zaten de acteurs eindeloos in de sportschool, om maar zo ripped mogelijk voor de dag te komen.

Top Gun: Maverick

Regie Joseph Kosinski
Met Tom Cruise, Miles Teller, Jennifer Connoly
Te zien in Arena, City, FC Hyena, Filmhallen, De Munt, Pathé Noord, Studio/K, Tuschinski

Meer over