PlusBoekrecensie

In haar boek Verre vaders schrijft de onvolprezen Marina Jarre over haar tragische jeugd

Gebrek aan wortels en ouderlijke liefde tekent een mens voor het leven, laat de Italiaanse schrijfster Marina Jarre (1925-2016) zien in haar autobiografie Verre vaders.

Vivian de Gier
Koning Victor Emanuel III van Italië met de fascistische leider Mussolini op het WOII-slagveld van Bolzano. De vader van de Italiaanse auteur Marina Jarre werd in 1941 vermoord. Beeld Bettmann Archive
Koning Victor Emanuel III van Italië met de fascistische leider Mussolini op het WOII-slagveld van Bolzano. De vader van de Italiaanse auteur Marina Jarre werd in 1941 vermoord.Beeld Bettmann Archive

Een veelkleurige, maar verwarrende afkomst. Zo mag je de wortels van de Italiaanse schrijfster Marina Jarre gerust omschrijven. Ze wordt geboren in Riga als dochter van een Letse jood en een protestantse Italiaanse. Als haar ouders scheiden, worden Marina en haar zusje Sisi naar hun Franstalige grootouders gestuurd in een bergdorpje nabij Turijn. In een week tijd verandert de dan 10-jarige Marina van land, taal en familie. Haar moeder komt aanvankelijk alleen in de vakanties naar Italië; haar vader wordt in 1941 vermoord.

Complexe afkomst

In haar autobiografie Verre vaders, een van Jarres belangrijkste werken, probeert de schrijfster grip te krijgen op haar complexe afkomst. Tastend maar minutieus schrijft ze een fascinerend persoonlijk relaas vol universele thema’s als familiebanden, tijd, herinnering en identiteit. Bovenal is het een schrijnend portret van een moeilijke moeder-dochterrelatie.

Marina heeft als kind al een scherp inzicht in menselijk gedrag, maar mist het vermogen de sociale regels te doorgronden. Die sociale onhandigheid wekt wrevel en afkeer, zelfs bij haar moeder. Terwijl zusje Sisi voortdurend de hemel in wordt geprezen, meet haar moeder ten overstaan van iedereen Marina’s vermeende slechte eigenschappen en zwakke karakter breed uit. Zelfs met haar intelligentie – pijlsnel 2340 vermenigvuldigen met 2500 – kan Marina haar moeders waardering niet winnen.

Moeders liefde

Zo groeit Marina op tot een meisje dat voortdurend achteromkijkt zodat ze, mocht haar moeder haar zomaar ergens achterlaten, zelf de weg naar huis kan vinden. Ook als volwassene blijft ze worstelen met de hunkering naar haar moeders liefde en de zinderende woede die de voortdurende afwijzing oproept. Als een spin weeft Marina een beschermend web om zichzelf heen: Ik moet zo weinig mogelijk van mezelf toevertrouwen aan de anderen, die proberen me stukje bij beetje kapot te maken.’ Alleen in haar fantasie en de literatuur vindt deze ‘eenzame onaanraakbare’ een veilig thuis.

Waarom wordt Marina Jarre, behalve door kenners, niet beschouwd als een van de grote schrijvers van het naoorlogse Italië? Dat vraagt schrijfster Marta Barone zich af in het voorwoord bij Verre vaders, waarmee ze Jarre haar welverdiende plek in de literatuur wil teruggeven. Zelf gaf Jarre als verklaring dat wat ze schreef nooit leek te passen in de tijd. Dat is ook het beeld dat oprijst uit Verre vaders: de bijzondere Marina liep, onbedoeld, altijd nét uit de pas. Hoe tragisch ook, gelukkig kon ze daar wél heel mooi over schrijven.

Verre vaders

Marina Jarre
Vertaald door Philip Supèr,
Wereldbibliotheek, €22,99
224 blz.

null Beeld
Meer over