PlusBoekrecensie

In deze eilandthrillers voel je overal de doem

Een drooggevallen zandplaat op de Wadden waar een wadloper aanspoelt, een voormalig eiland dat opnieuw door water is omgeven en terugglijdt in een tijd van rigiditeit én een gevangeniseiland waar de ratten elkaar opvreten. Drie keer sterke suspense in een door water omgeven setting.

Marjolijn de Cocq
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Hij schreef al non-fictie over de eilanden en hun bewoners door de geschiedenis heen in De Wadden (2013, verschenen bij Thomas Rap en inmiddels in vijftiende druk verschenen). Op uitnodiging van zijn Duitse uitgever Mare is radiomaker en schrijver Mathijs Deen nu begonnen aan een serie krimi’s die in Nederland verschijnt bij Alfabet Uitgevers.

Het eerste deel, De Hollander, ligt nu in de boekwinkel; het tweede deel, De duiker, bij de vertaler. Dat laatste is maar goed ook, want als je De Hollander uit hebt, wil je meer. Wat kan Deen (wisten we al) prachtig schrijven. Hoe treffend zet hij een veelheid aan aansprekende personages neer, hoe ingenieus steekt zijn plot in elkaar in deze waddenthriller.

Maar het is vooral die ‘Hollander’ zelf die zo intrigeert, de op Texel opgegroeide maar in Duitsland geboren visserszoon Liewe Cupido, wiens vader op zee bleef. Hij is van het type stille wateren maar met soms ‘plotse droefenis’ die naar een uitweg zoekt en waarvan we de gronden mondjesmaat leren kennen. Hij opereert in betwist Nederlands/Duits grensgebied, waar politiediensten van beide zijden letterlijk en figuurlijk met elkaar in aanvaring komen.

Verdronken wadloper

Cupido krijgt te maken met een verdronken wadloper, aangespoeld op de drooggevallen zandplaat De Hond – hij maakte deel uit van een wadloperstrio van naam en faam. Alle eilanden van het Waddengebied hebben ze belopen, na jarenlange voorbereiding was dan nu eindelijk het Duitse Borkum aan de beurt geweest - ‘de Mount Everest van de wadlopers.’ Deen schrijft over de wadloper en zijn uitrusting, de onmogelijkheid alle onzekerheden volledig uit te bannen. En ja, daar ergens in het Blinde Randzelgat (bestaat echt), is het misgegaan.

Je ziet de serie al voor je, met bijrollen als die van opperwachtmeester Geeske ‘M&M’ Dobbenga (haar vuistregels: zoek naar mogelijkheden en houd het menselijk), de even onverzettelijke als onredelijke brigadecommandant Henk van de Wal en de Shakespeareciterende forensisch patholoog Derk Wortelboer die bij amateurtoneelgezelschap De Lelijke Eendjes de rol van Richard III heeft gekregen. Kleine kanttekening: met de journalistieke verslagjes als intermezzo mist Deen de boot.

Jo Nesbø

Met het vorig jaar verschenen Koninkrijk liet de Noorse thrillerauteur Jo Nesbø zijn vaste hoofdpersoon Harry Hole (ook zo een van stille wateren) even voor wat die was en schiep een steinbeckiaans, gedegen uitgevouwen drama over twee broers in een afgelegen Noors bergdorp. Nu is er Rateiland, dat een vijftal verhalen bevat. In het langste figureert een voormalig gevangeniseiland dat is aangekocht door een puissant rijke ondernemer.

Een ‘doomsday prepper’ was die door zijn jeugdvriend/raadsman genoemd, maar vijf jaar later is de doem daar en hoe. Nesbø zet een pandemie neer in dystopische overdrive, waarin de mensen sterven als ratten en het eiland wordt overspoeld door ratten die zelfs elkaar opvreten. Alleen de rijksten van de rijksten kunnen nog vluchten (naar een hangarschip waarop 3500 mensen vier jaar kunnen overleven zonder een haven aan te doen). Een verhaal over wetteloosheid en wraak – en ook hier een ingenieuze plot.

Maar wat lijkt Nesbø met deze verhalen – die zich afspelen in van een bloedhete flat in Al Ajoen (Westelijke Sahara) en een slangenfarm in Oost-Botswana tot in restaurant Arzak in San Sebastián (met uitstapjes naar Kirgizië, parallelle universa en de Milanese maffia) – een haast te hebben gehad.

Ruimte voor verdieping neemt hij amper, je moet als lezer hard werken om de razende plots bij te benen. Elk verhaal had een boek op zich kunnen zijn – zeker Rateiland – en het zou daarbij aanzienlijk aan kracht hebben gewonnen. Ook de uitgave maakt een gehaaste indruk, met te veel kromme zinnen in de vertaling.

Haro Kraak

Nog een eiland – niet in pandemie maar in klimaat-dystopie – in Het water bewaart ons van Volkskrantjournalist en schrijver Haro Kraak. Daarin is ons wereldwonder van de Noordoostpolder zoveel jaar van nu door zeewater overstroomd. Alleen dat oorspronkelijke stukje grond, enige heuvel in dat nepland, is er nog: Schokland is opnieuw een eiland. En er leeft een gesloten gemeenschap van Schokkers met een religieuze terug-in-de-tijdmentaliteit die Elsa zich als ingetrouwde buitenstaander eigen heeft moeten maken.

Vrouwen moeten zich bewegen binnen ‘duidelijk omlijnde kaders’ binnen de lange lijst aan regels die met de kloof tussen vasteland en eiland groeide. Biologische verschillen worden in ere hersteld, de smartphone die overprikkelt is ingeruild voor een toestel dat premier Rutte liefst had gehouden. En Elsa moet in ruil voor enig aanzien op het eiland de jacht aanvoeren op vrouwen die – actuele link die de auteur niet had voorzien – heimelijk een abortus hebben laten plegen.

Geen thriller, maar een mooi uitgegeven en geschreven roman die zich niettemin zo ontvouwt. Want ook hier voel je de doem. Alles kan alleen maar misgaan als het Wannejoene is: het Schoklanderfeest op de langste dag van het jaar als iedereen zich met maskers op onbespied waant en de mannen fakkels dragen.

null Beeld

De Hollander
Mathijs Deen
Alfabet Uitgevers, €19,99
256 blz.

null Beeld

Rateiland
Jo Nesbø
Vertaald door Annelies de Vroom
Cargo, €23,99
384 bz.

null Beeld

Het water bewaart ons
Haro Kraak
Atlas Contact, €22,99
264 blz.

Meer over