PlusAchtergrond

Illustrator Annemarie van Haeringen durft alles op papier: ‘Laten zien dat je er bent, maar ook dansen’

De tentoonstelling Op papier durf ik alles in het Allard Pierson toont tekeningen van illustrator en prentenboekenschrijver Annemarie van Haeringen in tien thema’s: van haar favoriete werken met de techniek nat-in-nat tot haar bekende olifantenbeelden.

Denise van der Bij
In de tentoonstelling ‘Op papier durf ik alles’  van illustrator en prentenboekenschrijver Annemarie van Haeringen hangen haar tekeningen gerangschikt per thema. Beeld Victor Wennekes
In de tentoonstelling ‘Op papier durf ik alles’ van illustrator en prentenboekenschrijver Annemarie van Haeringen hangen haar tekeningen gerangschikt per thema.Beeld Victor Wennekes

“Mijn beste werk ga ik nog wel maken, hoor,” zegt Annemarie van Haeringen (63) glimlachend. Ze is een van Nederlands bekendste illustratoren. Ze won talloze prijzen met haar tekeningen en schilderingen en maakte haar eigen prentenboeken. In het Allard Pierson hangt een deel van haar collectie nu sfeervol uitgelicht in een van de marmeren zalen.

Binnen de tien overkoepelende thema’s Eenling, Herhaling, Mensen met koffers, Spanning, Dans, Contrast, Olifant, Nat in nat, Rozerood en Werelden zijn de illustraties tentoongesteld die Van Haeringen het meest representeren. “Door ze te bundelen gaan de werken met elkaar spelen. Zo had ik er nog niet eerder naar gekeken.”

Zelfportret

Het ‘papier’ uit de naam van de tentoonstelling, komt ook terug in het uiterlijk. Alle illustraties zijn per onderwerp op uitgerolde vellen papier opgehangen. In een apart hoekje aan de linkerkant van de ruimte ligt op een tafel een aantal van de prentenboeken waar de illustraties vandaan komen. Links daarvan hangt een televisie met een geluidsinstallatie met beeld van Van Haeringen aan het werk. Er is geen tekst te horen, alleen de krassen die ze op papier zet en de föhn waarmee ze haar werk droogt. “Het past helemaal bij wie ik ben en wat ik doe, zo zonder tekst.”

In de eerste klas van de basisschool zat Van Haeringen heel verlegen op een stoel en zei ze niets. Tekenen was haar uitlaatklep. Als zelfportret koos Van Haeringen ooit de ezel uit het thema Eenling, een reeks portretten van belangrijke figuren uit haar illustraties. “Het laat onzekerheid zien en een soort aarzeling.”

Later verhuisde ze naar Amsterdam voor de Gerrit Rietveld Academie. “In deze grote stad kon ik niet verlegen zijn,” zegt ze. En op papier durft Van Haeringen alles. “Laten zien dat je er bent, maar ook dansen.” Dat laatste doet ze in het echte leven liever niet als er anderen bij zijn.

Eigen draai

In het midden van de ruimte staan twee tafels met een vitrine met onder meer schoteltjes verf en schriften met schetsen die een tijdlijn vormen. Van Haeringen begint iedere tekening met een storyboard dat zij vervolgens uitwerkt in schetsboekjes. “Maar ik heb geleerd dat ik niet elke keer al m’n kruit moet verschieten in zo’n schetsboekje, ik moet soms ook gewoon gelijk gaan tekenen.”

Haar tekeningen moeten voor zich spreken. Haar teksten zijn dan ook niet gedetailleerd, er is ruimte voor interpretatie. “De kijker moet er een eigen draai aan kunnen geven.”

Overgeschilderde werken

Bij een gedicht van Sjoerd Kuyper binnen het gelijknamige thema Mensen met koffers maakte Van Haeringen portretten van vluchtelingen. Hoewel de tekst 25 jaar oud is, kwam er in 2020 een prentenboek. Het onderwerp is van alle tijden. Een van de beelden toont een man in een blauwe omgeving met een blauwe kleur voor zijn ogen. Het is de zee die veel vluchtelingen oversteken.

Dure vellen met mislukte tekeningen gebruikt Van Haeringen om kwasten op uit te proberen. De helft van de vluchtelingenportretten maakte ze op dit hergebruikte papier. “Vluchtelingen worden vaak niet als volwaardig gezien.” De portretten zijn overschilderde werken. “De beelden tonen dat iemand in een nieuw land helemaal opnieuw moet beginnen. De laag eronder is het verleden dat ze altijd meedragen.”

Olifantastisch

Een van de belangrijkste technieken van Van Haeringen is verwerkt in het thema Nat in nat. Ze maakt het papier nat waardoor onderdelen in elkaar overlopen en uitvloeien. In het natte deel kun je ook weer tekenen. “De techniek laat wat aan het toeval over. Een mooi voorbeeld is de illustratie van een schrijvende walvis. Onder water gebruikt hij de inkt van inktvissen. “Het toont de lol die ik in het werk heb.”

Voor kinderen biedt de tentoonstelling de speurtocht Olifantastisch. Olifanten zijn verwerkt in bijna alle thema’s. Maar ook zijn er extra kaartjes met olifantjes verstopt in de expositieruimte. Achteraf is er een beloning bij de balie. Zo hoopt Van Haeringen dat kinderen ook echt naar haar tekeningen gaan kijken.

Tentoonstelling Op papier durf ik alles, t/m 25 september in het Allard Pierson, Oude Turfmarkt 127

Olifantje in het bos. Beeld Annemarie van Haeringen
Olifantje in het bos.Beeld Annemarie van Haeringen
Meer over