PlusRecensie

Ilja Leonard Pfeijffer bewerkte Tsjechovklassieker: pure melancholie in een sprankelende voorstelling

Met Een Meeuw geeft de huisschrijver van Toneelgroep Maastricht een verfrissende, eigentijdse draai aan de klassieker van Tsjechov.

Hans Smit
Tarik Moree als de jonge toneelschrijver Konstantin in 'Een meeuw' van Toneelgroep Maastricht.  Beeld Ben van Duin
Tarik Moree als de jonge toneelschrijver Konstantin in 'Een meeuw' van Toneelgroep Maastricht.Beeld Ben van Duin

Hij geeft het al subtiel aan in de titel: dit is Een meeuw, niet het stellige ‘De’ van Tsjechov uit 1896; Ilja Leonard Pfeijffer dook op verzoek van regisseur Michel Sluysmans in De meeuw, snoeide personages weg en een enkele verhaallijn, voegde zelfs een heel bedrijf toe.

Zie daar een stevig nieuw theatergebouw op de fundamenten van Tsjechov. Die is af en toe met een knipoog zelf het onderwerp van gesprek. “Wat lees je? De Meeuw van Tsjechov.” “Doe maar duur,” zegt moeder Arkadina (een geweldige Wendell Jaspers), ergens. Zij is de gevierde actrice die vooral teert op oude roem.

Haar zoon, de jonge toneelschrijver Konstantin (Tarik Moree) pleit voor ‘nieuwe vormen’, net als bij Tsjechov, maar wat hem betreft kan zijn moeder beter opzouten naar “dat warme, roodfluwelen theater van je, waar je tussen de lijst van bladgoud de zoveelste Meeuw van Tsjechov gaat staan opvoeren.” Mooi Droste-effect.

Pfeijffer legt Konstantin een vurig pleidooi voor vernieuwing en wokisme in de mond, via de monoloog van de jonge actrice Nina (Jouman Fattal): “Ik wil geen Deense prins, geen meeuw, geen zomernacht, geen kersentuin.”

Een meeuw bevat verder een tableau aan karakters die al net zo hard vooruit willen in het leven en de liefde, maar stil staan. De jonge leraar Medvedenko (Tim Helderman) verwoordt het zo: “Alsof we als opgezette dieren gestold zijn tussen leven en dood.” Sluysmans heeft dat beeld van Pfeijffer mooi overgenomen in de regie: zijn stuk voor stuk uitstekende acteurs komen tot leven als ze tekst hebben en verzinken daartussen in een soort slaapstand.

Het lijken wel zetstukken in een schaakspel; zo staat Thijs Römer (succesauteur Trigorin) ergens met zijn hoofd tegen een achterdoek als een deelscooter met een lege accu.

Af en toe klinkt Im wunderschönen Monat Mai van Robert Schumann, prachtig gespeeld of meerstemmig gezongen, “als in de groeven van een grijsgedraaid liefdesliedje” (Medvedenko). Dat zijn momenten van pure melancholie in een sprankelende voorstelling. Om met Schumann te spreken: wonderschoon.

Toneel

Een Meeuw - Toneelgroep Maastricht/Ilja Leonard Pfeijffer
Gezien 12/4 Den Haag
Te zien 7/5 en 8/5 ITA

Jouman Fattal als de jonge actrice Nina in 'Een meeuw': “Ik wil geen Deense prins, geen meeuw, geen zomernacht, geen kersentuin.” Beeld Ben van Duin
Jouman Fattal als de jonge actrice Nina in 'Een meeuw': “Ik wil geen Deense prins, geen meeuw, geen zomernacht, geen kersentuin.”Beeld Ben van Duin
Meer over