PlusInterview

I Have Missed You Forever: Het verhaal van de onderdrukte

Repetitie I Have Missed You Forever 

 Beeld Milagro Elstak
Repetitie I Have Missed You ForeverBeeld Milagro Elstak

Dirigent Manoj Kamps en regisseur Lisenka Heijboer Castañón maakten in 2020 bij De Nationale Opera indruk met hun multistilistische voorstelling Faust [working title]. Vanaf volgende week brengen ze samen met Asko|Schönberg in het Opera Forward Festival hun nieuwe project: I Have Missed You Forever.

Erik Voermans

Kamps: “Faust [Working Title] hebben we in drie maanden in elkaar gezet, in die bizarre covidzomer van 2020. Dat was de eerste keer dat Lisenka en ik samenwerkten. Dat is van alle kanten zo goed bevallen dat Sophie de Lint, directeur van De Nationale Opera, ons nog tijdens de lopende voorstellingen heeft gevraagd of we wilden nadenken over een nieuwe productie. Ze vroeg ons echt als duo en wilde ons koppelen aan Asko|Schönberg. Omdat de wens was echt een collectief stuk te maken, hebben we er voor I Have Missed You Forever andere mensen bijgezocht, onder wie schrijfster Sarah Sluimer, componist Pete Harden en dramaturg Antonio Cuenca Ruiz. Het uitgangspunt is dat je met een groep mensen iets kunt maken dat een of twee personen samen niet kunnen bedenken. Ik vermoed ook dat door het gevoel van isolatie dat in die covidtijd door iedereen werd gevoeld een grotere behoefte was ontstaan om echt iets samen te maken. Sophie vond die werkwijze heel goed bij DNO passen en wilde graag dat we dat verder gingen onderzoeken.”

“Bij Faust hadden we al ervaren dat er manieren zijn om uiteenlopende muziekstijlen organisch te laten samengaan met westerse klassieke muziek, zonder dat het als een Wereldtentoonstelling voelt. Dus wilde we een cast met mensen uit die verschillende tradities, met specifieke kennis en ervaring. Het ontdekkings- en workshoptraject dat we ingingen, heeft vervolgens ook weer de componisten heel erg beïnvloed.”

“Door met zangers, dansers en instrumentalisten uit verschillende tradities te werken, wilden we grenzen laten vervagen. We hebben de luxe gehad meer dan gebruikelijk is te kunnen repeteren met het volledige ensemble en dat was nodig, want eigenlijk kun je zoiets niet maken zonder dat de spelers er continu bij zijn. We zijn fulltime met twintig solisten aan het werk. Het stuk is mede ontstaan uit gestructureerde collectieve improvisaties, die we later hebben vastgelegd. Fantastisch, maar ook kwetsbaar, omdat daardoor niemand te vervangen is. Het is wezenlijk anders dan bij een Traviata. Als de hoofdrol ziek wordt, zijn er genoeg mensen die de rol ook op het repertoire hebben.”

Buiten de hokjes

Op de vraag of hen denkt dat ze een nieuw genre hebben gecreëerd, moet Kamps lachen. “Het zal je niet verbazen dat ik niet zo in genres denk, noch in mijn professionele als in mijn persoonlijke leven.” (Kamps is non-binair.) “Ik val buiten de hokjes en omarm dat ook. In de klassiekemuziekpraktijk bestaan duidelijke rollen. Als je een westerse klassieke zanger bent, is de eerste vraag welk stemvak je bent, wat meteen bepaalt welke rollen je al dan niet kunt zingen. Terwijl ik denk, waarom zou Violetta in La traviata, een opera die ik toevallig aan het voorbereiden ben, niet door een tenor gezongen kunnen worden?”

“In I Have Missed You Forever brengen we veel genres samen tot iets wat ik dan toch maar muziektheater noem, maar het is ook echt opera, met verschillende muziekstijlen en verhalen van mensen die zich in hetzelfde universum bevinden. Dat gaat van traditionele aria’s tot electropop, wat allemaal hoort bij de mensen die de muziek uitvoeren.”

Kluwen van ideeën

“De ondertitel van I Have Missed You Forever is ‘een parade en een hond’. Ook zo’n titel is een gevolg van een proces waarin je intensief met elkaar samenwerkt en elkaar beter leert kennen, totdat er uit de kluwen van ideeën een stuk ontstaat. Het stuk gaat over de verhalen die vergeten zijn, die je niet te horen krijgt in de dominante cultuur, maar die we altijd zouden kunnen vertellen. Onze opera is het verhaal van één persoon, die de uitgestotene en de onderdrukte vertegenwoordigt. Die persoon wordt gedurende de voorstelling voortdurend door verschillende mensen gespeeld. De titel is ambigu, omdat de verleden en de toekomstige tijd naast elkaar staan en ook de ondertitel heeft veel betekenissen, met de hond als een trouwe metgezel, maar ook als de bewaker van het dodenrijk.”

Is het stuk af?

“De essentiële delen zijn af. Er is een partituur die we aan het repeteren zijn, maar als we een week langer hadden gehad, was het ongetwijfeld een ander stuk geworden. Maar geldt dat niet voor alle kunstwerken? De dichter Paul Valéry zei ooit: een gedicht is nooit af; op een gegeven moment laat je het gewoon in de steek.”

I Have Missed You Forever, 12, 13, 15, 17, 18 maart in Internationaal Theater Amsterdam

Meer over