PlusErelijst

Hoe een mislukt project het bruisende Buena Vista Social Club opleverde

In deze rubriek bespreekt de muziekredactie van Het Parool een klassieker uit de geschiedenis van pop, jazz of klassieke muziek, die het waard is opnieuw te beluisteren. Deze keer: Buena Vista Social Club.

Stefan Raatgever
Erelijst Buena Vista Social Club. Beeld
Erelijst Buena Vista Social Club.

Deze week is het 25 jaar geleden dat het legendarisch geworden album verscheen.

Hoogste positie in de hitlijsten 7 in Nederland, 80 in de Verenigde Staten

Terug in de tijd Het zou een intercontinentaal samenwerkingsproject worden. Wereldmuziekproducer Nick Gold had het opgetuigd met de Amerikaanse gitarist Ry Cooder. Ze wilden een groepje Cubaanse muzikanten koppelen aan twee collega’s uit Mali.

Alles was geregeld voor de studiosessies in Havana, maar toen Cooder in Cuba arriveerde, bleken zijn plannen doorkruist. De Malinese muzikanten waren hun paspoorten kwijtgeraakt bij hun visumaanvraag en bleven nood­gedwongen thuis. Wat te doen met de gereserveerde studiotijd, en met het materiaal dat was uitgezocht voor de Afrikaans-­Caribische fusion?

Uiteindelijk zagen Cooder en Gold dat de problemen zichzelf oplosten doordat zanger Eliades Ochoa en bandleider Juan de Marcos Gonzalez hun eigen netwerk aanspraken. Zanger Ibrahim Ferrer voegde zich op de bonnefooi bij het gezelschap, net als pianist Ruben Gonzalez.

Het repertoire werd in sprinttempo aangepast naar de Cubaanse muziekstijl son. Enkele traditionele stukken, een paar covers en enkele nieuwe songs vormden de kern. En zo begonnen drie dagen na de afzegging uit Mali de opnames alsnog. Repeteren moest ter plekke gebeuren én onder flinke tijdsdruk, want de studio was slechts zes dagen beschikbaar. Omdat de groep muzikanten bleef uitdijen, verdeelden Cooder en Gold de partijen op gevoel. Een tolk draaide overuren tussen hen de muzikanten – allen 50-plus en sommigen al boven de 80 – die veelal geen woord Engels spraken.

Sommige songs werden uiteindelijk maar in drie takes opgenomen. Ze bleken goed genoeg om het album, vernoemd naar een voormalige herenclub in Havana, naar een spectaculair niveau te tillen.

Na het verschijnen op 16 september 1996 duurde het nog bijna een jaar voor Buena Vista Social Club in Nederland de Album Top 100 bereikte. Maar toen bleef het album ook ruim drie jaar lang onafgebroken genoteerd. Inmiddels bedraagt het aantal weken dat de plaat in de lijst heeft gestaan 315, ruim zes jaar.

Waarom nu herbeluisteren? Je kon eind jaren negentig amper een dinerpartijtje houden zonder het album Buena Vista Social Club in de collectie. Hoe het kon dat de wereld (in Nederland werd de plaat dubbel platina) ineens viel voor Cubaanse volksmuziek? Het geheim moet liggen in de bruisende spontaniteit en de vrolijke levenslust die nog altijd van het album spatten. En natuurlijk in die monumentale openingssong Chan Chan, een nummer dat gitarist Compay Segundo in 1984 al schreef en al drie keer eerder opnam, voor deze versie voor de tweede keer met Ochoa als leadzanger. Chan Chan is overigens geen dansje, zoals vaak wordt gedacht, maar de naam van het mannelijke personage in het liefdesverhaal van het lied.

Verder luisteren? Vrijdag verschijnt een jubileumuitvoering van het album, waarvan de opnames digitaal zijn opgefrist. Toegevoegd zijn nu ook de liedjes die de eerste selectie niet haalden, maar waarvan het sfeerrijke Vicenta makkelijk op de plaat had gepast.

Meer over