PlusKlassieker

Het pornografische karakter van het boek De ontnuchtering speelde zich alleen in de hoofden van de lezers af

Welke moderne klassiekers moet je als literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje Mertens maakt een selectie. Deze week De ontnuchtering (1899) van de Amerikaanse Kate Chopin (1851-1904).

Dieuwertje Mertens
null Beeld

Waar gaat de roman over?

Edna Pontellier verveelt zich kapot in haar huwelijk. Ze komt uit Kentucky en is getrouwd met een Creoolse man op wie ze niet verliefd is. Ook de zorg voor het huishouden en haar kinderen kan haar niet bekoren. Als ze op vakantie in een pension verliefd wordt, kan ze het niet meer verdragen om aan de burgerlijke normen te voldoen. Ze ontdekt dat seks zonder liefde ook heel aangenaam kan zijn en dat er geen enkele reden is om de hele dag de brave huisvrouw te spelen. Haar nieuwe (bevrijde) karakter zorgt voor de nodige strijd met haar man en omgeving.

Waarom zou je De ontnuchtering lezen?

Ongelooflijk hoe eigentijds en scherpzinnig De ontnuchtering (in 1977 vertaald door Geertje Lammers) geschreven is. Dat het verhaal zich in de negentiende eeuw afspeelt, blijkt vooral uit de gangbare mores. Chopin verwijst wel naar de avontuurtjes van Edna Pontellier, maar het boek bevat geen enkele sekspassage. Het verhaal is geschreven vanuit het perspectief van een alwetende verteller die de verwikkelingen in het huishouden Pontellier beschrijft en van vermakelijke, bijtend commentaar voorziet: ‘Kortom, Mrs. Pontellier begon zich bewust te worden van zichzelf en haar situatie in de wereld ten opzichte van anderen en zichzelf. Al lijkt dat misschien wat zwaarwichtig voor het gemoed van een jonge vrouw van achtentwintig jaar – want gewoonlijk is de Heilige Geest niet zo gul met wijsheid als het om vrouwen gaat.’

Wie is het meest opmerkelijke personage?

In haar Creoolse omgeving is Edna Pontellier een nogal stijve, benepen figuur, minder mondig en openhartig dan de Creoolse vrouwen om haar heen. Maar ze maakt een grote ontwikkeling door; ze wordt zichzelf. Haar puriteinse omgeving doet haar echter de das om; dit gedrag wordt niet getolereerd. Ze komt tot het inzicht dat een moeder nooit zelfstandig kan zijn, omdat ze nu eenmaal aan haar kinderen gebonden is. Ze ziet maar één uitweg.

Hoe werd de roman (destijds) ontvangen?

Nu wordt De ontnuchtering gezien als een feministische klassieker, maar bij verschijning reageerde conservatief Amerika haatdragend omwille van het ‘pornografische karakter’ van het verhaal (dat zich welbeschouwd alleen in de hoofden van de lezers afspeelde). Het verhaal werd weggezet als ‘giftig’ en verbannen uit winkels.

Meer over