PlusAchtergrond

Het onverwachte succes van rockzender Kink: ‘We geloven in de muziek’

Tim Op het Broek: ‘We blijven niet hangen in het verleden, we zitten echt aan de frontlinie van alle nieuwe muziek.’ Beeld Daphne Lucker
Tim Op het Broek: ‘We blijven niet hangen in het verleden, we zitten echt aan de frontlinie van alle nieuwe muziek.’Beeld Daphne Lucker

Zonder FM-frequentie is alternatieve rockzender Kink een piratenschip op de radiogolven. En toch is het kanaal precies drie jaar na een doorstart onverwachts succesvol. ‘We geloven in de muziek.’

Roelf Jan Duin

Ze noemen zichzelf ‘de spookrijders van de radio’. Met een brutale visie, bescheiden ambitie en een hoop goede zin maakte Kink FM precies drie jaar geleden een doorstart. Stuurlui aan wal fronsten de wenkbrauwen, want wie zat er in tijden van Spotify te wachten op een radiostation zonder FM-frequentie? Een station dat zich bovendien richtte op mensen met een tamelijk specifieke muzieksmaak: volwassen, alternatieve indierock. Een niche binnen een niche dus.

Maar voormalig 3FM-dj Michiel Veenstra was overtuigd van het bestaansrecht van Kink, dat tussen 1995 en 2011 onder de naam Kink FM hét radiostation voor alternatieve muziek was. Hij werd in 2019 programmadirecteur én het gezicht van de zender, en inmiddels heeft hij het gelijk aan zijn zijde: Kink bestaat nog steeds.

Sterker nog, beetje bij beetje stijgt het marktaandeel in de doelgroep van 10 jaar en ouder tot 1 procent. Dat komt niet in de buurt van commerciële reuzen als Qmusic of 538 (meer dan 10 procent marktaandeel), maar aanzienlijk meer dan stations als BNR of Sublime (beiden zo’n 0,7 procent). Het ‘grote’ 3FM zit op 2,2 procent, slechts twee keer zo groot als zijn alternatieve neefje. En dat terwijl Kink het nog steeds zonder FM-frequentie moet doen en dus alleen digitaal te ontvangen is.

Aan de frontlinie

Over die frequenties later meer, eerst naar waar het bij Kink om draait: de muziek. Dj Tim Op het Broek, die van maandag- tot en met donderdagmiddag en op vrijdagavond een show heeft, vergelijkt het aanbod van platen die Kink de luisteraars voorschotelt met de menukaart in een restaurant. “Daar zie ik het liefste ook zo min mogelijk gerechten op staan, zodat je weet wat je krijgt. Het basismenu van Kink is gitaarmuziek: bands als Kings of Leon, Muse en The Strokes. Maar we blijven niet hangen in het verleden, we zitten echt aan de frontlinie van alle nieuwe muziek. We hebben een music director die de playlist samenstelt, maar je mag als dj je eigen smaak volgen. Zolang het maar binnen een bepaalde bandbreedte blijft. De structuur moet duidelijk zijn, ook voor de luisteraar. Je zult hier niet zo snel hiphop of r&b horen.”

Herkenbaar, maar niet voorspelbaar, en met een heldere doelgroep voor ogen: dat is het geheim van Kink, denkt Veenstra. “We draaien nauwelijks nummers die in de Top 40 staan, en dat maakt niks uit. Het was een tijd modieus om te zeggen dat gitaarmuziek dood was, maar wij keken naar al die mensen die festivals en concerten bezoeken: die konden lange tijd nergens terecht. Acts als Pearl Jam of Foo Fighters zijn net te oud voor 3FM, en te alternatief voor Radio 2. En voor nieuwe, alternatieve bandjes is daar al helemaal nauwelijks plek. Die niche bedienen wij wel, omdat we echt in die muziek geloven.”

Flinke bak attitude

Daar plukken beginnende en minder bekende Nederlandse bands ook de vruchten van. Zoals POM, een vijfkoppig garagerockbandje uit Amsterdam. Frontvrouw Liza van As: “Je merkt dat de interesse die ze hebben in onze muziek oprecht is. Als beginnend bandje is het heel moeilijk om gedraaid te worden op de radio. Zeker nu de festivals en clubtours al twee jaar bijna stilliggen is het fijn dat we via Kink een nieuw publiek bereiken.”

Ook indieband Orange Skyline staat al jaren in de playlists van Kink. “Als we een nieuw liedje uitbrengen zijn zij de eerste die het draaien,” zegt zanger Stefan van der Wielen, ook een fervent luisteraar van de zender. “Je ontdekt er toffe, nieuwe dingen. En verder is het gewoon een zender met een flinke bak attitude, en dat stralen ze ook in alles uit.”

Goede muziek en een stoere attitude, dat is ook waarom Ivo Kalis (39) dagelijks luistert. “Ik ben een muziekfreak, met een uitgesproken smaak. Om het maar plat te zeggen: van die voorgeproduceerde popmeuk moet ik niets hebben. Bandjes die je bij Best Kept Secret of Lowlands tegenkomt, die hoor je nauwelijks op andere zenders. Ik kom uit Brabant, waar je ook Studio Brussel kunt ontvangen, die draaien ook volwassen popmuziek.”

Belspelletjes

Kalis hoort bij een club vaste luisteraars die er al vanaf het begin bij waren. “Het leuke aan Kink is dat het nog de sfeer heeft van een klein stationnetje. Als luisteraar heb je het gevoel deel uit te maken van een kleine club. Als je ze een appje stuurt met het verzoek om een plaatje te draaien dan doen ze dat meestal ook.”

Een ander pluspunt, vindt Kalis: dj’s houden zich verre van belspelletjes of een overdaad aan meligheid. Wat niet betekent dat de sfeer niet opgewekt mag zijn. “We willen zo toegankelijk mogelijke radio maken,” zegt Veenstra. “Mensen denken nog weleens dat Kink staat voor hard, moeilijk en elitair, terwijl we juist heel laagdrempelig zijn. Onze dj’s zijn geen muziekprofessoren die droge colleges houden.”

Kink zal nooit een zender voor de grote massa worden, maar verdere groei is nog zeker mogelijk, denkt Veenstra. “We werken met een extreem klein team van 9 of 10 fte, wat zzp’ers en verder heel veel fantastische vrijwilligers.”

Het station maakt nog geen winst. “Onze aandeelhouder ging ervan uit dat er dit jaar een frequentieveiling zou plaatsvinden en dat met FM ons bereik – en dus ons marktaandeel en de inkomsten – zou toenemen. Deze eerste drie jaar zien wij als aanloop naar die FM-licentie. Daarom is het ook zo mooi dat ons marktaandeel alsmaar groeit. We zijn klaar voor de volgende stap.”

Wachtkamer

En daarmee is de grote frustratie van Veenstra ter sprake gekomen: het voorlopig ontbreken van een FM-frequentie. Kink begon in 2019 in de wetenschap dat in september 2022 de etherfrequenties opnieuw verdeeld zouden worden, en dat zij dan konden meedingen. Maar toen de coronacrisis uitbrak startten de stations mét zo’n felbegeerde licentie een effectieve lobby bij de Tweede Kamer. Ze wisten toenmalig staatssecretaris van Economische Zaken Mona Keijzer ervan te overtuigen dat ze door de teruggelopen reclame-inkomsten dusdanig hard getroffen waren dat de licentie, bij wijze van noodsteun, met drie jaar verlengd moest worden. Keijzer stemde daarmee in, met als consequentie dat Kink nog tot 2025 in de wachtkamer zit.

“Onterecht, onrechtvaardig en onwettig,” vindt Veenstra, die het besluit bij de rechter aanvecht. “Wij zijn de dupe van dit besluit, terwijl de advertentie-inkomsten van de hele radiomarkt al lang weer op het niveau van voor de coronacrisis zijn. Sterker nog, 2021 was het beste jaar ooit. Doordat we geen FM-frequentie hebben missen we de mensen die geen DAB+radio hebben én luisteraars in de auto. Je kunt via je telefoon Kink opzetten, maar de meeste mensen nemen die moeite niet. Zo mis je de casual luisteraars, terwijl je die nou juist met Kink in contact wil laten komen.”

Meeste gedraaide nummers op Kink in 2021

EUT - What gives you the kicks
Foo Fighters - Waiting on a war
Son Mieux - 1992
Rag ‘n’ Bone man - All you ever wanted
Orange Skyline - Shine on
Ramkot - Red
Kings of Leon - The bandit
Sports Team - Happy
Royal Blood - Typhoons
beabadoobee - Last day on earth

Meer over