PlusKunstboekrecensie

Heruitgave eerste boek Koot en Bie: van jeugdfoto's tot Klisjeemannetjes

In 1970, toen ze nog nauwelijks bekend waren bij het grote publiek, verscheen van Kees van Kooten en Wim de Bie het boek Lachen is gezond. Van een verkoopsucces was destijds geen sprake. Nu is er een heruitgave.

Peter van Brummelen
null Beeld

Simon Carmiggelt vond het een alleraardigst boek. ‘Het verkwikkende van het geheel vind ik dat er vrijwel geen woord ernst in staat. En dat is erg opluchtend in deze grimmige, bloedserieuze tijden.’ Een verkoopsucces werd Lachen is gezond ondanks die warme aanbeveling niet. Het verscheen in een oplage van 2500 exemplaren – miniem vergeleken bij latere uitgaven van Kees van Kooten en Wim de Bie – en werd nooit herdrukt.

De simpele verklaring voor het geringe succes van het boek is dat Kees van Kooten en Wim de Bie in 1970 nog lang niet zo populair waren als ze later zouden worden. Als de Klisjeemannetjes hadden ze meegewerkt aan radio- en tv-programma’s en vanaf 1969 maakten ze ook deel uit van de cast van het satirische programma Hadimassa, maar dat was het. Bekend en geliefd waren ze bij nog maar bij een klein publiek.

Subliem geouwehoer

Een halve eeuw na dato krijgt Lachen is gezond, hun eerste boek, een tweede kans. Het is een zogeheten facsimile-uitgave, die hooguit in wat kleine lettertjes verschilt van het origineel. Achterop staat wel een QR-code. Die biedt toegang tot Dag buurman, de allereerste op film vastgelegde sketch van het duo. Het is een slapstickachtig filmpje, duidelijk opgenomen in Amsterdam, waarin niet wordt gesproken.

Dat ontbreken van tekst is opvallend, want taal is zeg maar echt het ding van die twee. De heruitgave van Lachen is gezond onderstreept dat nog eens. Het boek bevat onder meer teksten van de Klisjeemannetjes – twee volkse heren die in plat Haags aan het biljart in café De Sport de toestand in de wereld doornamen. Dat prachtige accent gaat op papier helaas verloren, maar het sublieme geouwehoer is, om met Carmiggelt te spreken, nog altijd ‘opluchtend’.

Columns schreven Van Kooten en De Bie indertijd ook al, en ook die krijgen we te lezen. Voor Het Parool schreef Wim de Bie Uit het dagboek van een vogel, waarin hij het hippe leven van die tijd op de hak nam. Anno 2022 komt het nogal periodegebonden over.

De Treitertrends die Kees van Kooten schreef voor de Haagse Post hebben de tijd beter doorstaan. Het zijn veelal in dialoogvorm geschreven stukjes waarvan goed voor te stellen is dat ze door Van Kooten en De Bie zouden worden gespeeld. Bij het lezen van sommige ervan, hoor je in gedachten hun stemmen er bij.

Vermakelijk zijn de jeugdfoto’s in het boek: Van Kooten in de achtertuin van het ouderlijk huis balancerend met een bezem op de kin en De Bie als een jeugdige professor in het thuislaboratorium op zijn jongenskamer.

Lachen is gezond

Door Kees van Kooten en Wim de Bie, Uitgeverij De Harmonie, €22,50.

Meer over