PlusAchtergrond

Get Back toont het begin van het einde van de Fab Four

De documentaireserie The Beatles: Get Back toont – na bijna 52 jaar – in volle glorie hoe de band in zijn laatste jaar knokte voor zijn voortbestaan. ‘Ik stond op. Repeteerde tot de lunch. Verliet de Beatles. Ging naar huis.’

Stefan Raatgever
The Beatles aan het repeteren in januari 1969 in Apple Studios. Beeld Ethan A. Russell
The Beatles aan het repeteren in januari 1969 in Apple Studios.Beeld Ethan A. Russell

Het is maart van dit jaar als Ringo Starr (inmiddels 81) zijn tanden bloot lacht in zijn huis in Los Angeles. Via een videoverbinding spreekt hij met Nederland over The Beatles: Get Back, de documentaireserie over de beruchte repetitiesessies in 1969 die zouden leiden tot het album Let it Be, maar uiteindelijk vooral tot het einde van de beroemdste popgroep aller tijden.

Starr is blij met de nieuwe documentaire, zegt hij. Nu wel, voegt hij eraan toe. Want de eerste versie, die in 1970 verscheen van de hand van regisseur Michael Lindsay-Hogg, zit hem al meer dan een halve eeuw dwars. “In die originele film zat geen enkel plezier, de documentaire was opgebouwd rond één vervelend voorval tussen twee van de lads. Zo ontstond een compleet vertekend beeld van die tijd. We hebben ook toen ontzettend gelachen. Dat weet ik, want ik was erbij.’’

Regisseur Peter Jackson (The Lord of the Rings, The Hobbit) heeft de documentaire – die eindigt met het allerlaatste Beatlesoptreden ooit, op het dak van platenmaatschappij Apple – op verzoek van Paul McCartney en Starr opnieuw gemaakt. Hij kreeg de beschikking over alle originele opnamen uit de Twickenhamfilmstudio’s, die in totaal 60 uur aan beeldmateriaal en 150 uur audio besloegen.

Opgeknipt

Waar Let it Be tachtig minuten duurde, heeft Jackson zijn versie opgeknipt in drie delen die in totaal een massieve 7 uur en 40 minuten beslaan. Een keuze die Starr uitstekend bevalt, meldt hij. “Bij Michael Lindsay-Hogg zag je ons maar een minuut of zeven op het dak. Bij Peter Jackson staan we er de volle 43 minuten. Haha! Dat bedoel ik: het ging in die tijd om de muziek, om de lol van samen spelen. Dat zie je nu.’’

Het is de vraag of George Harrison (in 2011 op 58-jarige leeftijd overleden) hetzelfde zou zeggen. Van de ‘twee lads’ in het door Starr genoemde ‘voorval’ was Harrison de ene helft en McCartney de andere. De discussie tussen de twee (McCartney: ‘Alles wat ik zeg lijkt je te ergeren’. Harrison, sarcastisch: ‘Nee, hoor. Jij ergert me niet meer’) zit nog steeds in de documentaire. Net als het vervolg van een paar dagen later, dat – naar verluidt op dringend verzoek van McCartney en John Lennon – uit de originele documentaire werd gehouden.

Dat Get Back deze scène nu wel ruime aandacht geeft, is voor de popgeschiedenis een vondst van het kaliber van een onontdekte kamer in de piramide van Toetanchamon. Dat het einde van de Beatles niet het gevolg was één daverende twist, een slinks intrige óf Yoko Ono, was al wel duidelijk, maar het vertrek van Harrison tijdens de Get Back-sessies is zonder meer een van de nagels aan de doodskist van de Fab Four.

Donkere blik

Jackson toont hoe Harrison tijdens het instuderen van het liedje Get Back van McCartney krijgt voorgedaan hoe hij zijn gitaar moet aanslaan. Of hij dat vernederend vindt, spreekt hij niet uit, maar de donkere blik onder zijn bruine lokken is alleszeggend.

Vlak voor de lunch doet hij zijn jas aan en zegt op compleet rustige toon tegen Lennon: ‘I think I’ll be leaving the band now’. En daarna: ‘Zoek maar een vervanger. Schrijf naar de NME (muziektijdschrift, red.) en vraag om een paar nieuwe mensen.’

Van zijn vertrek is geen bewegend beeld. Jackson monteerde de audio onder repetitiebeelden. Als de filmcrew doorkrijgt dat Harrison serieus is, volgt er een ‘Cut!’ en stokt de registratie. Harrison zou later in zijn dagboek noteren: ‘Stond op. Ging naar Twickenham. Repeteerde tot de lunch. Verliet de Beatles. Ging naar huis.’

De overgebleven drie reageren opvallend luchtig op zijn vertrek. ‘Als hij dinsdag nog niet terug is, nemen we Eric Clapton,’ grapt Lennon nog. Uiteindelijk zou Harrison inderdaad terugkeren, maar de sessies voor het nieuwe Beatles-album zijn zwaar getekend.

Te ambitieus

En die begonnen, zo toont Get Back, al onder dreigend gesternte. Na elkaar vier maanden niet te hebben gezien, ontmoeten de vier elkaar op 2 januari met een afgemeten ‘Happy new year.’ Hun plan om binnen twee weken een album te schrijven, in te studeren en uiteindelijk voor een livepubliek op te nemen blijkt veel te ambitieus voor de band die na de dood van manager Brian Epstein geen dwingende leider meer heeft.

Andere complicerende factoren lijken de permanente aanwezigheid van Yoko Ono, die weliswaar alleen maar zwijgt, maar zelfs op het pianobankje naast Lennon gaat zitten. Ook Harrison heeft aanvankelijk gezelschap bij zich: een vriend uit de ha­re krisjna-beweging die in kleermakerszit in een hoekje mediteert. Ook de vriendinnen van McCartney en Starr komen af en toe langs.

Zo wordt zelfs de beslissing waar die live-opnamesessie moet plaatsvinden een monumentale discussie, waarbij zelfs een ruïne aan de Libische kust serieus wordt overwogen. Dat het uiteindelijk het dak van het Applegebouw in Londen wordt, blijkt een meesterzet die door Jackson na 52 jaar magnifiek in beeld wordt gebracht. Op een split screen volgen we niet alleen de band, maar ook het publiek op straat én de politieagenten die afkomen op meldingen van geluidsoverlast.

Waar alleen de grootste Beatlesadepten geïnteresseerd zullen zijn in de wel erg uitgesponnen repetitiebeelden, duurt de Rooftopshow geen minuut te lang.

The Beatles: Get Back is te zien op Disney+.

Meer over