PlusFilmrecensie

Four Journeys laat de onzichtbare muur van de eenkindpolitiek zien

Roosje van der Kamp
Beeld uit Four Journeys. Beeld
Beeld uit Four Journeys.

Als filmmaker Louis Hothothot na vijf jaar afwezigheid zijn familie in China opzoekt, komen zijn ouders hem niet van het vliegveld halen. Hij moet zelf maar de bus nemen. De code om de deur van hun appartement te openen is de verjaardag van zijn oudere zus, vertrouwt zijn moeder hem over de telefoon toe. Dat doet pijn, want Hothothot is officieel het tweede kind van zijn ouders (hij heeft nog een oudere broer, die op jonge leeftijd overleed), en dus tijdens het eenkindpolitiektijdperk waarin hij opgroeide illegaal.

De documentaire Four Journeys, waarmee Idfa vorige week opende, is niet zozeer een reconstructie van wat er is gebeurd, als wel een meditatie op de gevolgen van dat ene besluit. Dat besluit om Hothothot ondanks de strenge eenkindpolitiek te houden en het daaruit voortkomend ressentiment dat al decennia stilletjes in de familie doorwoekert. In een intieme, fluisterende voice-over legt Hothothot zijn pijn bloot. Hij stelt indringende vragen, maakt onverbloemde beschuldigingen, maar reflecteert ook op zijn eigen gedrag.

Visuele motieven

Four Journeys is visueel sterk, met een vale, van kleur onttrokken cinematografie. Terugkerende visuele motieven weven het verhaal aan elkaar en suggereren een verrassende eensgezindheid tussen de familieleden, die al jaren een gebroken gezin vormen.

In een scène kijkt Hothothot toe hoe zijn vader, moeder en zus samen op een matras in zijn Amsterdamse appartementje liggen. “Zelfs wanneer ze slapen zijn hun levens verstrengeld.” zegt hij verbitterd. Hij is daarmee een buitenstaander in zijn eigen familie, maar ook in zijn eigen film. Zijn keuze om zijn familie gewapend met een camera te bezoeken, plaatst hem tegelijkertijd buitenspel. Hij kan zoveel beschuldigende vragen stellen als hij wil, maar forceren om zijn familieleden te laten antwoorden, dat lukt niet.

De camera maakt de onzichtbare muur die altijd al tussen hem en zijn familie bestond expliciet. Hothothot filmt zijn familieleden vaak achter glas of deuren. Of van een afstandje, terwijl ze met zijn allen aan tafel zitten. In het laatste hoofdstuk van de film kruipt hij steeds vaker achter de camera vandaan. Dan blijkt dat alle narigheid die komt bovendrijven na jarenlang zwijgen een eerste stap is in de richting van verzoening.

Four Journeys
Regie Louis Hothothot
Te zien in De Balie, Het Ketelhuis, Rialto De Pijp, Rialto VU