PlusGalerierecensie

Fotografe Lisa Spilliaert filmt het leven dat ze had kúnnen hebben, als het net anders was gelopen

Growth Record is gebaseerd op een wat als-scenario. Lisa Spilliaert filmt haar voormalige vriendje en het kind dat een ander met hem kreeg één dag per jaar alsof ze een gezin zijn. Het levert echte emoties op over zaken die nooit zijn gebeurd.

Edo Dijksterhuis
Lisa Spilliaert rijdt iedere keer per auto naar de ontmoetingsplek om daarna met vader en kind naar een speelgoedwinkel of park te gaan. Beeld LNDWStudio
Lisa Spilliaert rijdt iedere keer per auto naar de ontmoetingsplek om daarna met vader en kind naar een speelgoedwinkel of park te gaan.Beeld LNDWStudio

Lisa Spilliaert heeft een Japanse moeder en een Belgische vader. Ze is geboren in Tokio en verhuisde op haar 17de naar Europa, maar keert regelmatig terug naar haar geboorteland. Toen ze erachter kwam dat de jongen met wie ze tijdens zo’n verblijf naar bed was geweest in diezelfde periode een kind bij een ander had verwekt, vroeg zij zich af: wat als het van mij was geweest? Dan zou ze willen vastleggen hoe het kind opgroeit. En omdat ze fotograaf is zou de camera het geëigende middel zijn.

Spilliaert moet wel heel overtuigend zijn, want ze kreeg haar voormalige vriendje zover dat hij instemde met jaarlijkse bezoekjes. Ze verblijven dan een dag lang met elkaar als het gezin dat er nooit gekomen is. Die excursies naar een hypothetisch parallelleven worden dicht op de huid gefilmd. We zien Spilliaert iedere keer per auto naar de ontmoetingsplek rijden om daarna met vader en kind naar een speelgoedwinkel of park te gaan.

Dronken lapzwans

In de video’s, die de maker ‘trage dagboeken’ noemt, gebeurt niet meer dan dat, waardoor ze langer lijken dan de acht, negen minuten die ze duren. Het ontbreken van betekenisvolle actie of dialoog laat je wel beter kijken naar kleding, haarstijl en lichaamstaal.

We zien niet alleen het kind opgroeien, van krijsende baby via eenkennige kleuter tot energieke achtjarige, maar ook Spilliaert zelf. Ze wordt volwassener, maar niet per se zelfverzekerder. De vader van het jongetje begint als dronken lapzwans, van wie de cameraman het onverantwoord vindt hem alleen te laten met een baby, maar ontpopt zich als een degelijke ouder.

Constante in de films is Spilliaerts analoge camera. Het lijkt alsof de kunstenaar met deze relatief trage vorm van fotografie – rolletjes wisselen, ontwikkelen, afdrukken – de documentatie van het opgroeien ‘echter’ wil maken. Alsof foto’s die je in een album kunt plakken meer werkelijkheid bevatten dan kiekjes in je telefoon.

Gefantaseerd leven

Hoe relatief die authenticiteitswaarde is, blijkt uit de lichtbakken met diafilm. Hier oogt het gefantaseerde leven flinterdun. Maar een groot geprinte foto van de baby die recht in de camera kijkt, herstelt het gevoel van verbintenis weer.

Spilliaerts autobiografische project kan op metaniveau dan ook gezien worden als bespiegeling op het fotografische illusionisme, maar heeft wel degelijk ook emotionele weerslag op de maker. Op het einde van de vijfde en laatste film, gemaakt in 2022, zit ze huilend achter het stuur. “Waarom die tranen?” vraagt de cameraman. “Omdat er zoveel gebeurd is,” luidt haar antwoord.

Maar er is juist niets gebeurd. Spilliaert is geen moeder geworden en heeft geen leven opgebouwd in Japan. Maar ze lijkt haar eigen bedenksel te geloven. Of zich te realiseren dat de beeldende weergave van een ervaring net zo sterk kan zijn als het echte ding.

Growth Record
Door Lisa Spilliaert
Waar De Brakke Grond, Nes 45
Te zien t/m 15/5

Meer over