PlusAchtergrond

Fotograaf Mous Lamrabat mixt boerka’s met McDonald’s

Mashallah with extra cheese, 2021. Beeld Loft Art Gallery
Mashallah with extra cheese, 2021.Beeld Loft Art Gallery

De Vlaams-Marokkaanse fotograaf Mous Lamrabat maakt glamourfoto’s met een knipoog. Zijn werk is een ode aan Afrika, aan mensen van alle kleuren en achtergronden, met een grote rol voor de (mode)merken van de wereld. Foam toont zijn werk.

Lorianne van Gelder

‘Schoenen uit! Alsjeblieft, alsjeblieft! Mous’, staat er bij de ingang van de grote zaal van Foam. Zo kom je zelden het fotografiemuseum binnen. In de zaal ligt een prachtig tapijt met gezichten van een zwart kind, die in het oog springen tussen lichtroze ruches. Aan de muren spatten de kleurrijke werken van de Vlaams-Marokkaanse Mous Lamrabat (1983) van de muur.

Dat tapijt gebruikte hij vaker en het werkt als een tierelier. Hoewel het ook een verwijzing is naar de Marokkaanse cultuur van huiselijkheid en schoenen uittrekken, vindt Lamrabat het juist leuk vanwege zijn speelsheid. “Kinderen gaan onmiddellijk koprollen doen. Ze rennen, spelen. Ouders krijgen ze bijna niet meer weg."

De fotografie van Lamrabat is toegankelijk voor kinderen. Sterker: hij wíl dat de jongste generatie deze beelden zo veel mogelijk meekrijgt. Hij maakt foto’s van mensen van alle kleuren, maar vooral met Afrikaanse en Midden-Oosterse wortels, vaak in traditionele kleding als boerka’s en djellaba’s, en verrassend versierd door westerse logo’s van grote merken als Nike, McDonald’s en Louis Vuitton.

“Ik wil dat kinderen dankzij deze foto’s niet bang zijn als ze iemand langs zien lopen in een lang gewaad, maar denken: die kan op de foto bij Mous. Ik wil ze een nieuwe blik geven, speels en vrolijk.”

Swagistan

Blessings from Mousganistan heet zijn nieuwe expositie. “Ik hoorde een liedje van M.I.A. waarin ze zingt ‘From the People’s Republic of Swagistan’. Ik vond dat zo leuk, dat de associatie met een ‘-stanland’ positief kan zijn. Het brengt meteen een soort herkenning, je kunt je altijd een beeld vormen als het over Afghanistan of een ander ‘-stanland’ gaat. Daar zal wel oorlog of armoede zijn. Ik wilde de associatie met zulke landen opnieuw smeden, maar dan met een speelse noot.”

Warning, 2021. Beeld Loft Art Gallery
Warning, 2021.Beeld Loft Art Gallery

De foto’s van Lamrabat ademen allemaal de verbinding tussen oost en west, nieuw en oud. Hij is autodidact en werd groot in de mode, en mondiale merken zijn een belangrijk element in zijn fotografie. Vooral McDonald’s valt op. In de entreezaal staat een grote bank in de vorm van de iconische gele M. Maar het logo komt ook terug op boerka’s, als oorbel, op sjaals.

Lamrabat heeft een speciale band met de fastfoodgigant. “Ik heb er lang gewerkt als tiener, in een filiaal in hometown Sint Niklaas, waar ik ben opgegroeid. Ik heb daar een heel leuke tijd gehad. Het t-shirtje en het petje droeg ik ook vaak los van het werk. Daar is de obsessie ontstaan.”

Hij plaatst graag dingen die niet bij elkaar horen juist bij elkaar. “Ik wilde uitzoeken hoe het is om iets heel herkenbaars en moderns te koppelen aan iets klassieks en traditioneels als een nikab of een Marokkaanse fez-hoed. Er ontstaat dan een soort tijdreizen: oud en nieuw door elkaar, en door dat te mengen komt het weer bijna futuristisch over.”

Verwijzing naar Magritte

Soms doet zijn werk denken aan de Belgische surrealist Magritte – van Ceci n’est pas une pipe. Het werk van Lamrabat heeft dezelfde geestige scherpte, speelse verwarring en esthetische perfectie als de twintigste-eeuwse schilder. Een directe verwijzing naar de grote surrealist is een foto van een jongen met een appel op zijn gezicht geplakt met ducttape. Het lijkt op Le fils de l’homme uit 1964, maar verwijst ook naar de stunt van kunstenaar Maurizio Cattelan, die in 2019 een banaan met ducttape aan de muur plakte en het werk vervolgens voor 120.000 euro verkocht.

Toch is het pas sinds kort dat Lamrabat het werk van zijn landgenoot Magritte kent. “Pas door de reacties die ik kreeg van mensen op een eerder werk, ben ik hem gaan opzoeken. Ik ben enorm fan van hem geworden. Ik houd van hoe hard hij de normaliteit verbuigt, ik zou willen dat ik in fotografie daarin ook zo ver kan gaan, maar dat is niet altijd mogelijk.”

Lamrabat is dus schatplichtig aan Magritte zonder dat hij het wist. “Ik ken weinig kunstenaars en volg weinig andere fotografen. Toen ik opgroeide heb ik nauwelijks kunstgeschiedenis gehad, en ik had de luxe niet om ouders te hebben die met mij naar musea gingen.” Voor hem waren felbegeerde Nikes kunst, hij maakte ze na, bij gebrek aan middelen om ze te kopen.

Mode

De logo’s en merken zijn onlosmakelijk verbonden met wie hij is. “Ik zeg vaak: ‘Fashion is the new religion’. We zijn allemaal branded. Vooral als je in de mode werkt, word je een soort god voor je omgeving. Zo veel jonge mensen willen influencer worden, willen bij de grote merken horen. Als kind had ik dat ook. Tegelijkertijd heb ik er moeite mee, want we kijken op naar iets wat altijd op safe speelt, en niet veel over de wereld durft te zeggen.”

Activist wil hij zichzelf niet noemen, maar hij heeft zichzelf wel tot doel gesteld ons beeld van Afrika en het Midden-Oosten opnieuw te componeren. De mensen die hij fotografeert zijn vaak zijn vrienden. “Laten we focussen op de dingen die ons verbinden, in waar we op elkaar lijken, niet op onze verschillen.”

Blessings from Mousganistan, t/m 16 oktober in Foam

Meer over