PlusBeeldspraak

Filmproducent Don Simpson: het doorgesnoven feestbeest dat Tom Cruise in de cockpit plaatste

De Amerikaanse krijgsmacht werkt in Top Gun: Maverick innig samen met Hollywood. De legendarische producent Don Simpson effende het pad in 1986 met Top Gun. Tien jaar later vloog hij uit de bocht.

Bart van der Put
Regisseur Tony Scott, producent Don Simpson, scenarist Robert Towne, producent Jerry Bruckheimer en ster Tom Cruise op de set van ‘Days of Thunder’ (1990). Beeld Alamy
Regisseur Tony Scott, producent Don Simpson, scenarist Robert Towne, producent Jerry Bruckheimer en ster Tom Cruise op de set van ‘Days of Thunder’ (1990).Beeld Alamy

De echo van de populaire cultuur uit de jaren tachtig van de vorige eeuw galmt onophoudelijk door de bioscopen in de 21ste eeuw. Een half jaar na Ghostbusters: Afterlife appelleert Top Gun: Maverick evenzeer aan een nostalgisch verlangen naar het decennium waarin alles groter, luider en sneller moest zijn en waarin yuppies het schaamteloze materialisme belichaamden. Hollywood zette de toon met actiefilms waarin het testosteron van het doek droop en de exploderende vuurballen steeds groter werden. Sylvester Stallone en Arnold Schwarzenegger raakten verstrikt in een wapenwedloop en gaven smoel aan het machismo.

Achter de schermen maakten filmproducenten Don Simpson en Jerry Bruckheimer school. Bruckheimer is nog steeds actief: hij produceerde de nieuwe Top Gun. Simpson werd een legende door zijn excessieve levensstijl, die hem tot een symbool voor de jaren tachtig maakte en hem uiteindelijk ook de das omdeed.

Op 19 januari 1996 werd de Amerikaanse filmproducent dood aangetroffen in de badkamer van zijn villa in Bel Air, Los Angeles. Simpson was 52. Een toxicologisch onderzoek wees uit dat er op het moment van overlijden 21 soorten drugs in het lichaam aanwezig waren. Dat was geen verrassing voor zijn vrienden in de filmwereld: de producent was sinds de jaren zeventig een notoire grootverbruiker van alcohol, cocaïne en een waslijst aan geneesmiddelen. In zijn laatste jaar haalde hij recepten bij 15 verschillende artsen en betaalde hij gemiddeld zestigduizend dollar per maand aan apothekersrekeningen, aldus de detectives van de LAPD die Simpsons dood onderzochten en zijn medicijncollectie inventariseerden.

Creatieve wildebras

De ongebonden producent van de bioscoophits Flashdance, Beverly Hills Cop, Top Gun en Bad Boys gaf eerder een fortuin uit aan plastische chirurgie, peperdure auto’s, vruchteloze behandelingen in ontwenningsklinieken en extravagante uitspattingen, waaronder een reeks legendarische orgies in zijn villa waarvoor hij de hoogstbetaalde sekswerkers inhuurde.

Maat houden was de hedonist niet gegeven, niet in zijn persoonlijke leven en niet in zijn zakelijke activiteiten. De in een streng christelijk milieu opgevoede Simpson had in zijn turbulente leven slechts een vaste partner, met wie hij in de jaren tachtig filmgeschiedenis schreef: Jerry Bruckheimer beschikte over het koelbloedige karakter en praktische zakelijke instinct dat de creatieve wildebras ontbeerde.

Het duo kwam op het idee voor Top Gun op basis van een glossy fotoreportage over de trainingsfaciliteiten voor straaljagerpiloten bij de Amerikaanse marine in San Diego. Wat Star Wars met de ruimtevaart deed moest hun blockbuster met de Amerikaanse krijgsmacht doen. De producenten huurden de gepensioneerde admiraal en vlieginstructeur Pete Pettigrew in als technisch adviseur, maar negeerden diens bezwaren tegen het onwaarschijnlijke scenario en de roekeloze stuntvliegerij.

Zonder medewerking van de marine kon de film echter niet gemaakt worden. Het duo bond in wanneer dat geëist werd: een crash op een vliegdekschip werd geschrapt. De kleedkamertaferelen met een halfblote Tom Cruise bleven echter behouden. Volgens Pettigrew was Simpson stellig: “We betalen een miljoen dollar voor die gozer, daar moeten we wat vlees voor terugzien.”

Samenwerking met het Pentagon

Toen de admiraal de voltooide film zag nam hij het militair onzinnig handelen voor lief. Top Gun werd de succesvolste film van 1986 en het aantal aanmeldingen voor de vliegschool van de Amerikaanse marine steeg met 500 procent. Simpson en Bruckheimer waren in Hollywood de koning te rijk en de Amerikaanse krijgsmacht onderkende het aanzienlijke potentieel van een innige samenwerking met de filmindustrie.

Na Simpsons verscheiden intensiveerde Bruckheimer de samenwerking met het Pentagon, waar de producent met zijn nieuwe creatieve partner Michael Bay kind aan huis werd. In zekere zin kan Top Gun als een blauwdruk voor diens bombastische en militaristische oeuvre worden gezien: bij Bay is een zonsondergang pas compleet wanneer er gevechtshelikopters voorbijvliegen.

Voordat anderen met zijn flitsende beeldtaal aan de haal gingen, maakte de in reclamespots getrainde Top Gun-regisseur Tony Scott met Simpson en Bruckheimer een verkapte remake van de straaljagerhit. In Days of Thunder (1990) doorloopt het personage van Tom Cruise een vergelijkbaar traject als de piloot, maar dan als coureur op de racebaan in Florida.

Mijlenver verwijderd van de studio in Hollywood en zonder bemoeienis van de krijgsmacht kon Simpson zich tijdens de productie volkomen te buiten gaan aan alles wat in naam van God en Uncle Sam verboden was. Als hij in het MeToo-tijdperk niet onder de groene zoden had gelegen was hij ongetwijfeld in de beklaagdenbank beland. Maar het liep anders: bij de komst van Top Gun: Maverick valt er geen onvertogen woord over het feestbeest dat Tom Cruise in de cockpit plaatste. Zo krijgt Don Simpson toch nog een happy end.

In zijn biografie High Concept: Don Simpson and the Hollywood Culture of Excess (Bloomsbury) beschrijft Charles Fleming leven en werken van de producent in geuren en kleuren.

Meer over