PlusNieuws

Filmfestival Cannes ‘doet niet aan politiek’: geen boycot voor Russen

De officiële poster van de 75ste editie van het filmfestival op het Palais des Festivals et des Congrès in Cannes.  Beeld REUTERS
De officiële poster van de 75ste editie van het filmfestival op het Palais des Festivals et des Congrès in Cannes.Beeld REUTERS

Dinsdagavond gaat de 75ste editie van het filmfestival van Cannes van start met de wereldpremière van Coupéz! van de Franse regisseur Michel Hazanavicius, een komische zombiefilm die drie weken geleden nog Z (Comme Z) heette.

Jan Pieter Ekker

Het festival van Cannes viert vanaf dinsdag zijn 75ste verjaardag, maar het programma lijkt op papier een tikje zwaar en somber. Daar kan hij weinig aan doen, zei artistiek directeur Thierry Frémaux vorige maand tijdens de persconferentie waarop hij het programma bekendmaakte. “Als het al zo is, komt het omdat de filmmakers somber zijn, en dat zal zo zijn omdat de wereld door een duistere periode gaat. Maar ik denk niet dat Cannes té zwartgallig zal zijn. Het wordt wél serieus; er worden serieuze thema’s behandeld door veel regisseurs.”

Als openingsfilm koos Frémaux, voor het 21ste jaar hoofdverantwoordelijk voor de officiële selectie, een komische zombiefilm: Coupéz van de Franse regisseur Michel Hazanavicius, die in 2011 meedong naar de Gouden Palm met The Artist. Coupéz heette een maand geleden nog Z (Comme Z), maar op aandringen van het Oekraïense Filminstituut, dat erop wees dat ‘Z’ het symbool is voor de Russische invasie in Oekraïne, veranderde Hazanavicius de titel. “Het is de bedoeling dat mijn film voor plezier zorgt en ik wil op geen enkele manier met deze oorlog geassocieerd worden. Ik verander de filmtitel dan ook met veel plezier en wil met dit kleine gebaar mijn volledige steun aan het Oekraïense volk aantonen”.

Oekraïense producties op filmfestival Cannes

Frémaux, die nadrukkelijk zegt dat zijn festival niet aan politiek doet, selecteerde drie Oekraïense producties. Butterfly Vision van Maksim Nakonechnyi is een surrealistische film over een luchtverkenningsofficier, die na te zijn vrijgelaten uit gevangenschap het normale leven weer probeert op te pakken. Sergei Loznitsa maakte de documentaire The Natural History of Destruction, gebaseerd op het gelijknamige essay van W.G. Sebald over de grootschalige geallieerde bombardementen op Duitse steden in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog, waarbij honderdduizenden burgers omkwamen. “Het is een film die veel echo’s heeft met wat er nu in Oekraïne gebeurt,” aldus Loznitsa. “Dat is wat ik kan doen als kunstenaar in deze intens pijnlijke tijd: films blijven maken die daarop reflecteren.”

Op het laatste moment werd Mariupolis 2 van de Litouwse filmmaker Mantas Kvedaravicius aan het programma toegevoegd, de opvolger van zijn meermaals bekroonde Mariupolis uit 2016. Zeer wrang: Kvedaravicius werd begin april gedood door Russische troepen in de Oekraïense havenstad Marioepol, terwijl hij werkte hij aan een nieuwe film over de belegerde stad.

Officiële Russische delegaties zijn niet welkom op het festival, maar anders dan veel andere culturele instellingen besloot Frémaux niet tot een boycot van Russische films en makers; Tchaikovsky’s Wife van Kirill Serebrennikov is een van de 21 films die meedingen naar de prestigieuze Gouden Palm. Toen zijn films Leto (2018) en Petrov’s Flu (2021) in Cannes in wereldpremière gingen, kon hij er niet bij zijn; de kritische Serebrennikov had huisarrest. Begin dit jaar werd het hem echter onverwachts toegestaan om naar Hamburg te reizen voor de première van zijn toneelstuk Der schwarze Mönch. Hij keerde niet naar Rusland terug. Op dit moment is Serebrennikov in Amsterdam aan het werk; voor De Nationale Opera regisseert hij Der Freischütz, die 3 juni in première gaat op het Holland Festival.

Drie Belgen in competitie filmfestival Cannes

De Gouden Palmcompetitie telt vier films van oud-winnaars: de Japanse regisseur Hirokazu Kore-eda (in 2018 winnaar met Shoplifters) dingt nu mee met Broker, de Zweed Ruben Östlund (in 2017 winnaar met The Square) is in de race met Triangle of Sadness. De Roemeen Cristian Mungiu (Gouden Palm voor 4 Months, 3 Weeks & 2 Days in 2007) maakt kans met R.M.N., de Waalse veteranen Jean-Pierre (70) en Luc (68) Dardenne, die samen al twee Gouden Palmen wonnen, maken deze editie kans met Tori et Lokita, over twee tieners die vanuit Afrika naar België zijn gekomen om te ontdekken dat het niet het beloofde land is.

Opvallend: België heeft nóg twee ijzers in het vuur: Le otto montagne van Felix van Groeningen en Charlotte Vandermeersch (een verfilming van de gelijknamige bestseller van Paolo Cognetti) en Close, de tweede speelfilm van het grote, pas 30-jarige talent Lukas Dhont. En dan is er ook nog een handvol Belgische coproducties geselecteerd voor andere onderdelen, waaronder Rebel van Adil & Bilall, die in 2020 naar Hollywood werden gehaald voor de regie van Bad Boys for Life, het derde deel van de Bad Boys-franchise met Will Smith en Martin Lawrence in de hoofdrollen.

Nederlandse animatiefilm

Het Nederlandse smaldeel steekt daar schraal bij af, met slechts vier minoritaire coproducties: Close is gecoproduceerd door Topkapi Films, The Natural History of Destruction door Atoms&Void, The Woodcutter Story van de Fin Mikko Myllylahti door Keplerfilm en Burning Days van de Turkse regisseur Emin Alper door Circe Films. De enige honderd procent Nederlandse productie is de animatiefilm It’s Nice in Here van Robert-Jonathan Koeyers (tot stand gekomen met een wildcard van het Filmfonds van 50.000 euro). Het is een poëtisch, fragmentarisch, Engels gesproken kleinood over een typisch Amerikaans fenomeen: het feit dat jonge zwarte Amerikanen disproportioneel vaak omkomen door politiekogels.

It’s Nice in Here is geselecteerd voor de 61e Semaine de la Critique, een van de drie parallelfestivals die Cannes rijk is. “Het is echt een droom,” aldus de 30-jarige Koeyers. “Cannes is dé plek om je film in première te laten gaan. Ik kan er contacten leggen met programmeurs van andere festivals en praten over nieuwe projecten. Een betere springplank had ik me niet kunnen wensen.”

Verslaggevers Jan Pieter Ekker en Joost Broeren-Huitenga doen dagelijks verslag van het festival van Cannes, dat duurt tot en met 28 mei.

Meer over