PlusAchtergrond

Filmer Samira Elagoz: ‘Het was niet de bedoeling, maar het resultaat is een liefdesverhaal’

Tijdens het maken van Seek Bromance ontdekte de Fins-Egyptische Samira Elagoz dat hij anders in elkaar steekt dan gedacht. Het resultaat is een ‘trans romance’, gesitueerd aan het einde van de wereld.

Jan Pieter Ekker
Uit Seek Bromance. Beeld
Uit Seek Bromance.

“Het duurt bijna vier uur, een epische lengte. Maar er is dan ook veel gebeurd, de afgelopen twee jaar. Heel veel!” Samira Elagoz moet er zelf ook een beetje om lachen, alsof het hem allemaal maar is overkomen.

De Fins-Egyptische Elagoz (1989) studeerde in 2016 af aan de School voor Nieuwe Dansontwikkeling (SNDO) aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en maakt sindsdien voorstellingen, films en video-installaties. In 2016 – de kunstenaar ging toen nog door het leven als vrouw – was Elagoz’ Craigslist Allstars te zien op Idfa, een even ­intiem als ontregelend verslag van diens op de Amerikaanse advententiewebsite Craigslist gearrangeerde dates. Hetzelfde jaar ging de Elagoz de ­theaters in met de voorstelling Cock, cock, who’s there?, een monoloog over het proces dat ze doorliep nadat ze was verkracht, gelardeerd met filmbeelden van haarzelf en mannen die ze ­online leerde kennen. Ze toerde er vier jaar mee rond de wereld.

“Na Cock, cock, who’s there? realiseerde ik me dat mijn hele carrière was opgehangen aan eerste ontmoetingen; ik ontmoette mannen eenmalig en filmde ze. Ik besloot iets duurzamers te gaan maken, met kunstenaars die ik niet eerder had ontmoet, die op dezelfde manier werken zoals ik doe, dus als regisseur én als performer. Maar die zijn niet zo makkelijk te vinden.”

Samira Elagoz: 'Ik wilde een werk maken dat ik zelf had willen zien tijdens mijn worsteling met mijn gender.' Beeld
Samira Elagoz: 'Ik wilde een werk maken dat ik zelf had willen zien tijdens mijn worsteling met mijn gender.'

Nepprofiel op Facebook

Tijdens de zoektocht naar geschikte ‘hoofdpersonen’ kreeg Elagoz een bericht op Facebook van ene Aris. “Hij schreef zoiets als ‘Notice me!’. ‘Do we know each other?!’, antwoordde ik, want ik was op de een of andere manier geïntrigeerd; ik houd van dit soort vreemde contacten.”

De twee stuurden elkaar een tijdlang berichten, toen was het account opeens verdwenen. “Een jaar later werd ik door een kunstenaar benaderd, Cade Moga, die zei dat hij Aris was. Hij was een trans guy. Aris was een nepprofiel, om zijn mannelijkheid online mee te oefenen. Hij had mij daarvoor uitgekozen – waarom weet ik eigenlijk nog steeds niet precies, misschien omdat ik ook veel met gender bezig was.”

“Ik ben Cade’s transitie gaan volgen op Instagram. Destijds wist ik er niet veel vanaf; ik dacht altijd dat trans masculiene personen heel mannelijk waren; tomboys, studs of butches, maar Cade was vroeger juist supervrouwelijk. Een glamourmodel; hij ging van extreem vrouwelijk naar heel erg mannelijk. Dat dat mogelijk was, wierp nieuw licht op mijn eigen worsteling met mijn gender, waarvoor ik tot die tijd nooit de juiste woorden had kunnen vinden.”

Elagoz besloot dat Cade een van de hoofdpersonen van zijn film moest worden. “Ik had eind 2019 al een andere kunstenaar gefilmd in New York en ook al een vlucht geboekt om in maart 2020 van Sydney – waar ik zou zijn voor Cock, cock, who’s there? – naar Cade in Los Angeles te gaan. Maar toen ging door corona de hele wereld op slot. Mijn woning in Amsterdam had ik verhuurd, ik wilde ook niet naar mijn familie in Finland, dus ik had niet veel keus. Toen mailde ik Cade: mijn vlucht is over een paar dagen, ben ik nog welkom? Ik zette erbij dat ik het zou begrijpen als hij er niet op zat te wachten om de quarantaine met mij door te brengen, maar Cade antwoordde dat ik moest komen.”

Levensveranderend en betekenisvol

Elagoz ging. “Het was een heel onbestemde periode; het voelde alsof de wereld zou eindigen. Als ik dan toch bij iemand moet zijn, dacht ik, dan maar bij Cade. Ik ben drie maanden gebleven; we waren 24 uur per dag samen, zagen niemand anders, en konden niets doen van wat we van plan waren, maar we zijn elkaar maar gewoon gaan filmen.”

Het resultaat – de ‘filmische performance’ Seek Bromance – gaat vanavond in wereldpremière op Idfa. “Het was niet de bedoeling, maar het resultaat is een liefdesverhaal,” aldus Elagoz, die gaandeweg besefte zelf non-female te zijn. “Ik wilde een werk maken dat ik zelf had willen zien tijdens mijn worsteling met mijn gender. Een ‘trans werk’ waarbij het niet gaat om onderwijzen of een lichtend voorbeeld te zijn, maar een écht verhaal, waarin de trans protagonisten complex en verontrustend zijn, progressief en bewonderenswaardig, problematisch en herkenbaar. Mijn film is geen rechtvaardiging van ons bestaan, het gaat om het delen van ons proces.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

Uit Seek Bromance. Beeld
Uit Seek Bromance.

Cade Moga, die op de aftiteling staat vermeld als ‘key collaborator’, is er niet bij in De Brakke Grond. “Het is anders gelopen dan ik hoopte, en toch is het zeker geen tragisch liefdesverhaal. Het was een levensveranderend proces en heel betekenisvol.” Met een gemaakt pruilmondje: “Maar het was wel moeilijk om de hele tijd naar mijn ex-geliefde te moeten kijken tijdens de montage.”

Seek Bromance van Samira Elagoz: woensdagavond en donderdagavond in De Brakke Grond, Nes 45. Idfa duurt nog t/m 28/11.

Meer over