PlusAchtergrond

Favoriet Kalush Orchestra: ‘We wisten niet of we tijdens het Songfestival nog zouden leven’

Kalush Orchestra, met in het midden, met het roze hoedje, Oleh Psiuk. Beeld via REUTERS
Kalush Orchestra, met in het midden, met het roze hoedje, Oleh Psiuk.Beeld via REUTERS

Met nog acht dagen te gaan tot de finale lijkt op het Songfestival van spanning om de eindzege weinig sprake. Het Oekraïense Kalush Orchestra is torenhoog favoriet. De band kreeg speciale toestemming van de regering-Zelenski het door oorlog geteisterde land te verlaten.

Stefan Raatgever

De oorlog in Oekraïne was net uitgebroken toen de band Kalush Orchestra een foto op sociale media postte. De drie groepsleden poseerden in militair uniform. Strakke blikken, machinegeweren in de armen. ‘Aan het front,’ schreven Oleh Psiuk, Igor Didenchuk en Vlad Kurochka eronder. Vechten deden de drie uiteindelijk niet, wel werkten ze als vrijwilliger in de bevoorrading van de troepen en in de informatievoorziening voor burgers.

Iets meer dan twee maanden later wandelt frontman Psiuk (27) met een roze strandhoedje op het hoofd door de gangen van het PalaOlimpico in Turijn en analyseert hij in de perszaal – via een tolk, want Engels spreekt hij niet – de eerste repetities van zijn hiphoporkest op het Eurovisiepodium. Hij is tevreden, zegt hij tegen de Italiaanse interviewster. En blij om in Italië te zijn, dat ook.

Het Songfestival, met zijn talloze nummers over wereldvrede en liefde in alle kleuren, lijkt dit jaar politieker dan ooit. Een directe confrontatie tussen Rusland en Oekraïne op het Eurovisiepodium is weliswaar voorkomen door de vroegtijdige uitsluiting van de Russen, maar de aanwezigheid van Oekraïne in tijden van oorlog tekent deze editie van het doorgaans zo onbezorgde liedjesfeest.

Kalush Orchestra is met zijn creatie Stefania – een nerveuze kruising tussen hiphop en etnische folk – torenhoog favoriet voor de eindzege. Bij de bookmakers staat Oekraïne een straatlengte voor op de voorspelde nummer 2, Italië. Voor Nederland staat S10 ook in de top 10, maar de wedkantoren geven haar maar 1 procent kans om het festival daadwerkelijk te winnen.

Trip door Europa

Dat Kalush Orchestra deze dagen in Turijn is, is te danken aan een ingreep van de regering-Zelenski. Die gaf via de nationale omroep opdracht de Eurovisiedeelname door te zetten. Er kwam zelfs een verzoek vooraf alvast een korte trip door Europa te ondernemen. Zo was Psiuk half april ook even in Amsterdam.

Daar vertelde hij het verhaal van de onwaarschijnlijke deelname van de groep. Dat begon ermee dat Kalush Orchestra als tweede eindigde bij de nationale selectie. Maar omdat de nummer 1 illegaal op de bezette Krim bleek te zijn geweest, werd de band van Psiuk alsnog uitverkoren.

Maar toen werd het 24 februari en rolden de Russische tanks Oekraïne binnen. “Natuurlijk dachten we op dat moment niet meer aan het Songfestival,” zegt Psiuk, die zijn Kalush Orchestra twee jaar terug vernoemde naar zijn geboorteplaats, niet ver van Lviv. “We wisten niet eens of we in mei nog zouden leven.”

Aanvankelijk werd alle mannen van 18 tot 60 jaar geacht klaar te staan voor militaire dienst. “Pas begin april hebben we elkaar – het kerntrio van Kalush Orchestra wordt steevast aangevuld met gastmuzikanten en dansers – weer allemaal gezien en voor het eerst weer samen muziek gemaakt.”

Luchtalarm

Hoe bereid je je voor op een Songfestival als je land wordt bezet en het luchtalarm dagelijks door de straten loeit? “Natuurlijk, alles wat we doen wordt beïnvloed door de oorlog. In Kalush zelf was het redelijk rustig, maar we hoorden wel explosies. Elke keer vraag je je af of je ouders, je vrienden en familie ongedeerd zijn. Die gedachten zijn gekmakend, ze vernietigen je mentaal.”

Psiuk is daarom met een missie naar Turijn gereisd. Hij wil bewustwording creëren bij een zo groot mogelijk publiek. “Iedereen moet weten dat wat in Oekraïne gebeurt geen oorlogsfilm is of een nieuwsbericht van heel ver weg. Nee, het is wreed en echt en het gebeurt allemaal bij jullie in de buurt. Het voelt voor ons als een heel gewichtige taak namens ons land naar buiten te treden.”

Het nummer Stefania werd vorig jaar al geschreven en is een ode aan Psiuks moeder. Maar, zegt hij, het lied heeft door de oorlog in eigen land een diepere laag gekregen. “Het verwoordt het gevoel dat velen hebben die hun moeder of een andere geliefde nu niet kunnen zien. Mijn moeder is nog steeds in Kalush. We proberen elke dag te bellen. Het gaat goed, al is er in heel Oekraïne niet één plek die momenteel werkelijk veilig is.”

Europese familie

Zo goed en kwaad als het gaat probeert Kalush Orchestra zich in Turijn te concentreren op z’n drie minuten op het Songfestivalpodium. Aanstaande dinsdag probeert de formatie zich, net als S10, in de eerste halve finale te plaatsen voor de eindstrijd. Een formaliteit, als de bookmakers het – zoals meestal - bij het juiste eind hebben.

De band beseft dat z’n favorietenrol op meer is gebaseerd dan de kwaliteit van het liedje, maar wil niet spreken van mogelijke sympathiestemmen. “We koesteren de steun de van de Europese familie,” zegt Psiuk om er op te wijzen dat de wedkantoren Stefania al voor de oorlog uitbrak bij de eerste vijf rangschikten.

“Voor ons zou een overwinning een grote waardering voor de Oekraïense muziek betekenen. Onze muzikale stijl is diep geworteld in de cultuur van ons land. En daarbij heeft er nog nooit een rapsong het Songfestival gewonnen. We willen graag de eerste zijn. Maar aan de andere kant: als een Eurovisieoverwinning niet samenvalt met het einde van de oorlog, is hij voor ons niet belangrijk.”

Meer over