Fantastische 'Drumming' op Minimal Music Festival

Archieffoto van Steve Reich. Foto EPA/Franck Robichon Beeld
Archieffoto van Steve Reich. Foto EPA/Franck Robichon

De Amerikaanse componist Steve Reich maakte in de zomer van 1970 een studiereis naar Ghana, om zich daar te verdiepen in Afrikaanse slagwerkmuziek. Daar werd hij naar eigen zeggen 'bevestigd' in zijn artistieke koers, waarvoor hij blijkbaar uit een ritmische oerbron putte, die een rijk en alsmaar complexer wordend oeuvre heeft opgeleverd. Na zijn reis schreef hij het baanbrekende stuk slagwerk Drumming, dat ook 38 jaar na dato zijn uitwerking niet mist.

Drumming was gisteren de veelbelovende openingsmuziek van het World Minimal Music Festival, waarin tot en met zondagavond een fraai overzicht wordt gegeven van de oerbronnen van de minimal music, gezichtsbepalende stukken en van de ontwikkelingen die daar uit voort zijn gekomen. De lijn loopt van hofmuziek uit Buganda, via Vexations van Satie naar La Monte Young, Terry Riley en via Steve Reich en Philip Glass naar 'postminimalisten' als John Adams, Gavin Bryers en Michael Torke. En zelfs Ligeti is van de partij.

Drumming is een stuk van minimaal een uur voor vier paren gestemde bongo's, drie marimba's en drie glockenspielen en negen slagwerkers, twee vrouwenstemmen en een piccolo. Op het podium ziet dat arsenaal aan instrumenten er prachtig uit, en dan is de muziek nog niet eens begonnen.

Die muziek begint met een paar losse tikken met stokjes op de bongo's, een open ritmisch patroon in twaalfachtste maat dat gaandeweg steeds meer wordt opgevuld, totdat de hele ruimte uiteindelijk een continuüm van snelle zestiendennoten is geworden.

Het allermooiste aan Drumming zijn de overgangen van de bongo's naar de marimba's en naar de glockenspielen, maar het intrigerendste blijft dat de toehoorder in dat ritmische continuüm gaandeweg 'resulting patterns' gaat horen - melodische patronen die de musici helemaal niet spelen, maar die je toch heel duidelijk waarneemt. Deze ontdekking wordt overigens geclaimd door de Oostenrijkse etnomusicoloog Gerhard Kubik (hij deed die al in 1959, ver voordat Reich ermee op de proppen kwam).

De slagwerkers van Asko|Schönberg speelden Drumming fantastisch en werden met gejuich door het publiek beloond.

Na de pauze speelden fraai uitgedoste musici uit het huidige Oeganda hofmuziek van Buganda, met als grote aandachtstrekker de amadinda - een grote houten xylofoon, door vier man met stokken bespeeld. Fascinerend: de ritmische patronen waren veel ingewikkelder, ongrijpbaarder en minder gestileerd dan die bij Reich. En ook hier traden die 'resulting patterns' op. Je zou zweren dat Reich in 1970 niet naar Ghana, maar naar Oeganda was geweest. (ERIK VOERMANS)

Openingsconcert World Minimal Music Festival. Asko|Schönberg, Synergy Vocals en Buganda Music Ensemble met Drumming van Reich en hofmuziek uit Buganda. Gehoord: 1/4, Muziekgebouw aan 't IJ.

www.muziekgebouw.nl/festival
Blogpagina van World Minimal Music Festival
twitter.com/muziekgebouw/

Meer over