Evaluatie: Amsterdams Kunstenplan moet eenvoudiger

Het hele proces van het Kunstenplan 2021-2024, van beleidsvorming tot en met subsidietoekenningen, is te complex geworden. Dat is de heldere, maar weinig verrassende conclusie van een evaluatie van de totstandkoming.

Jan Pieter Ekker
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het Amsterdamse onderzoeksbureau Blueyard voerde de evaluatie uit in opdracht van het college van b. en w.

Het Kunstenplan is niet alleen te ingewikkeld voor aanvragers, maar ook voor adviseurs en gemeenteraadsleden, stelt het bureau in een 60 pagina’s tellend rapport. De grootste opgave is dan ook om te vereenvoudigen. Dat betekent niet per definitie dat er geen verschillen mogen zijn in de beoordelingsprocedures van de Kunstraad en het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK). Als voor aanvragers, adviseurs en gemeenteraadsleden van tevoren maar helder is wat deze verschillen zijn, en waarom ze er zijn.

De Kunstraad kon voor de huidige periode 73,5 miljoen euro subsidie verdelen onder 21 ‘topinstellingen’ en – op speciaal verzoek van cultuurwethouder Touria Meliani – een aantal kleinere instellingen met een specifieke functie. Het AFK had 19.680.000 euro te vergeven.

Verschillen in werkwijze

Het Kunstenplan is opgezet vanuit het idee dat aanvragers aan de hand van dezelfde criteria worden beoordeeld. Door tal van aanpassingen in de huidige en afgelopen Kunstenplanperiodes zijn er steeds meer verschillen in procedures en werkwijzen ontstaan tussen beide beoordelaars: de Amsterdamse Kunstraad en het AFK, stelt Blueyard.

Blueyard is kritisch over de gekozen oplossing om diversiteit en inclusie met speciale functies te verankeren in de Amsterdamse Basisinfrastructuur (Bis). ‘De functies waren bedoeld voor voorbeeldstellende instellingen, maar door een gebrekkige onderbouwing ervan, kregen de benoemingen in de functies vooral een symbolische waarde.’ Blueyard stelt daarom voor om ‘een aanbod voor alle Amsterdammers te zien als criterium voor alle instellingen, zowel in de Amsterdam Bis als bij het AFK, met de eis dat zij naar vermogen bijdragen aan representatie en inclusie’.

Open voor verandering

Als alternatief – en vanuit het principe dat Amsterdam aansluit op de landelijke structuur – adviseert Blueyard verder om voor de Amsterdam Bis een ‘functiemodel’ te overwegen in plaats van het huidige systeem met ‘benoemingen op naam’. De huidige vorm is funderend en robuust, maar het is volgens de onderzoekers maar de vraag of het systeem voldoende open kan staan voor de veranderingen die nu en straks van de sector worden verwacht.

Het college onderschrijft de conclusie dat het huidige systeem te complex is geworden en ziet het als een belangrijke opgave om het systeem eenduidiger en inzichtelijker in te richten. Ook de Kunstraad deelt de aanbevelingen om het systeem eenduidiger en inzichtelijker te maken en het proces eenvoudiger en effectiever, maar ‘kan zich voorstellen dat de lezer die minder bekend is met de materie na het doornemen van de Kunstenplanevaluatie nog niet direct de route naar eenvoud ziet’. Het rapport wordt woensdag 17 november besproken in de commissie Kunst, Diversiteit en Democratisering.

Meer over