PlusAchtergrond

En zo rijdt het stoomtreintje tussen Popma en Priegel weer – zes kinderboekjes van Godfried Bomans zijn opnieuw uitgegeven

null Beeld Jaap Pander
Beeld Jaap Pander

Van een ontevreden vis en een gevallen engel tot een verliefde zebra. Zes kinderboekjes die Godfried Bomans schreef in de jaren vijftig zijn opnieuw uitgegeven en deze week in cassette verschenen.

Marjolijn De Cocq

Alleen al de boekjes uit de cassette trekken, is een ouderwets tactiel genoegen. De hardkartonnen omslagen voelen als vroeger, de tekeningen ogen als vroeger. En: de verhaaltjes lezen als vroeger. Zes kinderboekjes van Godfried Bomans (1913-1971) zijn opnieuw uitgegeven. Ze vormen een feest van nostalgie.

Het verschijnen deze week bij Hoogland & Van Klaveren was met enige logistieke vertraging, de uitgave is bedoeld ter herdenking van Bomans’ 50ste sterfdag op 22 december. Bomans schreef de verhaaltjes in 1953 en 1954; Jan Emmink illustreerde Het locomotiefje, Jan de Zebra en De verliefde zebra; Jaap Pander De ijdele engel, Het luie jongetje en De ontevreden vis.

null Beeld

En zo rijdt opnieuw het stoomtreintje tussen Popma en Priegel, met machinist Piet die ’s ochtends met zijn trommel met boterhammetjes en zijn flesje thee begint te rijden en als het donker wordt zijn locomotiefje poetst tot het blinkt als een spiegel. Maar dan komt er een elektrische trein en wordt ‘dat lor’ van een locomotief afgedankt. De koning bij wie Piet zijn beklag doet geeft geen sjoege: ‘Zo gaat dat in de wereld. Snelheid, vooruitgang en geen ijsco’s onderweg.’

Zoek een zebravrouw

En zo maken we kennis met zebra Jan, die de wijde wereld ingaat op zoek naar een vrouw (met een streepje erdoor) en als wijs advies meekrijgt: ‘Kies geen bijzondere, maar een die bij je hoort.’ Eenmaal getrouwd en drie kinderen verder wekt hij verbittering op bij de andere dieren in het bos omdat hij, terwijl zij hun vel uittrekken om hun gestreepte pyjama aan te doen, nog rustig een kwartiertje blijft zitten lezen. ‘Want hij hoefde niet.’

null Beeld Jan Emmink
Beeld Jan Emmink

Vergeleken met de gestileerde illustraties van de Utrechter Jan Emmink is het werk van Jaap Pander experimenteler. Pander was reclameontwerper, schilder, aquarellist en tekenaar te Haarlem. In zijn voorwoord bij de boekjes schrijft literatuurcriticus Arjan Peters dat Bomans bij Pander over de vloer kwam.

Pander gebruikte zijn kinderen als model. Zijn dochter Hilde zag zichzelf terug als het kleine meisje met het korte vlechtje en de gummivis – waar zij veel van hield maar die in De ontevreden vis niet van haar houdt. Want hij wil de blauwe rivieren zien en de grote groene zee, maar dat mag niet.

Zwierige halen

In zwierige halen geeft Pander de hoge, schuimende golven weer waarin de vis na zijn ontsnapping door het riool terechtkomt voor hij, met het nikkelen gaatje in zijn buik waardoor hij piep kan zeggen en zijn prijskaartje van een rijksdaalder, naar de bodem zinkt.

null Beeld Jaap Pander
Beeld Jaap Pander

Even zwierig verbeeldt hij hoe de ziel van klokkenmakersknecht Angelo een engel wordt. Maar De ijdele engel vindt zijn vleugels te lang en kortwiekt ze, waardoor hij in grote kringen terug naar aarde daalt en tot een zwervend bestaan is veroordeeld. Ook Het luie jongetje dat in de tweede klas van de lagere school voortdurend slaapt, komt in zijn avontuur met tovenaar en heks diep ten val.

In deze Bomansiaanse vertellingen leert eenieder zijn lesje, is wraak zoet en komt alles weer goed. Om terug te komen op dat versmade locomotiefje: dat krijgt een glansrol te vervullen als de elektrische trein met daarin de koning midden op de brug staat, ‘stokstijf en stil en zo dood als een pier’. Een revolutie wordt voorkomen, het land is op het nippertje gered. En op het gezicht van deze lezer is een brede glimlach verschenen.

Godfried Bomans
De verliefde zebra en andere verhalen
Hoogland & Van Klaveren
€24,95

Meer over