PlusAchtergrond

Een koortsdroom uit de dodencel – ex-zanger Queens of the Stone Age Mark Lanegan schrijft boek over zijn coronabesmetting

In Devil in a Coma beschrijft zanger Mark Lanegan, voormalig bandlid van Queens of the Stone Age, hoe een coronabesmetting hem drie ellendige maanden in een ziekenhuisbed hield.

Ewoud Ceulmans
Lanegan tijdens een optreden in Barcelona in 2019. Beeld WireImage
Lanegan tijdens een optreden in Barcelona in 2019.Beeld WireImage

“Ik zwem nog liever naar Japan dan dit boek nog eens te schrijven,” zei Mark Lanegan (57) ruim anderhalf jaar geleden tegenover weekblad Humo over zijn toen verschenen memoires Sing Backwards and Weep. Maar nu heeft de Amerikaanse zanger een nieuw boek klaar. En net als Sing Backwards and Weep, waarin hij genadeloos een twintig jaar durende heroïneverslaving belicht, laat Devil in a Coma zich het best als ‘aardedonker’ omschrijven.

Drie maanden lang was Lanegan, die in 2020 de straten van Los Angeles inruilde voor de heuvels van Ierland, aan het bed van een Iers ziekenhuis gekluisterd. Devil in a Coma leest als een dagboek, een koortsdroom uit de dodencel. Want dat was hoe Lanegan zich voelde: als iemand die druk bezig was zijn laatste adem uit te blazen. Na decennia met een zelfdestructieve levensstijl vreesde hij dat covid hem de das ging omdoen.

Getroebleerde jeugd

Dat zelfdestructieve kantje is een kenmerkende eigenschap van de zanger. Devil in a Coma begint met Lanegan die bovenaan de trap flauwvalt maar niet naar het ziekenhuis wil. Uiteindelijk zal hij een kleine maand in coma doorbrengen, het begin van een ziekenhuisverblijf waarbij hij het zichzelf moeilijk maakt.

“Nog steeds op intensieve zorg, met een katheder in mijn lul, elke poging om diep adem te halen lijkt op de onaangename sensatie om met een sloophamer van twintig pond op de borst geslagen te worden,” schrijft hij. Om enkele pagina’s verder te klagen over het feit dat de dokters en verplegers hem niet toestaan dat hij een sigaret rookt.

Tussen de weinig omfloerste omschrijvingen van zijn medische en mentale toestand blikt Lanegan terug op scènes uit zijn getroebleerde jeugd en schrijft hij flarden poëzie. Niet als luchtige, esthetisch verantwoorde intermezzo’s. Integendeel, doorgaans benadrukken de gedichten, die meer weg hebben van een ijle stream of consciousness dan van zorgvuldig gecomponeerde strofes, de wanhoop die Lanegan gezelschap hield op de ic-afdeling van het ziekenhuis.

‘Uiterst ontevreden / In fysieke en psychologische pijn / Hoeveel van mijn leven / Is in deze toestand verspild?’ vraagt hij zich af. ‘Je zou denken dat ik ondertussen geleerd heb / Hoe ik dit moet vermijden / Maar ik loop er steeds opnieuw in / Kin vooruit / Als de idioot die ik ben.’

Zelfhaat

Devil in a Coma is, om het zacht uit te drukken, geen plezierig boek. De ergernis die Lanegan voelt tegenover de dokters en de verplegers en de hekel die hij heeft aan de oude mensen die hem vergezellen op de intensive care (‘De meesten jankten en huilden voortdurend’) verbleekt bij de zelfhaat die als een rode draad door dit gitzwarte boek is gesponnen.

Devil in a Coma is enerzijds een uniek relaas van een zieke man die bijna niets meer is dan een statistiek in de kroniek van een pandemie, maar anderzijds ook een inkijk in het hoofd van een getormenteerde man die in de spiegel vrijwel uitsluitend woede, frustratie en spijt ziet.

‘Ze zijn bijna allemaal verdwenen / Ik ben in de vijftig / Maar de meesten stierven toen ze twintigers waren / Of dertigers,’ schrijft hij in een van zijn gedichten, zonder de namen van Nirvana-zanger Kurt Cobain of Alice in Chains-frontman Layne Staley te noemen. Het doet de lezer andermaal vaststellen wat voor mirakel het is dat Lanegan nog leeft, al lijkt hij dat zelf soms eerder als een last dan als een wonder te ervaren.

Uitgeverij White Rabbit, €16,95, 146 blz. Beeld
Uitgeverij White Rabbit, €16,95, 146 blz.
Meer over