PlusFilmrecensie

Documentaire Stray volgt het leven van een zwerfhond, maar gaat net zo goed over de mens

Roosje van der Kamp
Still uit Stray. Beeld
Still uit Stray.

Stray is gefilmd vanuit het perspectief van een hond en dompelt zich volledig onder in de wereld van zwerfhond Zeytin en haar alsmaar wisselende roedel. Maar de observerende documentaire over het straatleven van een hond gaat net zo goed over de mens. Het is duidelijk dat Zeytin – die kijkt voordat ze de straat oversteekt, reageert op de roep van de werknemers van de stad en de straten in Istanboel net zo goed weet te navigeren als een menselijke inwoner – een stand-in is voor diegenen die door de maatschappij aan de kant zijn gezet.

De beelden van Zeytin worden afgewisseld met citaten van de oud-Griekse cynische filosoof Diogenes, wiens bestaan niet veel verschilde van dat van een zwerfhond. Maar waar Diogenes de maatschappij resoluut afwees, gaat Stray over onze voortdurende pogingen om bij een maatschappij te horen die ons keer op keer wegstuurt, aan de kant duwt en buitensluit. Het oog van Elizabeth Lo, die de film regisseerde, produceerde, filmde en monteerde, dwaalt gaandeweg steeds vaker af naar de mensen die Zeytin omringen: ­demonstranten, vluchtelingen, ­daklozen. Mensen die er niet voor kiezen om zo te leven, maar die daartoe gedwongen worden door ­omstandigheden buiten hun controle.

Zeytins verhaal lijkt bedoeld als een spiegel voor de wreedheid van de menselijke samenleving, maar die benadering schuurt met de ethiek van de documentaire. Je kunt je afvragen of het niet even wreed is om een hond te filmen die door de straten van Istanboel zwerft op zoek naar voedsel, in plaats van hem zelf een stuk vlees te geven. Dit soort ­ingrijpen zou het maakproces van de film zeker hebben beïnvloed. Maar we kunnen net zo goed de vraag stellen wat het betekent als het succes van een film belangrijker is dan het leven van wezens in nood.

Stray

Regie Elizabeth Lo
Te zien in De Balie, Cinecenter, Filmhallen, Het Ketelhuis

Meer over