PlusFilmrecensie

Documentaire Songs of Repression: subtiel verslag van verzwegen gruweldaden in een sekte

Joost Broeren-Huitenga
null Beeld

Ze kijkt of ze water ziet branden. Een volwassen vrouw, moeder van twee kinderen, is verbijsterd als iemand suggereert dat seks en liefde samen kunnen gaan. Ze groeide op in de sekte Colonia Dignidad, en het ongeloof in haar blik legt in één oogopslag een leven vol leed bloot.

Het is tekenend voor de documentaire Songs of Repression. De makers houden zich verre van het sensationeel opkloppen van de schokkende geschiedenis van Colonia Dignidad. De film draait om dit soort intieme momenten. Juist door die terughoudendheid komt het hard aan.

De feiten worden droogjes weergegeven in een paar regels tekst aan het begin van de film. In 1961 richtte de gevluchte nazi Paul Schäfer op een zeer geïsoleerde plek in Chili een religieuze gemeenschap op, die hij 36 jaar lang zou bestieren. Wie uit de pas liep, werd hardhandig aangepakt.

Dat soort teksten komt vaker terug in de film, waarvoor de makers zich begeven onder de pakweg 120 resterende bewoners van het dorp – dat inmiddels is hernoemd tot Villa Baviera en zijn pittoreske voorkomen ­uitbuit als toeristische trekpleister.

In bijna zakelijke bewoordingen benoemen die titelkaarten de gruwelijkheden. Kinderen werden bij hun geboorte van hun ouders gescheiden; alle jongetjes werden seksueel misbruikt door Schäfer; lijfstraffen waren schering en inslag. Schäfer en zijn ouderlingen werkten bovendien samen met het bewind van Pinochet, dat Colonia Dignidad gebruikte voor folteringen en executies.

Maar veel meer dan om het onrecht van toen, draait Songs of Repression om de vraag hoe men daar vandaag de dag mee omgaat. Dat komt neer op: massaal zwijgen. Vandaar ook dat die teksten nodig zijn: vrijwel niemand zegt hardop wat hier destijds voorviel.

De slachtoffers die Schäfer nog altijd verdedigen uit ontkenning, zwijgen uit schaamte. Hoe deze mensen in hetzelfde dorp langs elkaar heen leven, daar kun je alleen met ongeloof naar kijken.

Songs of Repression

Regie Marianne Hougen-Moraga en Estephan Wagner
Te zien in De Balie, Het Ketelhuis, Rialto

Meer over